Vrijdag 22/11/2019

Luchtvaart

KLM-baas wil dat we vliegen zoals we alcohol drinken: met mate

Beeld ANP XTRA

Vliegen is zoals alcohol drinken, zegt Pieter Elbers, topman van KLM. Doe het, maar met mate. Tegelijk zou de luchtvaartsector zelf zijn groei moeten matigen en meer investeren in groene technologie. Is de sector gekeerd of gaat het om een marketingstunt?

Fly responsibly’. Met een filmpje en advertenties wil de Nederlandse luchtvaartmaatschappij KLM wereldkundig maken dat ‘we’ moeten vliegen zoals we alcohol drinken. “Wij vinden dat je bewust moet vliegen. Analoog aan ‘drink met mate’”, zegt KLM-directeur Pieter Elbers daarover in een interview met de krant Trouw. Als we toch een vliegtuig willen nemen, moet de vraag volgens hem zijn: “Hoe doe ik dat zo duurzaam en bewust mogelijk?”

Het is niet de eerste keer dat Elbers advies geeft. Eerder maande hij reizigers al aan om voor korte afstanden binnen Europa de trein te nemen. En op zich lijken de uitspraken van Elbers natuurlijk een manier om het imago van KLM op te poetsen. Door perikelen met het moederbedrijf Air France-KLM is de Nederlandse luchtvaartmaatschappij niet altijd positief in het nieuws gekomen. Maar is het toch niet een beetje vreemd dat een luchtvaartdirecteur reclame maakt voor de trein? 

Experts denken dat achter de campagne ook een economische logica schuilgaat. Elbers weet ook wel dat de trein nemen niet zo eenvoudig is. Treintickets tussen Europese steden kosten door taksen doorgaans veel geld, wat klanten toch weer naar het vliegtuig duwt. “Hij kan dat inderdaad in een comfortabele situatie zeggen”, denkt luchtvaartexpert Luk De Wilde. “Hij weet dat er toch geen alternatief is.” 

En zelfs als wat meer reizigers de trein zouden nemen, dan is dat voor KLM misschien niet eens zo nadelig. “Korte vluchten brengen voor luchtvaartmaatschappijen ook veel kosten mee", zegt Paul Peeters, professor Duurzaam Toerisme en Transport (Breda University). “Omdat de ticketprijzen laag zijn, halen ze daar weinig winst uit. KLM moet het trouwens ook meer hebben van haar intercontinentale verbindingen.” 

Andere koers

Maar toch lijkt het erop dat vliegtuigmaatschappijen stilaan onder druk van de publieke opinie een andere koers kiezen. Ook Brussels Airlines laat in een reactie weten dat het een voorstander is om voor korte verplaatsingen meer passagiers op de trein te krijgen. Maar voorlopig zijn er er volgens woordvoerster Wencke Lemmes-Pireaux nog te veel praktische bezwaren. Korte vliegverbindingen als Parijs-Brussel blijven daardoor nog steeds bestaan. 

“Die verbinding is er vooral voor passagiers die vanuit Brussel naar Afrika willen vliegen”, zegt Lemmes-Pireaux. “We hebben geprobeerd om dat op te vangen via een samenwerking met Thalys, maar passagiers vonden dat niet aantrekkelijk. Reizigers moeten eerst langs Brussel-Zuid om op Zaventem te geraken, terwijl het Nederlandse Schiphol wel aangesloten is op het hogesnelheidsnetwerk.”

Pieter Elbers, topman van KLM. Beeld AFP

Omdat de trein-versus-vliegtuig-discussie nu al een tijd aan de gang is, lijken vliegtuigmaatschappijen ook schrik te krijgen voor het gevolg daarvan: belastingen. In Nederland komt er een vliegtaks op tickets en gaan er stemmen op om ook kerosine te gaan belasten. België wil enkel meestappen in een belasting op vliegtickets als dat op Europees niveau gebeurt. 

Voor meer belastingen is de KLM-directeur niet gewonnen, zegt hij. Om de luchtvaartsector te verduurzamen, moet die volgens hem zelfs eerst nog blijven groeien om meer groene investeringen te kunnen doen. KLM wil in de toekomst bijvoorbeeld meer biokerosine afnemen en heeft de afgelopen jaren in nieuwe, minder vervuilende vliegtuigen geïnvesteerd. Ook Brussels Airlines heeft een departement dat zich bezighoudt met het verminderen van de uitstoot en vervangt haar oudere toestellen. 

Milieubewegingen zijn dan weer als de dood voor meer groei in de luchtvaart. Aan de andere kant zien experts ook geen goede aanpak in het opleggen van meer belastingen aan de sector. Want om te innoveren heeft de luchtvaart zelf geld nodig, terwijl inkomsten van belastingen doorgaans naar de staat gaan. 

Nieuwe brandstof

Daarom gelooft Peeters wel in andere maatregelen die overheden kunnen opleggen. “Wat je wel kan doen, is bijvoorbeeld vliegtuigmaatschappijen verplichten om elk jaar met meer synthetische brandstof te vliegen.” 

Synthetische brandstof wordt onder meer gemaakt van CO2, die je uit de lucht kan halen. Ook al staat de technologie nog in een beginfase, toch is de verwachting dat die een belangrijke rol kan spelen voor een groene omslag in de luchtvaart. Maar op dit moment hangt er aan die nieuwe brandstoffen nog een behoorlijk prijskaartje. 

“Maar als je dat als overheid geleidelijk afdwingt”, zegt Peeters, “en oplegt dat de mix bijvoorbeeld minimaal voor twee of drie procent uit nieuwe brandstoffen moet bestaan, dan gaat de prijs voor een vlucht vanzelf omhoog. Mensen zullen dan ook wat zuiniger worden met vliegen, terwijl de sector ook een incentive zal hebben om die brandstoffen verder te ontwikkelen.” 

Door de groei van de laatste jaren zou de uitstoot van de luchtvaart tegen volgend jaar al 70 procent hoger liggen dan in 2005. Als de luchtvaart gedwongen wordt om meer nieuwe brandstoffen te gebruiken, dan zal de groei volgens Peeters wel afkalven. Maar er zal wel genoeg groei overblijven voor groene investeringen. “Overheden moeten samenwerken met de sector”, zegt Peeters. “Dan heb je echte oplossingen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234