Woensdag 12/08/2020

InterviewBram Wauters

Kleinere kieskringen zijn niet per se beter, vindt politicoloog Bram Wauters (UGent)

Bram Wauters, redacteur van het boek 'Wie is nog van de partij?', in gesprek met Gwendolyn Rutten (Open Vld); Wouter Beke (CD&V) kijkt toe (2017).Beeld Tim Dirven

CD&V-voorzitter Joachim Coens wil werk maken van kleinere kieskringen. Dat brengt de politiek dichter bij de mensen, zegt hij. Volgens politicoloog Bram Wauters (UGent) is dat niet altijd waar.

Wallonië heeft al kleinere kiesdistricten. Staan politici daar effectief dichter bij de mensen?

“Niet echt. Als je weet dat het uitbrengen van een voorkeurstem een indicator is voor de vertrouwdheid met politici, dan zou je verwachten dat er in Wallonië veel meer voorkeurstemmen worden uitgebracht dan in Vlaanderen. Dat is niet het geval. Vlaanderen en Wallonië kenden de voorbije twintig jaar een gelijkaardige daling van het aantal voorkeurstemmen. In beide landsdelen kijken kiezers meer en meer naar de grote kopstukken van partijen, zoals Bart De Wever (N-VA), Gwendolyn Rutten (Open Vld) of Paul Magnette (PS). Aangezien zij maar in één kieskring kunnen opkomen, geven kiezers in andere kieskringen vaker een lijststem voor de partij.”

Vinden kiezers het dan niet leuker als ze zich kunnen identificeren met ‘hun’ vertegenwoordiger?

“Toch wel, maar dat hangt vooral af van het feit of een kieskring een duidelijk sociologisch profiel heeft. Tot en met 1999 had Vlaanderen nog geen provinciale kieskringen. Toen bestonden er kleinere kieskringen met heel rare vormen, zoals Mechelen-Turnhout of Veurne-Diksmuide-Ieper-Oostende. Sociologisch gezien had dat weinig zin, want een politicus uit Turnhout staat daarom niet dicht bij een inwoner uit Mechelen. Dan is de huidige verdeling beter. Mensen identificeren zich immers met hun provincie, en voelen zich Limburger of Antwerpenaar.

“Kleine kieskringen zorgen ook voor vertekeningen bij de zetelverdeling. De drempel om een zetel binnen te halen, ligt hoger. De partij Ecolo stapte enkele jaren geleden naar het Grondwettelijk Hof omdat ze vond dat ze benadeeld werd, en kreeg gelijk. Sindsdien moeten er minstens vier zetels in elke kieskring worden verdeeld.”

CD&V is een burgemeesterspartij. Pleit ze niet gewoon voor eigen winkel?

“Natuurlijk, dat is vaak zo bij veranderingen aan de kieswet. Toen de provinciale kieskringen onder de paars-groene regering werden ingevoerd, was dat onder meer omdat de regeringspartijen populaire figuren hadden die ze konden uitspelen over de hele provincie. CD&V, die in de oppositie zat, had vooral burgemeesters. Om hen te counteren, werden de kieskringen vergroot. Nu probeert CD&V het omgekeerde te doen.

“De invoering van de kiesdrempel van 5 procent kwam er ook niet toevallig na de splitsing van de Volksunie. Het was een poging om Spirit en N-VA, de twee erfgenamen van de Volksunie, af te blokken. Spirit is toen een kartel aangegaan met sp.a, terwijl N-VA bij CD&V is gaan aankloppen.”

Minder partijen, zou dat de federale formatie vergemakkelijken?

“Dat hangt ervan af. De afgelopen dertig jaar is het aantal partijen in het parlement min of meer constant gebleven. De huidige crisis lijkt me vooral te wijten aan ideologische en communautaire tegenstellingen. Bovendien, als je echt pure efficiëntie nastreeft, dan moet je naar het Britse systeem. Daar hebben ze erg kleine kieskringen, waarin slechts één zetel wordt verdeeld. Totaal niet proportioneel, maar het levert wel meteen een duidelijke meerderheid op. Maar of dat haalbaar is een verdeelde samenleving als België is weer een ander verhaal.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234