Dinsdag 04/08/2020

Koffiedikkijken voor gevorderden

Oogstcommentaren zijn zoals de Lotto: er wordt marketingsgewijs véél wind verkocht, door tienduizenden véél gedroomd, gehoopt en verwacht, maar niemand die exact weet hoe uiteindelijk de balletjes rollen. Bovendien valt er maar een minderheid écht in de prijzen. Toch doen we een poging om het millésime 1997 kwalitatief te duiden.

Frank Van der Auwera

De grootste zwakte van kwaliteitscommentaren over een wijnoogst zit in het feit dat er ondanks alle pseudo-wetenschappelijke analyses duizend-en-één lokale uitzonderingen blijven bestaan, zelfs binnen één appellatie of district. Zoals de Fransen het plastisch verwoorden: elke nieuwe oogst is eigenlijk une année jalouse. Terwijl Jean-Pierre zich haast om zich een kogel door de hersenpan te jagen, omdat zijn cabernets in september integraal weggehageld werden of door meeldauw aangetast, wrijft buurman Charles zich in de handen, omdat hij oergezonde superdruiven in zijn gistkuipen heeft drijven. Waar staan we in zo'n geval met onze algemene oogstquotering van 16/20 of vier sterren? Toch moeten we een oogstwaardering niet zomaar onder het tapijt vegen. Elke appellatie buigt inderdaad onder het juk van de natuur. Klimatologische parameters (neerslag, uren zonneschijn enz.) beïnvloeden altijd de kwaliteit én het volume van een wijndomein, druivenras, dorp, district, appellatie of zelfs hele regio. Zo zullen er in de beaujolais 1997 vanzelfsprekend nog enorme kwaliteitsverschillen zijn tussen individuele cru's, domeinen of gemeenten, maar klimatologisch hebben ze tenminste één zaak gemeen: het was in de regio de vroegste oogst in zevenentwintig jaar, qua volume in de regel kleiner dan de vorige vijf millésimes.

Balancerend op de smalle koord tussen scepsis en wetenschap, kunnen we het volgende groepsportret maken van een aantal sleutelregio's en hun wijnproductie in 1997, het millésime dat stilaan in onze winkelrekken belandt. We beperken ons ditmaal tot Frankrijk, maar steken volgende week de Oceaan, Pyreneeën en Alpen over.

- In Bordeaux is de rode jaargang 1997 kwalitatief een lappendeken. Heterogeniteit troef. Een derde van de wingerds droeg onrijp fruit, wat zich soms vertaalt in vulgair-kruidige aroma's. Het meest geslaagde deel van de rode oogst is evenmin 'une grande année', maar leverde eerder soepele, charmant fruitige wijnen voor de kortere termijn af. Een mix van 1992 en 1995, zeg maar. De oogst werd vooral gered door een stabiele septembermaand en een al even zonnige oktobermaand. In de periode voordien kregen de trossen soms de zeven plagen van Egypte te slikken (vorst, regenbuien, schimmels, meeldauw, tropische onweders in augustus), net zoals trouwens in heel Frankrijk. De zogeheten grote terroirs in de Médoc (Pauillac, Saint-Julien) en de cabernet sauvignons boden over het algemeen in 1997 het best weerwerk tegen deze klimaatgrillen. De pluk in de Libournais (heimat van o.a. Saint-Emilion en Pomerol) en van de meeste bordeaux en bordeaux supérieurs - kinderen van de merlotdruif - werd door hevige regenbuien geteisterd, wat vaak tot dunne, waterachtige producten leidde die body ontberen. Gek genoeg heeft deze variabele kwaliteit de kopers- en speculantenmarkt niet tot bedaren kunnen brengen: in een normale wereld zou de rode bordeaux 1997 tegen minstens 30 procent onder de prijs van de 1996 moeten worden verkocht, terwijl momenteel gemiddeld 20 procent extra wordt gevraagd.

- In de Elzas stevende men algemeen op een uitzonderlijk millésime af, maar haalden sommige wijnbouwers gigantische rendementen, wat de kwaliteit niet bepaald ten goede kwam. Met in totaal 1,2 miljoen hectoliter is de oogst 1997 inderdaad bijzonder fors. Kenmerkend voor de kwaliteit van de 1997 zijn de hoge (start)alcoholpercentages - 15 pct. voor de gewürztraminer en 13 pct. voor de doorsnee-riesling kan tellen - plus de relatief lage zuurtegraad. Elzassers uit 1997 zullen dus meestal soepel smaken en snel pieken, tenzij bij producenten die hun rendement tot de 50 hl/ha konden beteugelen. Als druif was het vooral de gewürztraminer die zich perfect gedroeg: van de gewone instap-gewürz tot de vendanges tardives zitten er échte klasbakken tussen. Liefhebbers van deze druif moeten niet aarzelen: kopen luidt de boodschap. De rieslings zijn bijvoorbeeld veel variabeler qua kwaliteit en hebben vaak aciditeit tekort.

- Bourgogne kroop in 1997 klimatologisch door het oog van de naald. Begin augustus verwachtte men nog een schitterende oogst in alle appellaties, maar constateerde men al snel dat de rijping zeer ongelijk verliep, zelfs van tros tot tros. Toen daarna nog het water met bakken uit de hemel viel, vreesden sommigen een catastrofe à la 1968, tot de sluizen opnieuw dicht gingen, de noordenwind opstak en de trossen droogblies, zodat uiteindelijk toch nog in vrij goede condities kon worden geplukt. Toch zijn sommige druiven niet helemaal hersteld van hun achterstand in rijping. Over het algemeen zijn de rode bourgognes floraal geparfumeerd en smaken ze vrij suave. Hoge alcoholpercentages (12,5 pct. voor veel pinots is geen uitzondering) en een eerder lage aciditeit kenmerken voorlopig de jonge wijn. Er zijn ook uitzonderingen: zo blijkt Gevrey-Chambertin als appellatie prima te scoren. Gek genoeg lijken de wijnen van de Côte de Beaune in 1997 - in tegenstelling met voorgaande oogsten - over het algemeen rijper en beter gestructureerd dan hun collega's uit de Côte de Nuits. De droge witte bourgognes van hun kant zijn eerder elegant dan krachtig en in veel opzichten halen ze het qua maturiteit niet van de energieke 1996'ers. In Chablis en de Yonne kon men wel juichen, want daar is sprake van het derde opeenvolgende topjaar (vet én rijp) voor de witte wijn. Aangezien voor chablis de prijzen relatief stabiel bleven, zitten er ongetwijfeld koopjes tussen. Het probleem van veel rode bourgognes in 1997 zit hem veeleer op technisch-oenologisch vlak: het is het millésime waar tientallen wijnbouwers zonder schaamte hun wijn zwaar 'gecorrigeerd' hebben door én zuren én suikers aan de cuvée toe te voegen. Tegen de wet en tegen de goede smaak, maar met prijzen die soms tot 40 procent omhoog wipten (b.v. Hospices de Beaune) was de verleiding wel erg groot...

- In het land van Champagne hield men lange tijd het hart vast, omdat de groeicyclus in het voorjaar danig verstoord werd. Ook hier bracht een droge, zonnige septembermaand uiteindelijk redding. Het millésime 1997 ging er uiteindelijk de geschiedenisboeken in als een soepel, vriendelijk, mooi rijp wijnjaar met een lage aciditeit, dat het kwalitatief wel moet afleggen tegen de oogst 1996. Geen bewaarchampagnes dus, maar perfect materiaal om in de assemblages te verwerken met de krachtiger voorganger. Interessant om weten is eveneens dat van de drie champagneske druivenrassen de chardonnays eigenlijk de zwakste beurt maakten. Ze missen vaak aromatisch reliëf. Kies uw blanc de blancs daarom met extra zorg.

- In de Languedoc-Roussillon ten slotte is bij de oogst 1997 het aantal hartinfarcten per vierkante kilometer serieus gestegen. Het weer speelde geregeld poker (extreme koude en regen), wat in sommige streken resulteerde in een onvoorstelbaar vroege oogst (soms tot één maand eerder dan normaal). In veel domeinen ontbrak het aan regelmaat in de rijping van de trossen, zodat strenge selectie en meerdere plukbeurten noodzakelijk waren. Zoals La Revue du Vin de France predikte: '1997 en Languedoc et Roussillon s'impose comme l'année du tri en des sacrifices'. Wijngebieden met maritieme invloed - met name de Roussillon en de maritieme zones in Corbières en Fitou - kregen heelder zwembaden over hun wingerds uitgegoten. Hun rode wijnen blijken daarom vaak bleekgezichten en pluimgewichten. De oogst 1997 zal in de Languedoc-Roussillon dus het jaar van de polarisatie zijn: ofwel zeer fragiele, drinkklare wijnen die het moeten hebben van hun primaire fruitigheid, ofwel producten met meer concentratie, maar gedragen door fluwelen tannines, veel rondeur en een lage aciditeit. Minder prettig nieuws voor de liefhebbers van witte: er werden maar weinig charmeurs gebotteld, omdat strakke regenbuien de plukperiode geselden. Alleen sommige Coteaux du Languedoc en vooral de 'mediterrane' Limouxwijnen ontsnapten grotendeels aan deze witte logica.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234