Zondag 28/02/2021

Interview

Klimaatproces: "De rechter heeft ons begrepen"

Leden en sympathisanten van de Nederlandse milieuvereniging Urgenda verzamelen voor de rechtbank in Den Haag. Beeld URGENDA / CHANTAL BEKKER
Leden en sympathisanten van de Nederlandse milieuvereniging Urgenda verzamelen voor de rechtbank in Den Haag.Beeld URGENDA / CHANTAL BEKKER

In Nederland is het slotpleidooi in de klimaatzaak, een uniek proces (DM 13/4), gehouden. Op 24 juni zal blijken of de rechter kan ingrijpen als de overheid te weinig doet tegen de opwarming. "De staat heeft ons niet verrast", zegt klimaatzaakadvocaat Roger Cox.

Van 9.30 tot 16 uur hield Roger Cox in de rechtbank in Den Haag zijn slotpleidooi, en werden vragen van de rechtbank beantwoord. Ook de tegenpartij, de Nederlandse staat, formuleerde haar standpunt. Milieuorganisatie Urgenda eist namens bezorgde burgers dat justitie Nederland dwingt tot een veel effectiever klimaatbeleid.

U werkt al sinds 2012 aan deze in de wereld unieke zaak. Hoe voelt dat nu?
Cox: "Erg goed. We krijgen veel steun en er was heel wat bekend volk. Het is heel wat om onze argumentatie eindelijk tot in de puntjes te mogen uiteenzetten. Het slotpleidooi ging vlot. We hebben daar alle energie ingestopt. En wij zijn blij dat de rechtbank duidelijk zeer goed heeft begrepen waar het om gaat. De vragen die aan ons gesteld werden, hebben laten zien dat de rechter uiterst goed ingewerkt is in de gedachtegang van deze zaak, waarin wij stellen dat de mensenrechten en het aansprakelijkheidsrecht gelden omdat deze overheid haar burgers niet beschermt tegen de risico's van de opwarming. Die redenering heeft geen vreemde of onverwachte vragen opgeroepen."

En wat kwam er van de tegenpartij, de Nederlandse staat?
"Wat we al wisten. De overheid heeft herhaald dat ze vindt dat ze al genoeg doet om de uitstoot te doen zakken, wat manifest niet klopt. Ook horen we dat het aan de politiek is om hierover te beslissen, en niet aan justitie. Dat is de belangrijkste verdediging van de overheid. De staat heeft ons niet verrast met bijkomende argumenten."

Hoe zit dat nu met die scheiding der machten?
"Dat wordt inderdaad de crux van de zaak. Dat de overheid te weinig doet, valt niet te ontkennen. Maar kan een rechter haar dan ook opleggen meer te doen? Volgens sommigen kan dat niet omdat er dus scheiding der machten is. Juridisch kan het echter wel. Er zijn voorbeelden van aansprakelijkheidszaken waarin rechters erg ver gaan om slachtoffers tegemoet te komen, al gaat het dan meestal om kleinere en minder principiële zaken dan de onze.

"Bovendien schreef Jaak Spier, advocaat bij de Hoge Raad (het Nederlandse hooggerechtshof, BDB)een soort handleiding voor rechters om in klimaatzaken tot een oordeel te komen. Dat komt ons niet alleen erg goed uit, het toont ook dat het wel degelijk kan op basis van het huidige recht."

Wat is dan de belangrijkste redenering?
"De tegenpartij meent dat in een democratie de die machten - de wetgevende, de uitvoerende en de rechterlijke - strikt gescheiden zijn. Dat is ook zo, maar we leven wel in een democratische rechtsstaat. Wanneer een democratisch genomen beslissing rechten schendt, dan móét de rechterlijke macht tussenkomen."

Wat als jullie verliezen?
"Dan tekenen we hoger beroep aan. Het is nu spannend afwachten. We hebben alvast wereldwijde aandacht, zo hoor ik. En wat er ook gebeurt, dit proces zet de zaken op scherp. Kan de overheid haar verantwoordelijkheid ontlopen of niet?"

Is er eigenlijk kritiek?
"Nee. Er is wel de discussie tussen juristen over die scheiding der machten. Sommigen betwijfelen of de rechter de wetgever zal durven 'aanpakken'. Anderen wijzen op de opties die er wel zijn. Maar ik hoor bijvoorbeeld niemand die het een idioot idee vindt. En de politici zelf, die blijven heel stil. Misschien is dat maar best ook(lacht)."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234