Woensdag 05/08/2020

Klimaat

Klimaattop weet mislukking maar net af te wenden

Twee bezoekers van de klimaattop in Madrid laden hun elektronica op. Beeld AFP

De klimaattop van de Verenigde Naties in Madrid heeft zondag een compleet fiasco maar net weten af te wenden. De bijeenkomst, die in een jaar van wereldwijde klimaatacties een vertoon van ambitie had moeten worden, werd anderhalve dag te laat afgesloten met een mager akkoord. 

‘Tijd voor actie’ was het motto van klimaattop COP25 in Madrid. Maar actie straalt de slotverklaring die uitgeputte onderhandelaars van bijna 200 landen er na twee moeizame weken uitsleepten allerminst uit. Het belangrijkste resultaat is de vage belofte dat landen in 2020 met nieuwe, ambitieuze klimaatplannen zullen komen. Andere punten op de agenda worden doorgeschoven.

Madrid had de aftrap moeten zijn van een jaar waarin de hele internationale gemeenschap stappen zou zetten om de uitstoot van broeikasgassen snel zover terug te dringen als nodig om te voorkomen dat de opwarming van het klimaat onomkeerbaar wordt en de ‘veilige’ 1,5 graad in 2100 overstijgt. Met de huidige klimaatplannen stevenen we af op een rampzalige 3,2 graad.

Van klimaatambitie was in Madrid weinig te merken, vooral door obstructie van grote landen met veel fossiele energiebelangen zoals Australië, Brazilië, China, India, Saoedi-Arabië en de VS. Tot frustratie van arme landen, kleine eilandstaten en klimaatactivisten, die voor het eerst in groten getale aanwezig waren en actievoerden op een VN-klimaattop. Volgens Greenpeace was zelfs sprake van “een aanval op het hart van het akkoord van Parijs”.

Volgens het akkoord van Parijs, dat volgend jaar van kracht wordt, moeten alle landen vóór de volgende top in Glasgow (november 2020) drastisch aangescherpte klimaatplannen indienen waarmee de 1,5 graad haalbaar blijft. Vrijwel geen land heeft dat al gedaan. Ruim 70 landen en de Europese Unie (die vorige week haar Green Deal presenteerde, met klimaatneutraliteit in 2050) hebben die plannen wel beloofd. Maar veel grote uitstoters weigeren.

Het eindcompromis weerspiegelt die patstelling. Volgens de vage slotverklaring beloven landen hun klimaatplannen in 2020 ‘zoveel mogelijk aan te scherpen’, maar hoevéél blijft onduidelijk. Het moet wel in lijn met de wetenschap, dankzij de EU en andere landen met ambitie die een eerdere nietszeggende conceptverklaring van voorzitter Chili volstrekt onacceptabel noemden.

Een onoverkomelijk struikelblok bleken de internationale koolstofmarkten, het laatste element van Parijs (Artikel 6) waarvoor nog regels moeten worden afgesproken. Het gaat vooral over de handel in CO2-emissierechten en -offset-programma’s, waarmee rijke landen en bedrijven goedkoop hun emissies hopen te reduceren. Tegenstanders vinden het een schijnoplossing.

Vooral Australië en Brazilië lagen tot het eind op ramkoers. Zij willen oude C02-rechten inzetten om hun klimaatplannen op te poetsen, gesjoemel dat lijnrecht ingaat tegen Parijs. Andere landen, waaronder de EU, willen strikte regels alsmede CO2-markten die aantoonbaar tot minder uitstoot leiden en geen schade opleveren voor inheemse volkeren of het milieu. De tegenstellingen bleken onoverbrugbaar, en besluiten worden uitgesteld tot Glasgow.

Ook op het gebied van klimaatfinanciering zijn partijen niet opgeschoten. Het akkoord rept alleen van de intentie dat arme landen steun krijgen bij hun klimaatplannen, nogal cynisch omdat het VN-klimaatfonds, dat vanaf komend jaar 100 miljard dollar per jaar moet bedragen, pas 10 miljard groot is.

Arme landen willen verder compensatie voor klimaatschade die ze nu al lijden door de uitstoot van de ontwikkelde landen (denk aan zeespiegelstijging, droogte en cyclonen), maar de VS en andere rijke landen weigeren daar harde afspraken over te maken. Ook dat wordt doorgeschoven naar Glasgow.

Brengt het teleurstellend resultaat van Madrid nu het akkoord van Parijs in gevaar? Nier per se. Dat grote landen uit eigenbelang de voortgang van het internationale klimaatbeleid hebben geblokkeerd betekent vooral dat komend jaar in de aanloop naar de cruciale top in Glasgow nog heel veel te doen is. Een belangrijke taak is daarbij volgens insiders weggelegd voor de EU. Zij moet proberen grote uitstoters als China en India zover te krijgen dat ook zij hun klimaatplannen opkrikken, onder meer op de China-EU-top van september 2020.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234