Zaterdag 21/09/2019

Hongkong

Kleine toegeving zal geen rust brengen in Hongkong

Ook nadat de wet werd ingetrokken, bleven de demonstranten in Hongkong op straat komen. Net als de ordetroepen. Beeld Getty Images

De gehate uitleveringswet is van de baan, maar voor de betogers in Hongkong is dit geen reden hun protest te staken. Integendeel, dat slechts één van hun vijf eisen is ingewilligd, is des te meer reden door te gaan met de acties.

Alsof je in een restaurant een vijfgangenmenu bestelt en na urenlang wachten alleen de eerste gang krijgt: zo voelt het, aldus de Hongkongse activist Kris Cheng, nu Chief Executive Carrie Lam alsnog haar uitleveringswet heeft ingetrokken. Voor Peking mag dat een gigantische concessie zijn, voor de Hongkongse demonstranten is het niet meer dan een troostprijs. Zij komen al maanden op straat met een pakket van vijf eisen, en worden nu afgescheept met de inwilliging van een ervan.

Symbolisch gezien is de intrekking een enorme knieval. In juni schorste Lam de uitleveringswet, die als symbool van de toenemende invloed van Peking in Hongkong wordt gezien en enorme betogingen uitlokte, en in juli verklaarde ze hem ‘dood’. Maar van een definitieve terugtrekking wilde ze, naar verluidt onder druk van Peking, al die tijd niet weten. Tot ze woensdagavond tijdens een televisietoespraak ineens meedeelde de wet definitief in te trekken, om ‘een dialoog te initiëren’.

Die intrekking werd door demonstranten dan wel meteen als een lege doos afgedaan, maar voor Peking is het een verregaande tegemoetkoming. “De Communistische Partij van China geeft maar heel zelden fouten toe”, aldus Willy Lam, politiek expert en professor aan de Chinese University of Hong Kong. “De intrekking van de wet is één van die zeldzame gelegenheden waarop Peking erkent dat het zich heeft vergist.”

Recessie

De reden voor de plotselinge ommezwaai is niet meteen te achterhalen, gezien de ondoorzichtige structuur van de Chinese politiek. Maar na dertien weken van oplopend geweld en almaar grotere economische schade is de druk op Peking ongetwijfeld aan het toenemen. De Hongkongse economie zit op de rand van een recessie, en vanuit het bedrijfsleven klinkt steeds luider gemor. Na het nieuws over de intrekking veerde de Hongkongse beursindex met 3,9 procent op.

Mogelijk hoopt Peking de protesten ook wat te temperen in aanloop naar de nationale feestdag en de grootse vieringen van zeventig jaar Chinese Volksrepubliek op 1 oktober. Gewelddadige betogingen doen af aan het succes dat de Communistische Partij die dag wil uitstralen. Ook het begin van het schooljaar lijkt strategisch een goed moment om de betogers, onder wie veel middelbare school- en universiteitsstudenten, ter wille te zijn.

Een betoger wordt stevig aangepakt. Beeld REUTERS

Maar wat de reden ook is, de kans is klein dat Peking erin slaagt de betogers te kalmeren. Woensdag werd de intrekking van de wet meteen op een golf van kritiek onthaald. “Veel te laat en veel te weinig”, reageerde Joshua Wong, leider van de jongerenbeweging Demosisto en een van de boegbeelden van de protesten, op Twitter. “We vragen de wereld zich niet door Hongkong en Peking te laten misleiden. Ze hebben helemaal niets toegegeven.”

De protesten mogen begonnen zijn als een actie tegen de uitleveringswet, ondertussen is de inzet veel ruimer geworden. Veel betogers zijn verontwaardigd over het als excessief ervaren politiegeweld, en zien het gebrek aan algemeen stemrecht in Hongkong als de kern van alle problemen. De intrekking van de uitleveringswet, in juni misschien nog voldoende om de protesten te stoppen, is voor hen ondertussen niet meer dan een doekje voor het bloeden.

De betogers schermen bovendien al maanden met vijf heel concrete eisen: naast het intrekken van de uitleveringswet een onafhankelijk onderzoek naar het politiegeweld, de vrijlating van gearresteerde betogers, de intrekking van de karakterisering van de betogingen als rellen en de invoering van algemeen stemrecht. Nu daarvan één eis is ingewilligd, is het voor veel betogers eenvoudig: ze gaan door met protesteren tot ook de vier resterende eisen zijn ingelost.

Contraproductief

In haar televisietoespraak kondigde Carrie Lam ook een onderzoek naar het politiegeweld aan. Dat onderzoek gebeurt echter niet door een onafhankelijke commissie, maar door het weinig objectieve klachtenorgaan van de politie zelf, weliswaar versterkt met twee nieuwe leden en vijf internationale experts. Voor veel betogers bevestigde dat nog eens de indruk dat Lam hen niet echt tegemoet wil komen, maar slechts probeert om de demonstranten uit elkaar te spelen.

Voorlopig lijkt vooral het omgekeerde te gebeuren. Gisteren lieten gematigde organisaties, zoals de Confederatie van Vakbonden en het Civil Human Rights Front, weten door te gaan met hun acties. Op een geïmproviseerde persconferentie zeiden radicale betogers dan weer dat ze al een te hoge prijs hebben betaald om met zo’n kleine concessie genoegen te nemen. En op het webforum LIHKG, veelgebruikt door demonstranten, werd opgeroepen tot een nieuwe vreedzame miljoenenmars.

“Als Carrie Lam dit in juni had gedaan, had het misschien een verschil gemaakt”, aldus Willy Lam. “Maar nu zullen de demonstraties gewoon doorgaan. Misschien zal het zelfs een contraproductief effect hebben. Peking heeft nu getoond dat het bereid is om Carrie Lam concessies te laten doen. Dat kan mensen overtuigen om nog meer druk op Carrie Lam uit te oefenen. De deur naar meer concessies is nu geopend.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234