Vrijdag 04/12/2020

AchtergrondSluiting cafés

Kleine en stedelijke cafés bloeden dood: ‘Ik ga een happy hour organiseren’

Godelinde Pieters in café Bornhem in Gent. 'Ik ga een happy hour organiseren. En ik bied ook wat extra hapjes aan.'Beeld Damon De Backer

Ze moesten als eerste sluiten. Ze deden als laatste weer open. Gevolg: ze zagen 39 procent van hun omzet door coronamaatregelen verdampen. Nu de covidcijfers opnieuw stijgen, moeten ze opnieuw vroeger sluiten of zelfs de deuren op slot doen. Hebben cafés nog wel een toekomst? ‘Vooral de cafés in de steden zien enorm af.’

“Ik ga vanaf vrijdag een happy hour organiseren. Eén Cristalleke kopen, het tweede gratis. En ik bied ook wat extra hapjes aan.” Godelinde Pieters (34), al zes jaar eigenaar van bruin café Bornhem in Gent, zegt het met lange tanden. “Straks wordt het hier nog een Engelse pub.” Gelukkig nog met Belgisch bier.

Ze moet wel. Tussen half elf en één uur haalde ze de voorbije weken de helft van haar al verminderde omzet. “Zeker in het weekend. Mensen gaan iets eten en komen hier nog een glas drinken. Om één uur kuis ik ze dan vriendelijk buiten.” En niet alleen voor café Bornhem is die periode rond het spookuur belangrijk. “Gemiddeld haalt een café gemakkelijk 33 procent van zijn omzet tussen elf en één”, zegt Christine Mattheeuws, voorzitter van het Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen (NSZ).

Geen wonder dat duizenden cafébazen de nieuwe coronamaatregelen, waardoor cafés om 23 uur moeten sluiten, ervaren als een nieuwe slag in het gezicht. “Ik voel me serieus met de vinger gewezen”, zucht Pieters.

45 kilometer verderop, in onze hoofdstad, is de fut er helemaal uit. Daar moeten cafés en koffiebars, ook zij die eten serveren, de deur sluiten. “De ziel was al weg”, zegt Philip De Win (50), die al 27 jaar achter de toog staat in de Brusselse kroeg Bizon. “Wij zijn een toogcafé, maar de toog werd afgeschaft. Wij zijn een livecafé, maar dat werd afgeschaft. Nu is het helemaal voor minstens een maand gedaan.”

Hij vindt de sluiting onterecht. “Wij hebben een professionele afzuiginstallatie. Die maakt het hier stervenskoud, maar de lucht blijft niet hangen.” Hij zal deze periode wel doorkomen. “Het pand is van mij en ik heb een spaarpot, die ondertussen wel al 17.000 euro minder telt.” Maar volgens De Win zullen heel wat andere kabberdoezen en hippe koffiehuizen tegen hun limieten aanlopen. “De banken, die gered werden door de overheid, blijven erg stil nu de cafés het moeilijk hebben.”

Duur hemd, dikke Mercedes

Een café houden klinkt nochtans eenvoudig: pintjes tappen, een minimum aan vriendelijkheid aan de dag leggen en de centen zullen wel binnenlopen. Uit de cijfers blijkt dat niets minder waar is. “Zelfs voor de coronacrisis stonden cafés steevast in de top drie van ondernemingen die failliet gingen”, zegt Mattheeuws van NSZ. 

Daar waren voor de komst van corona al drie duidelijke redenen voor.

Ten eerste: er is geen enkele drempel om een café te beginnen. Aan de ene kant moedigt NSZ die laagdrempeligheid aan, aan de andere kant ziet de organisatie te veel café-uitbaters die te weinig oog hebben voor de zakelijke kant van hun job. “Heel veel van die mensen doen hun job met passie. Niet om rijk te worden en een duur hemd en dikke Mercedes te kunnen kopen. Maar dat betekent niet dat ze niet op de centen moeten letten.”

Ten tweede: België is een horecaland. Met bijna 15.000 cafés op ons grondgebied, een aantal dat redelijk stabiel is de voorbije jaren, is er voor klanten keuze te over. En ten derde is er nog de macht van de grote bierbrouwers zoals AB Inbev. “Zij laten al jaren de prijzen voor een pintje stelselmatig stijgen”, zegt Mattheeuws. “Uit studies blijkt dat caféhouders de prijs in het café niet altijd durven laten mee stijgen, waardoor de marges nog krapper worden.” Zij, en niet de CEO van AB Inbev, moeten de klanten nog in de ogen kunnen kijken, klinkt het bij NSZ.

Met andere woorden: door een omzetverlies van 39 procent door coronamaatregelen, zoals de Nationale Bank van België berekende, dreigen heel wat cafés over de kop te gaan. “Een op de vier van de kleine ondernemingen is onvoldoende voorbereid op een crisis. Bij cafés ligt dat percentage nog iets hoger”, zegt Mattheeuws. Bij NSZ vrezen ze dat door de nieuwe maatregelen in Brussel en Vlaanderen heel wat kleine cafés, donkere kroegen en volkscafés het hoofd niet meer boven water zullen houden. “Met passie houdt je de fiscus niet af.”

Thuiswerken

“Vooral de cafés in de steden zien enorm af”, zegt Guy Dewulf, woordvoerder van Febed, de Federatie van Belgische Drankenhandelaars. “Zij zijn in één klap heel wat potentieel cliënteel verloren. Denk in de eerste plaats aan toeristen, die graag een Belgisch biertje drinken. Of het nu in Brussel of Brugge is.” Daarnaast houden heel wat cafébazen hun hart vast nu steeds meer mensen thuiswerken ontdekken. Hoe meer er wordt thuisgewerkt, hoe minder collega’s van grote bedrijven of administraties het einde van de werkdag in een café zullen afsluiten.

In 2019 gingen 681 zaken op de fles. De teller staat vandaag op 306. Maar dat cijfer zal nog serieus toenemen, voorspellen experts.

Kersvers federaal minister van Middenstand, Zelfstandigen en KMO’s David Clarinval (MR) ziet de ernst van de zaak in. Hij beloofde na overleg met de sector om een aantal bestaande maatregelen te verlengen. Zo wil hij het overbruggingsrecht tot het einde van het jaar laten doorlopen. Daarnaast kwamen de horecafederaties en de minister overeen om een Federaal Horecaplan 2021 op te stellen. Het doel is om de maatregelen in hun geheel te heroverwegen, maar ook om nieuwe maatregelen voor te bereiden die nog beter aansluiten bij de specifieke behoeften van de verschillende segmenten in de horecasector.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234