Donderdag 20/02/2020

Kleine jongens worden groot

Ooit maakten de Beastie Boys naam als een bende verwende rijkeluiskinderen die van branie schoppen hun beroep hadden gemaakt. Geleidelijk aan ontwikkelden de drie New Yorkse rappers zich evenwel tot een baanbrekende hiphop-act, en intussen zijn ze, zij het wellicht niet van harte, volwassen geworden. Het nieuwe Hello Nasty liet liefst vier jaar op zich wachten, maar lost de hoge verwachtingen moeiteloos in. 'We blijven appelleren aan het kind in elk van ons.'

Bart Steenhaut

Hoewel er van de Beastie Boys in het recente verleden alleen compilaties met oud materiaal werden uitgebracht, heeft de populaire hiphopgroep de laatste jaren allerminst op haar lauweren gerust. Zo stichtten de drie bijvoorbeeld Grand Royal, een platenlabel waarop niet alleen hun eigen materiaal, maar ook werk van bevriende muzikanten als Luscious Jackson, Buffalo Daughter en Sean Lennon verschijnt. Daarnaast geeft de groep ook een eigen tijdschrift uit en houdt ze er met X-Large zelfs een eigen kledingmerk op na. Het bekendst is evenwel het door de Beasties georganiseerde Tibetan Freedom Concert, een jaarlijks benefiet waarbij popsterren van alle slag gastoptredens verzorgen ten behoeve van Tibet, en dat met zoveel succes doen dat de Chinese bezetter onlangs besloot om zijn afzetmarkt te sluiten voor alle muzikanten die aan de concerten deelnemen. Toch ontkennen Mike D., MCA en Adrock (echte namen: Mike Diamond, Adam Yauch, Adam Horovitz) in koor dat ze door al die activiteiten een heus economisch imperium wisten op te zetten. "Voor de buitenwereld lijkt het misschien alsof we echte zakenlui geworden zijn, maar in werkelijkheid zijn dat haast allemaal projecten die we met een paar vrienden hebben gerealiseerd omdat ze daar gewoon het talent voor hadden. Wij beschikken over de financiële slagkracht om hun ideeën te verwezenlijken, maar eigenlijk blijven de meeste aangelegenheden waar de Beastie Boys zich mee inlaten vrij bescheiden."

Niettemin vormt Hello Nasty een uitzondering op de regel, want het maken van die plaat heeft heel wat voeten in de aarde gehad. Die vormt volgens Mike D. een representatief beeld van alles wat de groep tot nu toe te bieden heeft gehad, al blikt Hello Nasty daarbij wél vanuit een andere invalshoek naar het eigen verleden. "We hadden geen uitgestippeld plan toen we de plaat begonnen op te nemen, maar het afgewerkte resultaat schetst alleszins een degelijk beeld van wat ons sinds Ill Communication zoal bezig heeft gehouden. Toch werkten we tegelijkertijd ook aan tal van andere elpees. Een aantal ervan betekent een totale stijlbreuk met alles waar we ooit mee geassocieerd zijn. Zo staat er een heuse countryplaat in de steigers, waaraan Garth Brooks zijn medewerking verleent."

Ook op hun nieuwste pronkstuk doen de Beastie Boys al flink hun best om de gangbare stereotiepen te doorbreken. De veelzijdigheid ervan is zonder meer opvallend, want behalve hiphop wordt er ook plaats gemaakt voor psychedelische sixties soul, kitscherige disco en prettig gestoorde funk. Door toedoen van vaste keyboardspeler Money Mark leunen nummers als 'Song For Junior' zelfs erg dicht bij de bossa nova aan. "We hebben recent allemaal een heleboel ons onbekende muzieksoorten ontdekt," verduidelijkt MCA. "Soms werkte dat zo inspirerend dat we niet aan de verleiding konden weerstaan om bijvoorbeeld zelf eens een folksong te bedenken. Af en toe, zoals bij 'I Don't Know', leverde dat goeie resultaten op, maar net zo vaak modderden we maar wat aan."

Eigenlijk verkeren de Beastie Boys in een unieke positie. Toen de groep eind '81 werd opgericht, toen nog met Kate Schellenbach achter de drums, was hiphop een piepjonge stroming. Het genre evolueerde met de Beastie Boys, en door hun toedoen werd ook hiphop alsmaar meer eclectisch. Er bleef dus steeds ruimte over om nieuwe paden te bewandelen zonder dat de groep daarom haar identiteit hoefde te verloochenen. Meer zelfs, de drang naar experiment resulteerde vier jaar geleden in het succulente Ill Communication, een elpee die vandaag als een mijlpaal beschouwd wordt.

"Er is altijd wel een manier om nieuwe invloeden in je eigen geluid te integreren," vindt Mike D. "Wij nemen hiphop als uitvalsbasis, maar het is ontzettend leerrijk om daar ook trashcore en reggae mee te vermengen. Elk van onze songs is dus gebouwd op de funderingen van een hiphop-beat, maar zodra dat geraamte er staat kunnen we de resterende ruimte met allerlei verschillende klankkleuren invullen."

Geheel volgens de wetmatigheden van de hiphop zijn de nummers op Hello Nasty opgewaardeerd met een fors arsenaal samples, die door de groepsleden stuk voor stuk werden uitgekozen en getest. Daardoor ontstaat wel eens de indruk dat de Beasties nauwelijks meer doen dan naar andermans platen luisteren, op zoek naar die paar seconden muziek waarrond ze een nieuw nummer kunnen bouwen.

"Het klopt dat, als wij een elpee opleggen, we daar eigenlijk maar met één oor van kunnen genieten. Het andere speurt steeds naar bruikbaar materiaal. Onbevangen van een nummer genieten is vrijwel onmogelijk geworden. Zelfs wanneer ik over straat loop en een auto voorbij hoor rijden, vraag ik me al af of er misschien niet ergens een song klaarligt waar die specifieke klank een functie in kan vervullen. Ik loop vaak met een walkman over straat, en dan kan het gebeuren dat een voetganger iets roept dat perfect in het nummer past waar ik op dat moment naar luister. Zulke toevalligheden hebben al meer dan eens een nieuwe song tot gevolg gehad. Weet je: vroeger dacht men dat muziek alleen door muzikanten kon worden gemaakt, maar nu volstaat het om de stekker van je sampler in het stopcontact te pluggen en je bent vertrokken. Fantastisch, toch? De mogelijkheden zijn schier eindeloos, en geloof maar dat het lang niet altijd even makkelijk is om knopen door te hakken."

De opvallendste gast op Hello Nasty heet Lee 'Scratch' Perry, een reggaeheld van de drie Beasties, die voordien ook al uitgebreid aan bod was gekomen in het eerste Grand Royal-magazine. Gevraagd naar die samenwerking geven de rappers toe dat ze best wel geïntimideerd waren toen ze zich in één kamer bevonden met iemand waar ze zoveel bewondering voor koesterden.

"We durfden hem nauwelijks aan te spreken. Gelukkig hadden we de muziek van 'Dr.Lee, PhD' voordien al opgenomen, anders hadden onze zenuwen het misschien wel helemaal begeven. Je kunt iemand als Lee Perry toch de les niet lezen en zeggen dat hij een ander, béter idee moet verzinnen? Daar hadden we nooit de moed voor kunnen opbrengen, en gelukkig is dat ook niet nodig geweest. We redeneerden gewoon dat hij zelf best wist wat er moest gebeuren, en vertrouwden op zijn fenomenale talent. Als we niet tevreden waren geweest over Perry's bijdrage, dan hadden we ze gewoon nooit uitgebracht. Normaal had op de plaat ook een nummer zullen staan met een gastrol van Björk. Ze zong haar partij in via de telefoon, maar uiteindelijk bleek de song toch ongeschikt om meteen uit te brengen. Hij paste niet bij de overige tracks. Wellicht brengen we hem in de loop van volgend jaar gewoon op single uit."

De Beastie Boys waren nog jonge snaken toen ze hun eerste wereldhit scoorden met 'Fight For Your Right (To Party)', en weten dus wat het betekent om, zoals Lou Reed het ooit verwoorde, op te groeien voor een publiek met je broek tot op de enkels. "Iedereen doet domme dingen als hij jong is," zegt MCA. "Alleen hebben onze uitspattingen overal het nieuws gehaald en bestempelde men ons bijgevolg als het grootste tuig dat ooit op een podium had gestaan. Het punt is dat we gewoon rapten over datgene wat zich in ons leven afspeelde. Niemand van ons heeft ooit een bepaalde doelgroep voor ogen gehad. Ik herinner me nog dat, toen we ons eerste singletje gingen opnemen, een van mijn vriendinnen maar niet kon begrijpen waarom we uitgerekend voor 'Egg Raid On Mojo' hadden gekozen, een nummer over een van onze vrienden die door rotte eieren werd bekogeld. En dat terwijl het plaatje door een heleboel mensen gehoord zou worden die ons niet kenden, en Mojo nog veel minder. Maar het punt is dat we toen al songs schreven die louter aan onze eigen omgeving refereerden, omdat we er vast van overtuigd waren dat anderen zich daar ook wel in zouden kunnen herkennen, zelfs al woonden ze aan de andere kant van de wereld. Het is nooit onze bedoeling geweest om alleen voor jonge blanken in een Amerikaanse grootstad te schrijven." Mike D. valt hem bij. "Heel wat van de nummers op de eerste twee Beastie Boys-elpees waren eigenlijk niet meer dan uit de hand gelopen grapjes, met teksten die geenszins ernstig moesten worden genomen. 't Was pure fictie, zoals de eerste de beste bioscoopfilm. Ons enige doel bestond erin te entertainen. Jammer genoeg hebben veel mensen die rijmelarij een tikje te letterlijk genomen. Het was niet omdat we songs schreven over het roken van drugs, dat we ons zelf te pletter spoten. Net zomin als dat we seksistische zwijnen waren omdat we tijdens onze tournee destijds een naakte vrouw in een kooi meesleurden. Tja. Ik geloof dat we de intelligentie van het grote publiek toch overschat hebben. Ze konden geen lijn trekken tussen fictie en realiteit. We zijn een andere koers gaan varen toen kids ons na een optreden glunderend kwamen vertellen dat ze hun eerste drugs gebruikt hadden toen de Beastie Boys daar een nummer over hadden geschreven. Sindsdien zijn we voorzichtiger geworden."

Nemen de New Yorkers hun muziek tegenwoordig dan meer au sérieux dan vroeger? "In zekere zin wel," bevestigt Mike D. "De helft van de tijd verkopen we nog steeds klinkklare onzin, maar daarbij leggen we ons toch toe op minder gevoelige thema's. Zo kunnen ze de songs tenminste niet meer uit hun context rukken. Ik denk dat we na bijna twintig jaar in de business van onze fouten hebben geleerd. Sarcasme en ironie zijn gevaarlijke vormen om mee te communiceren, want de kans dat de boodschap verkeerd begrepen wordt is ontzettend groot. We maken dus nog steeds cassante nummers, alleen halen die doorgaans de plaat niet meer. Je zou het een soort van preventieve zelfcensuur kunnen noemen."

Ironisch genoeg behoort Licensed To Ill, het debuut van de Beastie Boys, samen met Pink Floyd's Dark Side Of The Moon en de soundtrack van Grease, ook vandaag nog tot de best verkochte platen in de Verenigde Staten. "Ik vind het jammer dat je als artiest verondersteld wordt om een gevoel van verantwoordelijkheid af te stralen naar het publiek. Ieder mens oefent toch een invloed uit op zijn omgeving? Maar omdat wij toevallig veel platen verkopen en als publieke figuren worden beschouwd, is de schaal waarop Mike, MCA en ik dat doen gewoon veel groter. Bijgevolg moeten we nu twee keer nadenken alvorens iets te zeggen."

Dit soort wijsheid hebben de drie MC's niet in één dag opgedaan. Mike D.: "Onze vroegste nummers waren meestal weinig meer dan inside jokes, terwijl ze tot onze grote verbazing naderhand zoveel invloed hadden dat we de gevolgen nog nauwelijks konden overzien. 'Fight For Your Right (To Party)' is daar overigens een uitgelezen voorbeeld van. Dat groeide destijds uit tot een onvervalst statement, terwijl we die tekst bij wijze van grap op papier hadden gezet."

"Weet je wat ik vreemd vind?" vraagt Adrock, terwijl de manager duidelijk maakt dat het tijd wordt voor de verkleedpartij die de Beastie Boys voor het Torhoutse publiek in petto hebben. "Men schijnt het vreemd te vinden dat we intussen enigszins zijn opgegroeid. Maar daar ben ik het niet mee eens. Iedereen wordt ouder en leert bij, dus lijkt het me nogal wiedes dat ook wij niet ter plaatse blijven trappelen."

Toch zullen velen raar opgekeken hebben toen de Beastie Boys zich plots gingen inzetten voor de Tibetaanse zaak. MCA is de motor achter het engagement. Hij trok enkele jaren geleden op reis naar Tibet, raakte er onder de indruk van de schrijnende verhalen van de plaatselijke bevolking en besloot het onrecht aan te klagen op de manier waar hij zelf het meest vertrouwd mee was: de muziek. Het toeval wil dat op de dag voor ons gesprek Bill Clinton in Peking op bezoek is, en daar in een rechtstreeks uitgezonden toespraak de schending van de mensenrechten heeft kunnen veroordelen. "In de eerste plaats was dat natuurlijk een hele goeie pr-stunt," vindt MCA. "Maar tegelijk hoop ik dat hij de Tibetanen daarmee toch een hart onder de riem gestoken heeft. Natuurlijk had hij nog veel meer kunnen doen. Volgens mij zijn er economische sancties nodig om China ertoe te dwingen zich uit Tibet terug te trekken. Tegelijkertijd stel ik toch vast dat hij een van de weinige leiders is die het lef heeft gehad om publiekelijk zijn mening over de materie kenbaar te maken, terwijl de meeste regeringsleiders nog steeds doen alsof hun neus bloedt. Het is te gemakkelijk om Clinton er nu van te beschuldigen dat hij samenheult met de vijand, want ik geloof dat de dialoog de enige manier is om tot een vreedzame oplossing te komen. Als men ons ooit de kans zou geven om in China te spelen, dan zouden ook wij die met beide handen grijpen. De opbrengst zou dan wel naar een mensenrechtenorganisatie gaan die zich inzet voor de bevrijding van Tibet. Alle beetjes helpen."

Discografie: Licensed To Ill ('86) Paul's Boutique ('89) White House ('89) Check Your Head ('92) Some Old Bullshit ('92) Ill Communication ('94) Root Down ('95) The In Sound From Way Out! ('96) Hello Nasty ('98) De Beastie Boys treden op zondag 30 augustus aan als headliner tijdens Pukkelpop.

'Ik denk dat we na bijna twintig jaar in de business van onze fouten hebben geleerd'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234