Zondag 04/12/2022

AchtergrondGezondheid

Klimaatverandering kost ons zo’n 44 uur slaap per jaar, en dat vreet aan onze mentale gezondheid

In New Delhi slapen mensen in de schaduw van een brug. Vooral in armere landen waar het al heet is, zullen mensen het effect voelen. Beeld AP
In New Delhi slapen mensen in de schaduw van een brug. Vooral in armere landen waar het al heet is, zullen mensen het effect voelen.Beeld AP

Meer hitte door de opwarming van de aarde betekent ook dat we wereldwijd slechter slapen. Niet alleen de fysieke maar ook de psychische gezondheid komt in het gedrang. Zo zijn er twee keer meer zelfmoorden wanneer het warmer dan normaal is.

Barbara Debusschere

Er komt iets bij op de lijst van waardevolle dingen die de opwarming van de aarde aantast: onze slaap. Iedereen merkt het nu: hoe warmer het buiten is, hoe slechter je slaapt. “Vanaf een temperatuur boven de 30 graden is het lastiger om diep te slapen en slaap je minder lang”, zegt professor Johan Verbraecken van de Slaapkliniek aan het UZA. “Wat kan helpen, is een lauwe douche. Dat zet de poriën open, waardoor je makkelijker afkoelt.”

Een troost is mogelijk dat de hele mensheid slechter slaapt als het warmer dan gewoonlijk is, zoals nu vaker gebeurt. Dat toont een wereldwijde analyse door onderzoekers aan de universiteit van Kopenhagen, gepubliceerd in vakblad One Earth.

Ze stellen vast dat we door de opwarming van de aarde al zo’n 44 uur per jaar aan slaap missen, waarbij we elf nachten per jaar kortere nachten hebben omdat het te warm is. Wordt de broeikasgasuitstoot niet ingeperkt, dan kan dat tegen 2100 oplopen tot 58 uur en riskeren we per jaar zeker twee weken waarin hitte onze slaap verstoort.

Het team voorzag zo’n 48.000 mensen in 68 landen van digitale polsbandjes die gegevens registreerden over hun nachten. Die informatie koppelden de wetenschappers aan lokale weerberichten. Vooral niet in slaap kunnen vallen door de hitte blijkt aan onze slaap te vreten.

Vrouwen en armen

In armere landen is de impact groter, mogelijk omdat mensen er minder middelen hebben om hun slaapkamer te koelen. Vrouwen en oudere mensen verliezen bij grote hitte meer slaap dan mannen en jongere mensen. Warmt de aarde verder op, dan zullen vooral vrouwen en inwoners van armere landen en landen waar het al heet is almaar slechter slapen, waarschuwen de onderzoekers.

Ook blijkt dat de mens zich niet goed kan aanpassen aan het slaapgebrek door hitte. De deelnemers konden het niet inhalen met dutjes overdag en op het einde van een hete periode sliepen ze niet beter dan aan het begin. Zelfs wie in een warm land woont, past zich niet goed aan.

De kritiek dat gemiddeld 14 minuten minder slaap niet veel is, weerleggen de onderzoekers met de vaststelling dat hun resultaten zeer wellicht een onderschatting zijn: wie een slaaptracker kent en wil dragen, kan wellicht ook technologie inzetten om de effecten van hete nachten tegen te gaan. Ook is het aantal mensen uit armere landen ondervertegenwoordigd.

Zelfdoding

Anderen wijzen erop dat de impact op bevolkingsniveau niet te onderschatten is. Velen slapen sowieso al niet goed en dit komt er nog eens bij.

“Deze studie toont dat de almaar hogere temperaturen door de opwarming aan onze slaap knagen. Dat is zorgwekkend, want we weten hoe te weinig slaap gedrag, humeur, cognitieve functies en de gezondheid kan schaden”, reageert collega-onderzoeker Susan Clayton (College of Wooster, Ohio) in New Scientist.

Milieu-epidemioloog Tim Nawrot (UHasselt) bevestigt. “Het lijkt niet erg om een paar keer wat minder te slapen, maar het stapelt zich bij velen op, soms bij al bestaande slaapproblemen of psychische gevoeligheden. Zo zien wij zelf in onderzoek in eigen land, gebaseerd op sterfteregisters en weergegevens in Brussel, dat er twee keer meer zelfdodingen zijn wanneer het warmer dan gewoonlijk is.” Dat onderzoek is recent gepubliceerd in Environmental Research.

“Het betekent niet dat de hitte de zelfdoding veroorzaakt, wel dat ze een trigger kan zijn”, zegt Nawrot. “Zeker in steden, waar het hitte-eilandeffect tot extra warme nachten leidt, zullen we steeds meer rekening moeten houden met de effecten van meer hete nachten op onze mentale en fysieke gezondheid.”

Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 en op de website http://www.zelfmoord1813.be.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234