Donderdag 12/12/2019
Een Oekraïense soldaat kijkt uit over de grenslijn met de separatisten, vlak bij het dorp Luhanske.

Oekraïne

Kleine doorbraak in Oekraïne: separatisten mogen stemmen over autonome status

Een Oekraïense soldaat kijkt uit over de grenslijn met de separatisten, vlak bij het dorp Luhanske. Beeld Getty Images

Vredesonderhandelingen over de oorlog in het oosten van Oekraïne hebben voor het eerst sinds 2015 een kleine doorbraak opgeleverd. Oekraïne, Rusland en Europese waarnemers zijn het eens geworden over het houden van lokale verkiezingen in separatistengebied.

Afgesproken is dat de separatistengebieden een autonome status krijgen na de verkiezingen. Wel moeten de verkiezingen gehouden worden volgens de Oekraïense wet en als democratisch bestempeld worden door internationale waarnemers.

De instemming met verkiezingen maakt onderdeel uit van de aanpak van de nieuwe Oekraïense regering om een eind te maken aan de voortwoekerende oorlog met pro-Russische separatisten. Die duurt nu al langer dan 5 jaar, eiste meer dan 13.000 levens en blijft buurlanden Oekraïne en Rusland uit elkaar drijven.

Het akkoord over verkiezingen kent echter een grote zwakte: er lijkt geen afspraak in opgenomen over de grens tussen Oekraïne en Rusland. Nu is een groot deel van de Russisch-Oekraïense grens in handen van de separatisten. De Oekraïense president Volodimir Zelenski zei dinsdag dat de separatisten die controle moeten overdragen aan het Oekraïense leger voor er verkiezingen gehouden kunnen worden. Maar de separatisten lijken daar niets voor te voelen. “De autoriteiten in Kiev krijgen geen enkele controle over de grens”, schreven de leiders van de twee separatistenrepublieken in een verklaring. Daarin herhaalden ze hun plan tot “integratie met Rusland” – een onbespreekbare eis voor Kiev.

Een pro-Russische soldaat bewaakt de grens vanuit een loopgraaf in rebellenrepubliek Donetsk. Beeld Getty Images

Oostelijk zelfbestuur na ontwapening

Ook is onbekend wat de precieze voorwaarden van Oekraïne zullen zijn voor verkiezingen in separatistengebied. Die zullen bepaald moeten worden door het Oekraïense parlement. Een huidige wet stelt dat een vorm van zelfbestuur in het oosten alleen mogelijk is na overgave van alle gewapende groeperingen. Een onrealistisch scenario nu de separatisten twee zelfstandige volksrepublieken uitgeroepen hebben, die ze dagelijks aan de frontlijn verdedigen met eigen legers.

Critici van Zelenski vrezen dat de Oekraïense president bereid is tot concessies aan de separatisten, zoals het behoud van wapens. Voormalig parlementsvoorzitter Andrej Paroebi vergeleek Zelenski’s akkoord met ‘capitulatie’.

Zelenski probeerde die zorgen dinsdag weg te nemen. “Er komt geen stembusgang onder geweerlopen”, zei hij, zonder te zeggen hoe hij dat wil realiseren.

Wel maakt het akkoord de weg vrij voor een top tussen Zelenski en de Russische president Vladimir Poetin. Een akkoord met Poetin is cruciaal voor vrede, omdat de separatisten gesteund worden door Rusland. Zelenski’s instemming met lokale verkiezingen was een voorwaarde van Moskou. Naar verwachting zullen de regeringsleiders van Frankrijk en Duitsland ook aanschuiven als er een top komt.

Een eerder teken van toenadering was een gevangenenruil vorige maand, waarbij Oekraïne onder anderen een verdachte in het MH17-proces overdroeg aan Rusland. Zelenski zegt te werken aan een volgende ruil, waarbij alle resterende Oekraïense en Russische gevangenen uitgewisseld worden. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234