Maandag 25/01/2021

Knutselen aan Bowie

Eerst zou het een visual worden bij een uurtje Bowie-muziek op het virtuele radiostation Radio Soulwax. Maar zoals dat bij Stephen en David Dewaele wel vaker gaat, begon het project al gauw een eigen leven te leiden, en wordt Dave straks als volwaardige film vertoond op het filmfestival van Gent. 'Bowie is minstens even belangrijk als The Beatles en The Rolling Stones.'

Donderdag-voormiddag in Gent. Stephen en David Dewaele stappen Zaal 2 van de Kinepolis uit waar ze voor het eerst de definitieve versie van Dave hebben gezien. Er zijn nog wat details die niet helemaal goed zitten. Die tikfout in één van de ondertitels moet er nog uit. Er wordt meteen overlegd en druk getelefoneerd. Of er voor dat ene nummer misschien toch weer de oorspronkelijke mix gebruikt kan worden.

De gebroeders Soulwax staan bekend als controlefreaks en ze doen hun reputatie alle eer aan. Niettemin is de film Dave een geslaagd experiment, ook al was het helemaal niet de bedoeling dat hij ooit de bioscoop zou halen. Een paar weken geleden zag Patrick Duynslaegher - artistiek directeur van het Internationaal Filmfestival van Gent - toevallig een fragment, en hij bleek zo enthousiast dat de film meteen mee in de festivalprogrammatie werd opgenomen. Dave - een uit de hand gelopen project dat voortkomt uit Radio Soulwax, wat eigenlijk ook al een uit de hand gelopen project was - is bovendien gratis.

"Dat past in onze filosofie", zegt Stephen. "De essentie van Radio Soulwax is dat we alles gratis op het net gooien. Enerzijds omdat we die dingen met het publiek willen delen, maar ook omdat we helemaal niet over de rechten beschikken van de nummers die we gebruiken. We vragen dus ook geen geld voor de film. Wie hem wil zien kon gratis kaartjes reserveren, en alles was op minder dan een dag de deur uit."

Waarom David Bowie?

Stephen: "We verzorgen regelmatig de muziek bij de modeshows van Dries Van Noten in Parijs. We hadden al eens een mix gemaakt van Roxy Music en David Sylvian, en dit keer wilde Dries dat we iets deden met Heroes van Bowie. We kregen van de man die de rechten op dat nummer heeft de toelating om één keer één versie te maken, die één keer gedraaid mocht worden. We kregen dus alle onderdelen van dat nummer afzonderlijk opgestuurd, en bij elk kanaal dat we opendraaiden kwam mijn haar recht. We hebben in het verleden de Rolling Stones geremixt, maar dit klonk zo goed, zo perfect, dat we er alletwee een beetje duizelig van werden.

"In de muziekgeschiedenis wordt voortdurend verwezen naar The Beatles en The Stones, maar voor mij is Bowie minstens even belangrijk. Zijn werk uit de jaren 70 en 80 heeft alles en iedereen beïnvloed. Nog los van het feit dat Bowie de beste zanger van zijn generatie is, kan je er niet omheen dat hij ook fantastische songs schrijft. Ik ken weinig artiesten die de drang naar vernieuwing zo radicaal hebben doorgedreven, én er tegelijk zo'n hoge kwaliteitsnorm op nahouden. Vergeet ook niet dat het vandaag niet meer om muziek alleen draait. Je kan acteren, fotomodel zijn, producen, voor anderen componeren én als sessiemuzikant aan de bak komen. Bowie is daar echt een pionier in geweest."

Toch lijkt Bowie een beetje vergeten.

David: "Het is zijn eigen keuze om een beetje uit beeld te verdwijnen. Onlangs was er veel te doen omdat hij had geweigerd om de slotceremonie van de Olympische Spelen af te sluiten. Hij heeft dat niet nodig, hé. En uiteindelijk hebben ze Heroes toch gebruikt."

Stephen: "Bowie distantieert zich van alles. Zijn carrière zit ook heel complex in elkaar. Er zijn songs waar hij zelf niet langer de rechten van heeft omdat zijn toenmalige manager ermee is gaan lopen. Het gerucht gaat trouwens dat hij na jaren weer eens aan een nieuwe plaat werkt. Maar of dat ook waar is? Je zou ook kunnen argumenteren dat hij genoeg fantastische muziek gemaakt heeft. Luister naar 'All The Young Dudes' - een cadeautje voor Mott The Hoople - en je mond valt open. Of sla er zijn samenwerkingen met Iggy Pop en Lou Reed op na. Dat is bijna niet van deze wereld."

Iggy Pop duikt ook op in de film, en er zit ook een referentie in naar Lou Reed. Is Bowie wat jullie betreft de meest getalenteerde van de drie?

David: "Bowie is de anderen alleszins altijd een stap voor gebleven. Hij hoort iets dat hem intrigeert, wordt er verliefd op, blijft er een beetje omheen cirkelen, en maakt op basis daarvan uiteindelijk iets dat nog beter is.

"Ook belangrijk: hij doet de anderen ook beter klinken, want Lou Reed heeft Transformer, zijn beste plaat, met Bowie opgenomen, en het interessantste solowerk van Iggy Pop draagt ook zijn stempel. Hij haalt het beste in anderen naar boven, en tegelijkertijd levert dat voor hem ook resultaat op. Dat is heel straf.

"Je kan ook niet zeggen dat Bowie in zijn Berlijnse periode gewoon maar wat doorslagjes van Kraftwerk heeft opgenomen. Hij heeft zich die muziek echt eigen gemaakt. Mick Jagger wist destijds ook wel met wie hij moest rondhangen, maar bij hem was die wisselwerking veel eenzijdiger. De enige die daar voordeel mee had, was Jagger zelf."

Kun je omschrijven welke invloed Bowie op jullie eigen muzikale ontwikkeling heeft gehad?

David: "Volgens mij sijpelt alles wat we horen op de een of andere manier wel binnen in onze eigen muziek. Dat geldt zowel voor Bowie als voor Pet Shop Boys."

Stephen: "(slikt) Van alle namen die je kan laten vallen haal jij er uitgerekend Pet Shop Boys uit. Merci, gast. Dit is echt supergênant."

David: "Ik wil gewoon zeggen dat we ons, bewust of onbewust, door iedereen laten beïnvloeden. Maar om de vraag te beantwoorden: Bowie heeft nooit voor de gemakkelijkste weg gekozen, en ik durf te denken dat wij dat ook niet doen. Halverwege de jaren 70 stopt hij en trekt hij naar Berlijn om daar muziek te gaan maken die compleet tegen de stroom inroeit. En dat soort beslissingen heeft hij eigenlijk voortdurend genomen."

Het is een geniale zet gebleken, maar wiens idee was het om Hannelore Knuts in de huid van David Bowie te laten kruipen?

Stephen: "In eerste instantie speelden we met het idee om deze film in Engeland te draaien. We wilden de Bowie-figuur er wel bij, maar het personage mocht ook weer niet té dicht tegen de echte staan. Daarom leek het ons een goed idee om hem door een vrouw te laten vertolken. Eerst dachten we aan Tilda Swinton..."

David: "... maar uiteindelijk heeft Hannelore dat veel beter gedaan."

Stephen: "Mag ik hem eerst uitleggen hoe we ertoe gekomen zijn? Ik wil er net de nadruk op leggen dat Hannelore géén tweede keuze was. Het zou niet wijs voor haar zijn mocht die indruk ontstaan. We hadden het idee voor de film bij een aantal mensen laten vallen, en iedereen bleek heel geïnteresseerd om eraan mee te werken. En toen liet regisseur Wim Reygaert weten dat hij het heel graag wilde doen. Die kenden we al, en tijdens een van de brainstormsessies is hij met het idee gekomen om er Hannelore bij te betrekken.

"Twee weken nadat we haar gevraagd hadden, stuurde ze een foto waarop ze zich een Bowie-look had aangemeten. Dat ene beeld zei het helemaal, dus toen wisten we zeker dat we goed gekozen hadden. En op de set heeft ze het nog tienduizend keer beter gedaan dan we hadden durven hopen."

De film vertelt geen rechtlijnig verhaal. De beelden zijn weliswaar een illustratie van de muziek, maar tegelijk is het ook geen gewone videoclip.

David: "Bij Radio Soulwax draait het om twee parameters. Er is de audiomix, uiteraard. Maar daarnaast is er ook het visuele luik waarbij alles rond de hoezen draait van de nummers die je op dat moment hoort. Wim heeft dat idee nog veel verder uitgewerkt door er keer op keer echte scènes van te maken. De hele film zit vol met kleine referenties waarvan ik vermoed dat alleen de freaks ze zullen snappen. Ik weet nu al dat we daar kritiek op zullen krijgen. Het leuke is ook dat onze regisseur helemaal niet zo'n grote Bowie-fan was. Ik vond het boeiend om volgen hoe hij zijn eigen visie op de muziek ontwikkelde."

Stephen: "Het was ook een samenloop van omstandigheden dat Bent Van Looy bij het project betrokken raakte. Want die zat eigenlijk al lang in mijn hoofd als Bowie, en dit project ontstond op een moment dat hij net bij ons speelde. Er was ook helemaal geen budget om een film te maken. Haast iedereen heeft ons een vriendendienst gedaan. De film zelf is op zes dagen gedraaid. Alleen zijn er maanden voorbereiding aan voorafgegaan.

"Al moet ik toegeven dat het zonder de hulp van productiehuis Caviar nooit gelukt was. Die hebben uiteindelijk het meeste werk gedaan."

Is het belangrijk dat Bowie de film ook zelf te zien krijgt?

Stephen: "We gaan hem de film volgende week opsturen. Hij heeft ons ooit uitgenodigd bij een Frans televisieprogramma, dus hij weet wie we zijn. Maar het is natuurlijk niet omdat Bowie ons tof vindt, dat hij alles wat we doen automatisch de max vindt. Nu, op zich doet dat er ook niet toe. Dit is gewoon onze tribute."

Intussen is jullie Radio Soulwax- project bijna klaar. De Bowie-mix is de voorlaatste. Gewoon om een idee te hebben: hoe lang zaten jullie aan zo'n aflevering te sleutelen?

David: "Aan dat uur met Bowie-nummers zijn we toch een dikke maand bezig geweest. Het moest echt goed zijn, en we wilden ook illustreren dat hij na zijn zogenaamde glorieperiode nog knappe dingen heeft gedaan. Veel mensen zijn afgehaakt na Let's Dance, maar dat is onterecht, want ook nadien staan er op elke plaat nog goede dingen. Het probleem is dat Bowie vijf classics achter elkaar heeft gemaakt, dus op den duur liggen de verwachtingen zo hoog dat ze elke zin voor realisme verliezen. Ik vond belangrijk om ook een paar verrassingen in onze mix te verwerken. Ik weet bijvoorbeeld zeker dat veel mensen nog nooit de Iggy Pop-versie van 'China Girl' gehoord zullen hebben. Of neem 'The Man Who Sold The World'. We hadden natuurijk voor de cover van Nirvana kunnen kiezen, maar ik vond de versie van Lulu cooler."

Stephen: "We wilden er graag zijn samenwerking met TV On The Radio in verwerken om aan te tonen dat hij ook recent nog een hoog niveau haalt, maar dat is ons niet gelukt. Het was echt een kwestie van: kill your darlings. Je kan moeilijk beweren dat hij de voorbije vijftien jaar zwaar uit de bocht is gegaan, hé? Ik ben naar zijn laatste concert in het Sportpaleis geweest, en aanvankelijk was ik daar niet zo van onder de indruk. Maar dan zette hij 'Under Pressure' in, en daarmee werd elke bedenking die je bij dat optreden kon hebben meteen van tafel geveegd. Het blijft toch een uitzonderlijk goeie zanger."

Ten slotte nog de vraag waarmee ik de voorbije drie Soulwax-interviews ook heb afgesloten: wanneer komt jullie nieuwe cd uit?

David: "Ik denk, euh..."

Stephen: "Probeer nu eens een nieuw antwoord te verzinnen, want dit begint stilaan één groot cliché te worden."

David: "In 2013."

Stephen: "Bon, dan zal ik zélf de knoop doorhakken: begin 2013. De opnames van de nieuwe cd zijn al heel ver gevorderd, maar dat Bowie-project heeft veel veranderd, want daardoor maken me nu weer andere muziek. Maar je wou een datum hebben, hé. Laat ons zeggen: ergens in maart. Dat zou moeten lukken."

David: "Je bent je in een hoek aan het werken, Steph."

Stephen: "(onverstoorbaar) We zijn gewoon heel kritisch op wat we zelf doen, en geen van beiden hebben we zin om ons te herhalen. Het moet iets anders worden, iets wat niet meteen van ons verwacht wordt. Ik denk dat we op een kruispunt staan, nu. We hebben een fase afgerond, dus nu beginnen we aan een volgend hoofdstuk. Nog even geduld, dus. En deze keer komt het er écht van. Beloofd."

Dave gaat op 18/10 in première op het Filmfestival van Gent. Vanaf 14/11 kun je de film ook online bekijken via de Radio Soulwax-app voor iPhone, iPad en Android.

Drie Bowie-vragen

1. Beste Bowie-elpee?

David: "Hunky Dory."

Stephen: "Low. Ik heb op Sint-Lucas gezeten, en toen was Low zowat de soundtrack voor alles wat ik daar geschilderd heb. Een inspirerende plaat."

David: "In mijn hoofd klinkt Low ook beter, maar als ik er dan naar luister vind ik de songs op Hunky Dory toch beter."

2. Beste Bowie-nummer?

David: "'Ashes To Ashes'."

Stephen: "Zonder twijfel: 'Ashes To Ashes'. Voor mij is dat tout court misschien wel het beste nummer ooit geschreven. Dat zijn gewoon vier nummers in één, hé. Ongelooflijk."

3. Favoriete Bowie-look?

Stephen: "De look die Hannelore Knuts in de film heeft, denk ik. Zoals hij eruit ziet in The Man Who Fell To Earth."

David: "Ik vind 'm het coolst zoals hij op de hoes van David Live staat. Met dat blauwe pak tijdens zijn Thin White Duke-periode. Toen zat hij zwaar aan de coke maar toch: cool imago."D

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234