Donderdag 01/12/2022

AnalyseCOP26

Klimaattop Glasgow gaat in overtime: ‘Een complete mislukking kan nog vermeden worden’

Klimaatactivisten voeren actie in Glasgow, waar wereldleiders als Amerikaans president Joe Biden en Brits premier Boris Johnson onderhandelen over maatregelen om de gevolgen van de klimaatcrisis te beperken. Beeld REUTERS
Klimaatactivisten voeren actie in Glasgow, waar wereldleiders als Amerikaans president Joe Biden en Brits premier Boris Johnson onderhandelen over maatregelen om de gevolgen van de klimaatcrisis te beperken.Beeld REUTERS

Glasgow gaat de verlengingen in. De VN-klimaatconferentie had vrijdagavond een slotakkoord moeten opleveren, maar dat bleef uit. Dit weekend zetten de wereldleiders de eindsprint in. Al is de vraag of het resultaat zal volstaan.

Tom Antonissen

“Het is bijna een traditie geworden. Met een al half ontmanteld gebouw worden in de onderhandelingskamers de echt belangrijke beslissingen genomen.” Klimaatprofessor Wim Thiery (VUB) is niet verwonderd dat de 26ste klimaattop na twee weken onderhandelen hapert in de laatste rechte lijn. Een aantal discussiepunten staat een breed gedragen slotakkoord nog in de weg.

Eerste knelpunt: de noodzaak aan hogere, vernieuwde ambities. In de eerste plaats was Glasgow een beenharde wake-upcall, zegt Thiery. De optelsom van alle nationale klimaatplannen die de bijna tweehonderd landen voorlegden, bleek zwaar onvoldoende om de klimaatopwarming te beperken tot 1,5 graad Celsius. “Met de huidige intenties gaan we naar een opwarming van 2,4 graden Celsius tegen het eind van deze eeuw. Tenminste, als regeringen hun eigen plannen zouden uitvoeren. Dat doen ze ook niet, waardoor we nu richting 3 graden gaan.”

Een groep landen die wordt getrokken door de Europese Unie, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk wil daarom sneller dan gepland ambitieuzere doelstellingen zien. In plaats van binnen vijf jaar moeten die plannen er volgend jaar al liggen. Volgens Thiery is zo’n versnelling onontbeerlijk om de gevolgen van de klimaatcrisis zoveel mogelijk te beperken. “De ambitie van 1,5 graad ligt in coma. Als Glasgow ze nog wil reanimeren, is overeenstemming over die snellere evaluaties noodzakelijk.”

Maar een grote groep armere landen staat op de rem. Zij willen de financiële steun die de rijkere uitstoters hen op de klimaattop van Kopenhagen in 2009 beloofden: 85 miljard euro per jaar, vanaf 2020. “Het is een belofte waarvoor het geld dit jaar nog niet op tafel is gekomen”, zegt Thiery. “In de huidige ontwerptekst van het slotakkoord staat nu dat de klimaattop ‘betreurt’ dat het geld er nog niet is. Ze doet een oproep om tegen 2025 in orde te zijn.” Maar de armere landen - waar de impact van de klimaatcrisis zich ook harder laat voelen - verwachten meer van de geïndustrialiseerde groep. Het lijkt erop dat er steun zal komen, de vraag is vooral hoeveel.

Tegenover de hogere steun staat een afgezwakte passage over de uitfasering van fossiele brandstoffen. Steenkoolcentrales waarvan de CO2-uitstoot kan worden opgevangen - weliswaar via technieken die door experts in vraag worden gesteld - ontspringen de dans. Wat subsidies voor de fossiele industrie betreft, kan enkel ‘inefficiënte steun’ niet meer door de beugel.

“Geen inefficiënte subsidies? Da’s quatsch”, vindt klimaatexpert Pieter Boussemaere (Vives Hogeschool). “Om van steenkool af te raken, kunnen we geen nieuwe centrales financieren, punt. Desalniettemin is het positief dat voor het eerst de term ‘fossiele brandstoffen’ in de officiële slotverklaring zou staan, hoe hallucinant dat ook klinkt. Hou er rekening mee dat meer dan vijfhonderd lobbyisten van de fossiele industrie rondlopen op de klimaatconferentie. Die vormen er met voorsprong de grootste delegatie.”

Is het te vroeg om te spreken van een gefaalde klimaattop? “Een complete mislukking kan nog vermeden worden”, zegt Thiery. “Een concrete termijn om het gebruik van steenkool te beëindigen, harde financiële verbintenissen naar armere landen toe, een einddatum wat de subsidiëring van fossiele brandstoffen betreft: dat kan de meubelen nog redden. Maar doelstellingen formuleren die de opwarming tot 1,5 graad zouden beperken in plaats van bijna een graad hoger - het allerbelangrijkste - zit er volgens waarnemers niet meer in.

“Toch blijven internationale onderhandelingen de enige manier om het klimaatprobleem aan te pakken. Elk tiende van een graad leidt tot meer hittegolven, extreme regenval en intensere orkanen en is uiteindelijk een politieke keuze. Elke beslissing is van belang.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234