Maandag 25/05/2020

Koekje van eigen deeg

Vrede op aarde aan alle mensen van goede wil. En een pessimistische toekomstvisie of twee, om het af te leren. Cultklassiekers Soylent Green en The Omega Man, beide met Charlton Heston, zijn net uit op dvd.

'Het jaar: 2020, de plaats: New York City, de bevolking: 40.000.000." De helft van die bevolking heeft geen werk en geen dak boven het hoofd, tenzij dan overvolle trappenhuizen en afgedankte auto's. Voor het eten zorgt de Soylent Corporation: koekjes in verschillende kleuren en met nauwelijks enige smaak. Nieuw is de groene variant uit de titel. De clou die je al snel voelt, is de ondertussen klassieke uitroep van Heston: "Soylent Green is people."

Kannibalisme kwam helemaal niet voor in Make Room! Make Room! van Harry Harrison, waarop Soylent Green (1971) gebaseerd is. Er blijft niet zoveel over van zijn roman, maar hij kan zich wel uitstekend vinden in het beklijvende toekomstbeeld: we putten moeder aarde uit.

Al in de openingstitels ramt een fotomontage dat idee vakkundig door de strot van het filmpubliek. Stemmige zwart-witbeelden tonen hoe kolonisten en hun afstammelingen Amerika veranderden. Toen was geluk nog heel gewoon, zij het hoe langer hoe meer in te grote hoeveelheden geconsumeerd. De muziek versnelt, de groei van bevolking en industrie op het scherm al net zozeer. Swingen doet het pas helemaal als de moderne mens in technicolor, stropdas en eigen auto in beeld komt. Autokerkhoven en fabrieksschoorstenen doen dan al vermoeden dat het niet goed afloopt.

Dat in die - zeer nabije - toekomst een menselijk leven niet veel waard is, blijkt het duidelijkst in de straatrellen, die de politie oplost door bulldozers annex vuilniswagens de massa te laten opscheppen. Even ongevoelig zijn de categorieën waarin de weinige werkenden soms worden ingedeeld. Heston krijgt in zijn politiewerk hulp van een 'boek', een oudere man die hem met zijn archiefkennis helpt. Hestons amoureuze interesse is 'meubilair', een vrouw die met de inboedel van luxueuze appartementen verhuurd wordt.

De legendarische Edward G. Robinson speelt Sol Roth, het bejaard 'boek' van Heston. Sol herinnert zich als een van de weinigen nog hoe eten smáákte. Wie zich aanmeldt voor euthanasie krijgt een laatste maal en "de volle twintig minuten" beelden van hoe het vroeger was. Sols laatste levensminuten terwijl hij vanaf zijn sterfbed naar immense pastorale beelden kijkt, zijn de krachtigste illustratie van het doembeeld van Soylent Green. Robinson zelf zou de première trouwens niet halen: hij stierf kort na de opnamen aan kanker.

In The Omega Man (1971) zwerft Heston als 'de laatste man op aarde' door de stad, alleen met zijn wanen, wagens, en wapens. Bij de man die zijn hebben en houden met alle macht tegen de rest van de wereld - of wat ervan overblijft - verdedigt, moet je wel denken aan Hestons huidige rol van voorzitter van de NRA, de machtige Amerikaanse vuurwapenlobby. Bij gebrek aan ander vertier kijkt Neville (Heston) weer op zijn eentje naar de film Woodstock. "Zo'n films maken ze niet meer", sneert hij. Het is niet helemaal duidelijk of hij dat nu erg vindt.

De fundamentalisten die hij tegenover zich krijgt, 'de Familie', bestaat uit de overlevenden van de bacteriologische plagen die de wereld hebben geteisterd. Gehuld in monnikspij en zonnebril trekken die albino-mutanten door de ruïnes van de beschaving. Hun aandoening zien ze als een zegen en fanatiek proberen ze wat er van die beschaving overblijft te vernietigen. Geheel toevallig was hun goeroe Jonathan Matthias voor de oorlog een nieuwslezer.

Deze film doet wat je bij een apocalyps hoort te doen: je giet er een fikse religieuze saus over. The Omega Man barst van de christelijke metaforen en verwijzingen. Het scheelt niet veel of Heston is Christus die met zijn kruisiging de poorten van een nieuwe tuin van Eden moet ontsluiten. Een klein meisje vraagt Neville op zeker moment: "Bent u God?"

En de apocalyps loert in de verdorven technologie, die de oorlogsmachine baarde die ons de das omdeed. Matthias - ook al een bijbelse naam - verwijt dokter Neville: "U bent de engel des doods, dokter, niet wij", ook een meer dan duidelijke verwijzing naar de beruchte dokter Mengele. The Omega Man was al de tweede verfilming van Richard Mathesons I Am Legend, na The Last Man on Earth (1964) met Vincent Price, maar de vampieren zijn hier vervangen door zieke mutanten. Hier en natuurlijk bij de zombiefilms van Romero liggen de roots van Danny Boyles 28 Days Later. Gaat dat zien.

Kris Jacobs

SOYLENT GREEN FILM HH EXTRA'S HH VERTOLKING Charlton Heston, Edward G. Robinson, Leigh Taylor-Young REGIE Richard Fleischer GENRE sciencefiction LAND VS SPEELDUUR 93 minuten

KORT SAMENGEVAT

De hongerige massa's in de binnenstad van New York overleven op de karige Soylent-koekjes die de overheid hen toewerpt. Politie-inspecteur Thorn ontdekt tijdens een moordonderzoek de verbijsterende oorsprong van de groene koekjes.THE OMEGA MAN FILM HHH EXTRA'S HH VERTOLKING Charlton

Heston, Anthony Zerbe, Rosalind Cash REGIE Boris Sagal GENRE sciencefiction LAND VS SPEELDUUR 94 minuten

KORT SAMENGEVAT

Na de biologische oorlogen die het leven op aarde zo goed als uitgeroeid hebben, is Los Angeles een spookstad. Robert Neville zwerft er overdag rond en barricadeert zich na zonsondergang in zijn huis. Dan heerst de Familie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234