Dinsdag 28/09/2021

InterviewAnnemie Geeraerd

‘Koeien geven tegenwoordig veel meer melk dan twintig jaar geleden’: professor Annemie Geeraerd over koolstofvoetafdruk van melk

Professor Annemie Geeraerd. Beeld RV
Professor Annemie Geeraerd.Beeld RV

Ook een glas melk heeft een koolstofvoetafdruk. Professor Annemie Geeraerd, die aan de KU Leuven de duurzaamheid van de agrovoedingsketen bestudeert, becijferde hoe groot die is. De resultaten zijn op zijn minst opmerkelijk te noemen. ‘De voorbije twintig jaar daalde de voetafdruk van Vlaamse melk met 30 procent.’

Hoe wordt de koolstofvoetafdruk van een glas melk bepaald?

“Dat doen we door wat in vaktermen een levenscyclusanalyse heet. Het komt erop neer dat je de koolstofuitstoot van alles wat je nodig hebt om tot een glas melk te komen bij elkaar optelt, om zo tot een totaalwaarde te komen. Op basis van gegevens van 138 melkveebedrijven hebben we berekend dat één liter in Vlaanderen geproduceerde melk een uitstoot van 0,93 kilogram CO2 oplevert op het moment dat de melk klaar is om de boerderij te verlaten. Daarmee doen onze boeren het eigenlijk heel goed. Het wereldwijde gemiddelde ligt rond de 2,2 kilogram per liter, weliswaar met grote variaties. Bovendien is die voetafdruk de voorbije twintig jaar heel fel gedaald. In 2000 zaten we nog aan een CO2-equivalent van 1,32 kilogram per liter.”

Waar hebben we die daling aan te danken?

“Efficiëntie is de sleutel. Op alle vlakken. Zo is men door een combinatie van slimme kweekprogramma’s – waarbij enkel met de productiefste koeien verder wordt gekweekt – en beter op de dieren afgestemde voeding erin geslaagd de melkproductie fors op te trekken. Waar een koe twintig jaar geleden goed was voor gemiddeld zo’n 6.000 liter per jaar, geeft zo’n dier er nu 10.000 liter. Ook de verzorging van de dieren staat op een hoger niveau. Vroeger werd slechts een derde van de koeien ouder dan zes jaar, nu is dat meer dan de helft. Daardoor wordt de productieve periode van zo’n dier verlengd.

“En dan is er nog het veevoeder. Niet alleen worden daar steeds vaker restproducten uit de voedingsindustrie in verwerkt, fabrikanten slagen er ook steeds beter in om hun mengsels af te stemmen op de specifieke behoeftes van de dieren in de verschillende levensfases. Daardoor wordt de verspilling tot een minimum beperkt.”

Kan die koolstofvoetafdruk nog verder naar beneden? En hoe moet dat dan?

“De makkelijke winsten zijn al geboekt. Die voetafdruk nog verder naar beneden halen wordt moeilijk, maar is niet onhaalbaar. De oplossing ligt wat mij betreft bij de individuele aanpak. We moeten bij elk bedrijf afzonderlijk gaan kijken waar de duurzaamheid nog beter kan en hoe dat dan best kan gebeuren. Want een groot melkveebedrijf met een paar honderd koeien is een totaal ander gegeven dan een kleine hoevezuivelaar die inzet op eigen productie van veevoeder en waar de melk van de koeien wordt gebruikt om op de boerderij zelf hoeve-ijs, kaas en yoghurt te maken.”

Betekent die forse daling van de uitstoot dat ook wie zich zorgen maakt om het klimaat nu zonder schuldgevoel zuivelproducten mag eten?

“Ik vind het heel moeilijk om uitspraken te doen over wat je wel en niet mag eten en drinken. Aan de productie van melk zal altijd een zekere koolstofuitstoot verbonden zijn. De koeien produceren methaangas, de productie van hun voedsel heeft een voetafdruk en ook de mestverwerking zorgt voor uitstoot. Maar ook de alternatieven voor melk hebben hun voetafdruk. Het CO2-equivalent van een liter sojamelk bijvoorbeeld is op wereldniveau ongeveer een derde van die van een liter koemelk. Maar aangezien de Vlaamse koolstofvoetafdruk van melk veel lager is dan die op wereldniveau , is het verschil tussen Vlaamse koemelk en sojadrink veel kleiner.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234