Zondag 27/09/2020

Klein maar competitief

Brussel en Antwerpen behoren tot de meest competitieve regio's van Europa. Dat blijkt uit de nieuwe ranglijst van Eurostat, het Europees bureau voor statistiek. Infrastructuur en innovatie zijn onze troeven, maar de vele verkeersdoden en zelfdodingen remmen de concurrentiekracht af.

1. Wat meet Eurostat precies?

De Regional Competitiveness Index (RCI) vergelijkt 263 Europese regio's op basis van 74 factoren die belangrijk zijn voor de economie. Zij kunnen het verschil maken op indicatoren als basisonderwijs, macro-economische stabiliteit en technologische innovatie. Die bestaan uit verschillende onderdelen. Zo wordt de indicator 'innovatie' onder andere afgemeten aan het aantal wetenschappelijke publicaties, het aantal patenten en de hightechexport in de regio.

Volgens econoom Koen Schoors (UGent) is de ranking een waardevolle benchmark voor overheden. Dat die ruimer gaat dan de klassieke basisindicatoren, vindt hij een goede zaak. "Het is gemakkelijk om je economische groei te doperen door veiligheid of milieu te negeren. Maar dit gaat om duurzame groei. Want wat stelt je economische groei voor als er elk jaar honderden mensen sterven in het verkeer?"

2. Het Belgische succes

Dat is precies wat er aan de hand is in België. Want op zich doen we het wel vrij goed. Brussel haalt met de 19de plaats de beste Belgische score, al rekent het Europese statistiekbureau Eurostat daar wel het ruime hinterland van Vlaams- en Waals-Brabant bij. Iets lager staat provincie Antwerpen op de 21ste plaats.

De concurrentiekracht van de Belgische regio's wordt omhooggestuwd door twee indicatoren: innovatie en infrastructuur. Die eerste danken we aan onze sterke farmasector en de vele innovatiekernen rond onze universiteiten. De infrastructuur is verrassender, want daarover rijzen vaak twijfels. Denk maar aan de miserie met de Brusselse tunnels of de filerecords rond Antwerpen.

De verklaring is dat Eurostat naast de toegankelijkheid van autowegen ook rekening houdt met de densiteit van het spoorwegnet en de nabijheid van luchthavens. Als je dat pakket bekijkt, heeft België een dicht netwerk van verkeersaders. Vliegtuig uit, een kwartiertje op de trein en je staat al in het centrum van Brussel.

Naast die grote troeven scoren we ook relatief hoog op het vlak van basiseducatie, levenslang leren en de grootte van onze arbeidsmarkt.

3. De schandvlek

Maar ondanks een evenwichtig economisch profiel, kampen de Belgische regio's met één opvallende negatieve uitschieter: gezondheid. De belangrijkste factor die daartoe bijdraagt is het aantal verkeersongevallen, dat nog steeds hoog ligt in vergelijking met andere landen.

"Als je de mortaliteit in het verkeer bekijkt, dan steekt België er echt boven uit", zegt Paul De Grauwe, professor aan de London School of Economics. "Of dat nu echt een indicator is van competitiviteit, dat weet ik niet. Maar het is duidelijk dat die ongevallen - naast hun zware menselijke kost - ook een economische kost hebben. Anders zouden die jonge mensen die omkomen in het verkeer bijvoorbeeld langer hebben geleefd."

In 2015 stierven 732 mensen in het Belgische verkeer. Vorig jaar was er een opmerkelijke daling van ongeveer 10 procent (de definitieve cijfers zijn nog niet bekend), maar dat neemt niet weg dat we nog altijd bij de slechtste leerlingen in Europa horen.

De Grauwe noemt de verkeersongevallen in België een blamage. "Het aantal mensen die daardoor sterven komt overeen met misschien wel twintig terroristische aanslagen per jaar. Zouden we dat aanvaarden zonder te revolteren?", werpt hij op.

Andere factoren die onze gezondheidsindicator bepalen zijn het aantal zelfdodingen (ook hoog in België), de babysterfte en de mortaliteit door kanker en hartziekten.

4. Een België met verschillende snelheden

Alle Vlaamse provincies zweven tussen de 21ste en de 58ste plaats. Daarmee scoren ze in het algemeen beter dan de Waalse provincies, die tussen de 121ste en de 147ste liggen. Maar onderling zijn er grote verschillen.

Vlaams koploper is Antwerpen, dat ondanks de soap rond Oosterweel toch uitblinkt in infrastructuur. De minst competitieve regio is West-Vlaanderen. Pijnpunten daar zijn infrastructuur en innovatie. West-Vlaanderen zit op dat vlak in de middenmoot, terwijl de rest van Vlaanderen uitblinkt.

De enige regio die het beter doet dan Vlaanderen is Brussel (inclusief Vlaams- en Waals-Brabant). Brussel maakt vooral het verschil met levenslang leren, innovatie en de staat van ontwikkeling van het bedrijfsleven.

De studie toont wel aan dat Brussel één groot nadeel heeft ten opzichte van de rest van België: een inefficiënte arbeidsmarkt. Terwijl de Vlaamse regio's tussen de 20ste en de 65ste plaats zweven in die ranking, staat Brussel pas 126ste.

"Er is duidelijk iets mis met de arbeidsbemiddeling in Brussel", zegt Schoors. "Dat ligt voor een stuk aan de opdeling van de taken tussen verschillende regionale bemiddelingsorganisaties. Die doen elk hun ding, maar dat is niet efficiënt."

5. De breuklijn binnen Europa

De top drie van de meest competitieve regio's wordt aangevoerd door Groot-Londen. Op twee staat de Londense periferie van Berkshire, Buckinghamshire en Oxfordshire. De derde plaats is voor het Nederlandse Utrecht, dat vorige keer nog op één stond.

De minst competitieve regio van Europa is Zuidwest-Oltenië in Roemenië, gevolgd door twee plaatsen in het westen van Griekenland: de Ionische eilanden en Dytiki Ellada.

De competitiviteit binnen Europa loopt langs de bekende breuklijnen. Duitsland is de sterke motor, gevolgd door Groot-Brittannië, de Benelux, Denemarken, het zuiden van Zweden en Finland. Aan het andere uiterste zitten de landen in het zuiden, die zware klappen hebben gekregen bij de financiële crisis, en de Oost-Europese landen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234