Zondag 07/03/2021

Vogue

Kleurloze modellen zijn uit de mode

null Beeld Paul Bellaart en styling Jetteke van Lexmond
Beeld Paul Bellaart en styling Jetteke van Lexmond

Het blanke, superdunne model krijgt concurrentie: de modewereld wordt stukje bij beetje diverser. Vooral tijdschriften proberen hun denkwijze te veranderen: Vogue heeft na een storm van kritiek eindelijk actie ondernomen. "Als medium moet je ook je lezers betrekken."

Een van de raarste aspecten van de modewereld is dat een miljoenenindustrie die draait op een alsmaar veranderend schoonheidsideaal, de afgelopen jaren zo star is geworden als het gaat om het menselijk lichaam.

Waar in de jaren 50 de rondingen van Marilyn Monroe bewonderd werden, en de supermodellen van de jaren 80 meestal maat 38 hadden, zijn de grote modeontwerpers en -tijdschriften nu al zeker twintig jaar gek op dunne vrouwen. Héél dunne, en ook erg lange vrouwen, van minimaal 1,80 meter lang, en niet zwaarder dan een kilo of 55. Wat betreft leeftijd geldt bovendien: hoe jonger, hoe mooier. Ook qua afkomst zijn de modellen in tijdschriften, modeshows en reclames weinig divers te noemen, want ze zijn bijna altijd blank. Ondanks jarenlange kritiek op deze beperkte noties van wat mooi is, bleven modehuizen en media vasthouden aan hun gedroomde vrouw.

Maar de laatste tijd lijkt dat schijnbaar onbuigzame ideaal toch langzamerhand te veranderen. Een van de populairste modellen nu is bijvoorbeeld Ashley Graham, een Amerikaanse met maat 42 die de koningin van de body positivity-beweging wordt genoemd. The Fashion Spot, een modesite die de modellen tijdens de laatste catwalkshows in New York, Londen, Milaan en Parijs onder de loep nam, meldde opgetogen dat ze nog nooit zo veel niet-blanke vrouwen hadden geteld als tijdens de laatste modeweken in maart: 28 procent. Dat is niet ongelooflijk veel, maar toch 3 procent meer dan het seizoen ervoor - en die stijgende lijn houdt naar verwachting aan. Ook het aantal oudere modellen, vijftigplussers zelfs, was groter dan ooit tevoren.

null Beeld Paul Bellaart en styling Jetteke van Lexmond
Beeld Paul Bellaart en styling Jetteke van Lexmond

Digitale schandpaal

"In de vroege jaren 90 waren modellen als Elle Macpherson en Naomi Campbell de norm", weet Els De Pauw, modejournaliste en auteur van het binnenkort te verschijnen De vermaledijde mode. "Grote modellen, maar wel met gewone maten als 38 en een gezonde BMI. Maar halverwege de jaren 90 was er een kanteling, en werden de modellen steeds magerder. Er kwamen toen ook veel opkomende modellen uit Rusland en Oekraïne, die niet mondig waren, en door modellenbureaus zo goed als verplicht werden om zich uit te hongeren."

Dat is vandaag verbeterd, vindt De Pauw. "Modellen zijn mondiger geworden. Tegen elkaar, maar ook naar de buitenwereld doe. Ze durven hun ongenoegen te uiten op Instagram, of andere sociale media." Sociale media hebben dan ook een aandeel in de voorzichtige omwenteling die nu plaatsvindt. Want wie weigert bij te dragen aan het nieuwe, diversere schoonheidsideaal wordt publiekelijk om uitleg gevraagd - en als het moet aan de digitale schandpaal genageld.

"Merken weten nu dat mensen mondiger zijn dan vroeger, en niet bang zijn om hun mening op het internet te zetten", zegt De Pauw. "Discussies worden daar ook bitsiger. Als je geen 'gewone' vrouwen op de catwalk zet, krijg je heel wat kritiek: dat wordt als bodyshaming gezien. Daarom dat veel merken nu wel een plussize model tonen op modeshows. Zo dekken ze zich in tegen imagoschade."

Zo kreeg Louis Vuitton een portie slechte publiciteit te verduren toen Ulrikke Høyer, een twintigjarig Deens model, op Instagram en Facebook schreef over de grove manier waarop zij werd behandeld door castingagenten van het Franse modehuis. Ze werd geboekt voor een exclusieve modeshow in Japan, maar bij aankomst kreeg ze te horen dat haar buik en gezicht 'erg opgeblazen' waren en ze zich de 24 uur voor de show moest uithongeren. Høyer weegt ongeveer 48 kilo en is 1,78 meter lang. Ze volgde het bevel op, maar kreeg alsnog een afzegging. Haar verhaal werd wereldwijd opgepikt, en rakelde veel verhalen op over de beroerde werkomgeving van modellen en de eetstoornissen waarmee zij kampen als gevolg van onhaalbare eisen.

null Beeld Paul Bellaart en styling Jetteke van Lexmond
Beeld Paul Bellaart en styling Jetteke van Lexmond

Maar volledige Vuitton- of Chanel-shows met plussize modellen ziet De Pauw nog niet meteen. "Plussize modellen verkopen ook gewoon minder goed. Cijfers tonen dat aan. En ontwerpers hebben nog altijd een voorkeur voor mager. Het gaat nog jaren duren vooraleer dat verandert." Een actief diversiteitsbeleid is ook niet meteen de verantwoordelijkheid van mode-ontwerpers, vindt De Pauw. "Voor een ontwerper of een modemerk is mode een creatieve vorm van expressie. Moet de catwalk wel volledig de maatschappij weerspiegelen?"

Bij de media ligt dat anders. In Nederland kwam Vogue-hoofdredacteur Karin Swerink in maart onder vuur te liggen vanwege een artikel op Fashionweek.nl, dat ook in de gratis krant Metro werd gepubliceerd. Swerink werd gevraagd naar de reden dat zij zo weinig donkere modellen op de covers van Vogue zette. Van de vijftig uitgaves die ze in de afgelopen vijf jaar maakte, deed ze dat slechts twee keer. Swerink antwoordde dat dat vooral lag aan een beperkt aanbod: Imaan Hammam, een Nederlandse met Marokkaans-Egyptische roots, was het enige model dat in aanmerking kwam. Ze zei bovendien: "Ik kijk vooral of het van deze tijd is en of het klopt in het verhaal dat wij willen vertellen. Ik kijk niet of iemand blank of donker is. Dat is zo niet van belang voor het maken van een tijdschrift."

Veel critici menen dat media verantwoordelijkheid moeten dragen voor de macht die hoort bij het dicteren, en daarmee creëren, van een schoonheidsideaal. 'Ronduit schandalig en misselijkmakend dat Swerink zich, haar positie in acht nemende, op deze manier uitlaa,,' aldus een van de veel gelikete reacties op Facebook. Anderen begonnen spontaan namen van geschikte modellen op te dreunen. Swerinks privé-inbox stroomde vol met boze berichten. Ze werd de afgelopen maanden platgebeld door de media, maar wilde nergens op ingaan.

Maar de kritiek is niet in dorre aarde gevallen, zegt Swerink nu. "De harde toon heeft me geraakt. Het was schrikken, maar achteraf zie ik het als een leerzame, goede tijd." Diversiteit stond bij Vogue en de meeste andere modebladen niet op de prioriteitenlijst, geeft ze toe. "We hebben veel te lang een blinde vlek gehad, al was dat niet bewust. We zijn te gefocust geweest op ons eigen cirkeltje, het aanbod van bureaus en de algehele diversiteit in de modewereld. En het is flauw om achteraf te zeggen, maar we hebben heel vaak vruchteloos geprobeerd om bepaalde donkere modellen op de cover te krijgen. Maar ja, dat is geen excuus. Try harder. Don't take no for an answer. Dat moeten we doen."

Niet meer van deze tijd

Ook De Pauw vindt dat de media hun verantwoordelijkheid moeten opnemen. "Als je een medium runt, gaat het niet enkel over het verhaal dat je zelf wilt vertellen. Je moet ook je lezers betrekken: een tijdschrift als Vogue is immers de schakel tussen de ontwerpers en de lezers. En die zijn veranderd: de doelgroep is veel diverser dan vroeger, en je mag hen niet uitsluiten."

Bij Vogue is het roer alleszins omgegooid. In het septembernummer dat in Nederland en België in de rekken komt te liggen, wordt diversiteit vanuit verschillende hoeken belicht. "We zijn op zoek gegaan naar een hele lichting nieuwe modellen, met een heel gemixte afkomst, en we hebben er een groot artikel over gemaakt", verklaart Swerink. "Op de catwalks en in campagnes zie je de laatste seizoenen namelijk steeds meer diversiteit. Allemaal dezelfde blanke, dunne modellen tonen, dat is echt niet meer van deze tijd."

null Beeld Paul Bellaart en styling Jetteke van Lexmond
Beeld Paul Bellaart en styling Jetteke van Lexmond
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234