Dinsdag 17/05/2022

Knorretje en de moslimfanatici

Sinds enige tijd heeft Knorretje reden om bang te zijn

Soms struikel ik thuis over een boek van A.A. Milne. Het laatste jaar is hij met grote voorsprong de populairste en meest gelezen auteur in ons huis. Overal verspreid, tot in de badkamer toe, liggen zijn boeken, in de meest diverse formaten en versies, hier hardvochtig gekreukt, daar onbeheerst ingekleurd, en ook al eens letterlijk stukgelezen.

In mei wordt ons zoontje drie en hij leeft als het ware tussen de boeken. (Hoog in de boekenkast, buiten zijn blikveld, houden we een gebonden editie van The Complete Winnie-the-Pooh verborgen.)

Vijftig jaar geleden overleed de schrijver Alan Alexander Milne (1882-1956) en tachtig jaar geleden bedacht hij het personage Winnie de Poeh na een bezoek aan de zoo van Londen. De belevenissen van het beertje en zijn vriendjes zijn gebaseerd op de verhalen die Milne aan zijn zoontje vertelde. (Die zoon zou later in een boek beschrijven hoe het succes van Poeh zijn leven vergalde.)

Na de dood van de schrijver werden de rechten op Winnie de Poeh verkocht aan Disney, zo komt het dat onze wereld momenteel overspoeld is door Winnie-de-Poeh-afbeeldingen, van eetborden, potloden en gommetjes, tot badhanddoeken, van dekbedden tot paraplu's. Mijn zoontje kan er niet genoeg van krijgen.

Milne schreef nog zo'n zestigtal andere boeken van middelmatig niveau, waarin de wereld volgens criticus Carel Peeters "hardnekkig van de zonnige kant wordt gezien". Vaak gaat het over golf, cricket en andere burgerlijke geneugten van het leven. Je vraagt je af in welke wereld Milne leefde? "De hele niet-controversiële wereld", volgens de schrijver zelf, de zorgeloze tijd van voor de Eerste Wereldoorlog, "een wereld waarin fantasierijke kinderen gelukkig konden zijn zonder zich daarvoor te schamen".

Volgens mijn vrouw woont ons zoontje als het ware in het Zevenbundersbos, samen met Poeh-beer en zijn vriendjes Knorretje, het kleine gestreepte varkentje, Iejoor, de sombere ezel, en Teigetje, de overmoedige tijger. Het is een klein bos en een eenvoudige wereld vol fabeldieren: honingzoete verhaaltjes over de beer die almaar honing wil.

In een verhaaltje vraagt Knorretje aan Poeh wat zijn eerste gedachte is als hij 's ochtends wakker wordt. Poeh denkt aan eten natuurlijk, aan honing. Knorretje daarentegen denkt altijd: "Wat zou er vandaag weer voor bijzonders gebeuren?" Waarop Poeh nadenkend knikt: "Komt op hetzelfde neer."

Met de fabeldiertjes staat ons zoontje op en gaat hij slapen. Overdag loopt hij beretrots op Poeh-schoenen, en hij wil het huis niet uit zonder zijn Iejoor- en Knorretje-knuffel. Eten wil hij uit zijn Poeh-bord en slapen kan alleen maar, zijn knuffels in de armen, na nog een verhaaltje over de avonturen in het Zevenbundersbos. Bij het ontwaken groet hij de fabeldieren. De mistroostige ezel Iejoor krijgt een veel enthousiastere begroeting dan zijn soms toch ook behoorlijk sombere vader.

Het is een wereld zonder god, geweld of angst. Alleen het varkentje Knorretje piept zo nu en dan: "Ik ben bang dat ik bang ben!" Dat komt dan omdat het verschrikkelijk waait of sneeuwt. "Kijk uit dat je niet weggeblazen wordt, Knorretje, je zou worden gemist", waarschuwt Iejoor in een verhaal over een storm. Het varkentje trok door de windvlaag, "Knorretjes oren klapperden achter hem aan als vlaggetjes in de wind terwijl Knorretje zelf dapper vocht om overeind te blijven..." Terug in het beschermende Zevenbundersbos luistert Knorretje naar het gebrul van de storm in de bomen en vraagt een beetje verontrust: "Stel je even voor dat er een boom omvalt, Poeh, net als wij eronder lopen?" Na zorgvuldig gepeins antwoordt Poeh: "Stel je even voor dat het niet gebeurt." Deze gedachte troost Knorretje en het verhaal gaat vrolijk verder.

"Nog!", roept ons zoontje als het einde van een verhaaltje in zicht komt. Maar in plaats van een nieuw Poeh-avontuur willen zijn ouders 's avonds ook al eens naar het nieuws kijken, naar de complexe wereld. Hij begrijpt dat niet en vindt het ook maar niks. Op het scherm schreeuwende mannen met een baard en een tulband die vlaggen verbranden. Hij wil Poeh zien, en Iejoor en Knorretje.

In een verhaal merkt Knorretje op: "Het is vreselijk moedig om moedig te zijn, als je maar zo'n heel klein beestje bent." Het figuurtje is eigenlijk nog nauwelijks een varkentje gelijk, in de winter draagt het zelfs een sjaaltje en een muts. Maar sinds enige tijd heeft Knorretje reden om bang te zijn.

In Engeland besliste een gemeentebestuur enkele maanden geleden om afbeeldingen van Knorretje van de bibliotheekmuren te halen. En in de Britse West Midlands moesten gemeente-ambtenaren, na een klacht van een moslim, alle voorwerpen waarop varkentjes staan verwijderen van kantoor, van porseleinen figuurtjes tot Winnie-de-Poeh-kalenders met Knorretje erop. Om de moslims niet te beledigen.

Dus: weg Knorretje, weg het kauwgomroze fabeldiertje met het bibberstemmetje, weg zijn sjaaltje en zijn streepjesbuikje. Rouw en angst heerst nu in het Poeh-bos. Niet alleen afbeeldingen van de profeet liggen gevoelig bij fanatieke moslims, ook prenten van varkens en varkensachtige stripfiguurtjes. Het gemeenteraadslid Mahbubur Rahman verdedigde het besluit met de woorden: "It's tolerance of people's beliefs."

Verdraagzaam tegenover geloofsovertuigingen? Zoals zoveel kinderen gelooft ons zoontje nu eenmaal in Poeh en Knorretje. Het is een kinderlijk geloof, ik weet het, maar mag daar ook niet enig respect voor worden opgebracht? Er hoeven geen vlaggen voor verbrand te worden, een beetje tolerantie volstaat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234