Zaterdag 23/10/2021

Koert Debeuf Het gaat niet over voetbal, het gaat over Egypte

lles wat verkeerd kan gaan, zal verkeerd gaan. Deze defaitistische wet van Murphy is vandaag meer dan ooit van toepassing op Egypte. Op de vooravond van de eerste verjaardag van de bloedigste dag op het Tahrirplein, doet zich een van de grootste drama's in de voetbalgeschiedenis voor. Het dubbel aantal slachtoffers dan het Heizeldrama van 1985, dat is de voorlopige balans van uit de hand gelopen gevechten tussen supporters van voetbalconcurrenten Al-Ahli en Al-Masry. Bovendien vechten momenteel nog meer dan honderd supporters voor hun leven.

Het drama kon voor Egypte moeilijk op een slechter moment vallen. Het land is één jaar na de revolutie in volle overgang. Vorige week kwam het nieuw verkozen parlement voor het eerst samen in een gespannen sfeer. Heel wat revolutionairen leggen zich met tegenzin neer bij de grote overwinning van de moslimbroeders en de salafisten. Ze beschuldigen beide partijen ervan de verkiezingen en dus de revolutie te hebben gestolen. Elke dag zijn er betogingen voor het parlement, dat bizar genoeg niet bewaakt wordt door politie maar door de moslimbroeders zelf.

Tegelijkertijd woedt er een grote discussie over hoe het nu verder moet. Revolutionairen eisen dat de legerleiding, die momenteel de rol van president opneemt, zo snel mogelijk de macht afstaat aan een burger. Maar over hoe en wanneer dit moet gebeuren, lopen de meningen fel uiteen. Er is immers nog geen nieuwe grondwet en bovendien zijn de verkiezingen voor de Shura-raad, de Egyptische Senaat, vandaag nog lopende. Deze situatie zorgt voor grote politieke onzekerheid en bijhorende discussies en betogingen.

Alsof dit alles nog niet voldoende is, viert Egypte van 25 januari tot 11 februari de eerste verjaardag van de revolutie die leidde tot het vertrek van dictator Hosni Moebarak. Twee februari speelt in die herdenking een belangrijke rol, gezien dat de dag was waarop een zware aanval met bereden kamelen werd ingezet op de betogers. Die aanval was zo heftig dat het plein bijna werd ontruimd. Zij die er uiteindelijk voor gezorgd hebben dat niet de revolutionairen maar de aanvallers het onderspit dolven, waren net die harde supporters van Al-Ahli en Zamalek. Zij riskeerden hun leven om de revolutie te redden.

Geen wonder dus dat het momenteel in Cairo complottheorieën regent. Men verdenkt er vooral het leger van de voetbalrellen van woensdag te hebben uitgelokt om de supporters van Al-Ahli te straffen voor hun rol in de val van Moebarak. Het voornaamste element in die theorie is dat er nauwelijks veiligheidsdiensten waren in het stadion en dat zij die er waren niet hebben ingegrepen. In tegenstelling echter tot het Heizeldrama dat in België leidde tot een debat en tot hervormingen van politie en de organisatie van voetbalwedstrijden, wordt het Port Saïddrama op de grote hoop van grieven tegen politie en leger gegooid. Volgens velen is het probleem hier niet het hooliganisme, maar wel de rol van het leger in de Egyptische politiek. Dat is op zich bizar. Het is immers niet het leger, maar de regering die verantwoordelijk is voor de politie. En net de afwezigheid van die politie op straat is een van de voornaamste problemen in Egypte. De politie heeft tijdens de revolutie zoveel respect en gezag verloren dat ze zich nog nauwelijks in het openbaar durven te begeven. Wat opnieuw ruimte schept voor rellen en gevechten in en rond het Tahrirplein.

Kortom, de situatie in Egypte is vandaag bijzonder explosief en kan erg gemakkelijk in een negatieve spiraal van geweld en politieke instabiliteit verzinken. En dat zou een ramp zijn voor Egypte, voor de regio maar ook voor de Arabische Lente in het algemeen. Immers, hoe slechter het gaat in Egypte, hoe meer instrumenten andere dictators in handen hebben om de bevolking en de wereld te waarschuwen: het is het regime of de chaos. Niet alleen de Syrische president Assad zou daarvan dankbaar gebruik maken. De Egyptische revolutie zou als rampscenario misbruikt worden in landen als Rusland, China, Iran, Oezbekistan en zo vele andere niet-democratische staten. Met andere woorden, Egypte mag niet mislukken.

Snel duidelijkheid nodig

Wat moet er gebeuren? Eerst en vooral moet er zo snel mogelijk een beslissing worden genomen over de tijdlijn van de politieke overgang. Nu moet duidelijk worden wanneer een nieuwe president verkozen, wanneer de nieuwe grondwet moet worden afgerond en hoe de verhouding zal zijn tussen parlement en president. Daarnaast moet er dringend werk worden gemaakt van de economie. De toestand is immers dramatisch. Het toerisme - de belangrijkste bron van inkomsten na het Suezkanaal - is teruggevallen met meer dan dertig procent. Dit zorgt voor enorme werkloosheid en inkomstenverlies bij de gewone Egyptenaar. Bovendien is de staatsschuld in tien jaar bijna verzesvoudigd, terwijl er nauwelijks is geïnvesteerd in infrastructuur. Ten derde is er een erg dringende politiehervorming nodig. Egypte heeft een enorm veiligheidsapparaat - een erfenis van Moebarak - maar dat heeft alle gezag verloren. Zonder grondige hervorming zal de Egypte ook de volgende jaren niet in staat zijn om de primaire opdracht van de overheid te vervullen, namelijk het garanderen van de veiligheid. En zonder veiligheid geen toerisme, geen economische heropleving en dus geen politieke stabiliteit.

De overwinnaars van de verkiezingen, de moslimbroeders, beseffen dit alles. Bovendien zijn zij een stuk pragmatischer en gematigder dan velen in het Westen denken. Ze hebben tot nog toe ook bij elke politieke stap bewezen dat ze 'moslimdemocraten' zijn. Helaas ontbreekt het hen aan politieke ervaring. Dat is niet hun schuld, maar die van Moebarak en zijn voorgangers. Toch zullen zij het moeten doen. Zij moeten nu hun verantwoordelijkheid opnemen, moeilijke beslissingen nemen en het land terug op de sporen zetten. En als wij in het Westen willen dat de wet van Murphy en de negatieve spiraal tot halt worden gebracht, dan zullen we onze existentiële angst voor moslim-complottheorieën moeten begraven en er alles aan doen opdat de moslimbroeders en hun partners in hun missie zouden slagen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234