Vrijdag 06/12/2019

Knappe kunstvrouw, weinig diepgang

Net nu u een bikkelhard standpunt wilde innemen tegen artificiële intelligentie, komt Alicia Vikander in de gedaante van heteroseksuele humanoïde roet in het eten gooien. Sf-scenarist Alex Garland debuteert trefzeker, maar niet echt vernieuwend.

2015 zal de geschiedenis ingaan als het jaar waarin duizend wetenschappers en techies via de open brief Autonomous Weapons: an Open Letter from AI & Robotics Researchers de wereld waarschuwden voor militair gebruik van AI en robotica. 2015 zal niet echt worden herinnerd om het debuut van Alex Garland, de man die Danny Boyle de scripts voor The Beach, 28 Days Later en Sunshine, en Mark Romanek de adaptatie van Kazuo Ishiguro's roman Never Let Me Go schonk.

Garland regisseerde een cerebraal, bewust intiem gehouden sf-kamerspel dat naar Bijbel, klassiek drama en Bhagavad Gita verwijst, varieert op Shakespeares The Tempest, maar als toekomstvertelling vaak even weinig om het lijf heeft als de halfdoorzichtige kunstvrouw om wie het allemaal draait. De film exploiteert naast netjes bestudeerd camerawerk, zin -voor details en prima sfeerschepping inderdaad vooral Alicia Vikanders sensuele verschijning.

Caleb (Gleeson), een 26-jarige computerwizard die bij het grootste internetbedrijf ter wereld werkt, wint de hoofdprijs van een wedstrijd: een week verblijf in het afgelegen optrekje van kluizenaar Nathan, de CEO van het bedrijf (een overigens uitstekende Oscar Isaac). Daar blijkt dat hij speciaal is gekozen om de testfase af te sluiten van wat Nathan het belangrijkste wetenschappelijk feit ooit beschouwt: Ava, de eerste volwaardig bewuste kunstmens.

Hoewel Garland nog steeds op eenzame ballonhoogte het sf-terrein overschouwt en er voldoende visuele en dramatische intelligentie en ambiguïteit aanwezig is om geen moment te vervelen, staat dit debuut behoorlijk stijf van beproefde ideeën. Het platgefilmde Prometheus-motief, bijvoorbeeld, en de gedachte van een grensoverschrijdende relatie tussen mens en god in het kunstmatig scheppen van een wezen met bewustzijn. Echter: elke mens een god, zei William Burroughs, want er is geen maatstaf of lijn die niet gewoon menselijk is.

Mensen en goden

Misschien steekt er een dubbele bodem in het gekoketteer met het Frankenstein-thema, maar de taglines voor de film doen anders vermoeden. Eén: "De lijn tussen mens en machine wissen, is de lijn tussen mensen en goden verdonkeremanen." Kan iemand dit toelichten zonder het uit te proesten? Twee: "Er is niets menselijker dan de wil om te overleven." Klinkklare onzin, ook al zou worden verondersteld dat de mens een semigoddelijk schepsel is dat als enige op aarde een wil heeft.

Garland verklaarde verder dat de werkelijkheid waarin Ava ontstaat er een is die "tien minuten vanaf heden" kan bestaan. "Mocht Google of Apple morgen aankondigen dat ze Ava hadden gemaakt, zouden we allen verrast zijn, maar toch niet zó verrast." Ook dat is niet meteen de meest doordachte uitspraak. Google is nog lang niet in de buurt. Vorig jaar kocht de wereldverbeterende gigant Boston Dynamics, een militair-industrieel producent van fascinerende, maar nog steeds erg primitieve cybernetische 'lastdieren'. Jazeker, het zijn geen verleidelijke Ava's, maar meestal rudimentair autonome, vreemdsoortige viervoeters die soldaten moeten begeleiden op oorlogspad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234