Maandag 30/03/2020

Nepremedies

Knoflook, warm water, zoutwater, cocaïne, vitamine C, rundvlees: ze werken allemaal niet tegen het coronavirus

Het nieuwe coronavirus SARS-CoV-2 (round blue objects) valt een cel aan.Beeld via REUTERS

SARS-CoV-2 is volgens complotdenkers een biochemisch wapen, maar anderen zijn ervan overtuigd dat je het kunt neutraliseren met knoflook of vitamine C. In paniekerige tijden beleven dubieuze wondermiddeltjes hoogdagen. ‘Het geeft een gevaarlijk vals gevoel van veiligheid.’

Knoflook, warm water, zoutwater, cocaïne, vitamine C, rundvlees en haardrogers hebben vandaag iets gemeen: ze zouden je beschermen tegen SARS-CoV-2. Via sociale media en vooral Whatsapp gaan adviezen als ‘ontsmet jezelf met bleekmiddel’ even viraal als het virus zelf.

Hoe besmettelijk dit soort boodschappen is, blijkt uit een Cambodjaanse Facebook-post die stelt dat je door tien seconden je adem in te houden weet of je het virus hebt. Je ontdekt zo misschien of je angstig bent, maar het geeft nul uitsluitsel over virusbesmetting. Toch is deze tip al meer dan 30.000 keer gedeeld in meer dan tien landen, van India tot Nigeria en de VS.

Even populair is een lijst met ‘corona-preventietips’, die zogezegd van de Universiteit van Stanford komt. “Drink om  het kwartier een slokje water zodat het virus ‘wegspoelt’”, staat er onder andere. Maar een virus in je luchtwegen trekt zich niets aan water in je spijsverteringskanaal.

Nog een item in de ‘Stanford’-lijst stelt dat hitte boven 26 graden het virus doodt en dat ‘in de zon lopen helpt’. Onwaar maar razend populair.

Het idee dat ‘hitte helpt’ is uitgemond in een wel zeer opmerkelijke SARS-CoV-2-‘behandeling’: op gezette tijden met een haardroger in je neus blazen. Of in een privésauna puffen. Helaas. In labschaaltjes desintegreren virussen wel bij hitte, maar sauna’s en haardrogers kunnen hen niet raken. “Het virus zit erg diep in je luchtwegen. Daar kan de hete lucht van sauna’s of haardrogers absoluut niet bij”, zegt viroloog Marc Van Ranst (KU Leuven).

En ja, ultraviolette stralen werken desinfecterend, maar je hebt extreem hoge dosissen nodig om jezelf virusvrij te maken. Die scoor je nooit met wat wandelen in de zon. Je zou er ook huidkanker van krijgen.

De tip ‘drink veel alcohol’ is het resultaat van al even slordig redeneren. “Ja, gels met 70 procent alcohol doden het virus”, zegt professor huisartsengeneeskunde Dirk Devroey (VUB). “Maar alcohol met dat percentage drinken is medisch compleet onverantwoord.”

Ondertussen benadrukken woordvoerders van Stanford in alle toonaarden dat ‘die lijst’ niet van hen komt en enkel onzin bevat. “Ook mijn mailbox zit vol met dit soort bijgeloof”, zegt Devroey. Wetenschappers zetten dan ook alle zeilen bij om een en ander te ontkrachten.

Zo ook de knoflookstrategie. Na het wc-papier is ook dat nu een tophit in supermarkten. Net zoals vitamine C en echinacea zou het je beschermen tegen SARS-CoV-2 door je immuunsysteem op te peppen.

Dat is eveneens niet waar.

Knoflook

Dat knoflook ‘het bloed zuivert’ is al lang weerlegd. En je natuurlijke weerstand een ‘boost’ geven “met bepaalde voedingsproducten zoals knoflook of supplementen zoals vitamine C houdt geen steek”, klinkt het op gezondheidenwetenschap.be, dat voor het Belgisch Centrum voor Evidence-Based Medicine werkt. “Je kan ze enkel in topvorm krijgen met algemene gezonde eet- en leefgewoonten.”

Devroey beaamt. “Supplementen helpen alleen als je een tekort hebt. Alleen met gevarieerd en met mate eten en bewegen en voldoende rust krijg je een fit immuunsysteem.”

Dat het wemelt van de kwakzwalverij komt onder andere omdat sommigen geld ruiken. “Fabrikanten van supplementen proberen momenteel een graantje mee te pikken van de coronacrisis”, meldt gezondheidenwetenschap.be. Devroey krijgt berichten van chiropractors en hypnotiseurs die beweren dit coronavirus de baas te kunnen en de federale waarschuwt tegen criminelen die consumenten online proberen op te lichten “door hen valse geneesmiddelen, medische hulpstukken en voedingssupplementen aan te smeren”.

Maar de huis-tuin-en-keukentips steken ook de kop op omdat we ontredderd zijn. “Er is geen vaccin”, zegt Devroey. “Mensen snakken naar een oplossing, nu meteen.”

Typisch is dan dat eeuwenoude ‘grootmoeder’-middeltjes gerecycleerd worden. Knoflook was ook in de tijd van de pest in trek. Mensen legden het knoflook rond hun huis. Niet omdat het een antibacterieel middel is, maar om ratten die de pestbacil verspreidden weg te jagen.

Nog zo’n oude methode is gorgelen, al eeuwen een recept om symptomen van griep en verkoudheden te verlichten. Volgens ‘een Chinese arts’ zou gorgelen met warm zoutwater of water met azijn prima coronapreventie zijn. Maar ook daar is geen enkel bewijs voor.

De kans is echter groot dat velen toch voor de knoflook en de gorgelsessies gaan. “Onze geest grijpt zich bij angst vast aan alles wat enige controle kan geven”, zegt psycholoog Mattias Desmet (UGent). “Die neiging is zo sterk dat onze intelligentie er geen enkele greep op heeft. Iedereen reageert onvermijdelijk irrationeel op angst.”

Wat niet helpt, is dat niet alle tips even riskant zijn als cocaïne snuiven of baden in bleekwater. En dat  sommige ook niet helemaal fout klinken. Extra look en vitamines, veel warm water, je keel ontsmetten en in de zon lopen: dat kan de gezondheid toch alleen maar ten goede komen?

“Toch is het ook gevaarlijk omdat het een vals gevoel van veiligheid geeft”, zegt Devroey. “Wie denkt dat hij met een supplement of gegorgel tegen SARS-CoV-2 beschermd is, zal namelijk minder geneigd zijn de enige adviezen op te volgen die het virus alvast wel helpen tegenhouden. En dat is en blijft social distancing en handen wassen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234