Zaterdag 03/12/2022

Klein, klein kleutertje, wat doe je met mijn hoofd?

Altijd gedacht dat het eerste jaar met een baby het lastigst is? Vergeet het. De echte baby-blues komen pas na vier jaar, toont Australisch onderzoek. 'Moeders van pas-geborenen voelen soms zo veel druk om hun verantwoordelijkheid op te nemen dat ze hun depressie uitstellen', beaamt psychiater Ria Docx.

Hoewel één op de tien mama's vlak na de geboorte in een postnatale depressie wegglijdt, komt het zwaartepunt voor veel moeders pas vier jaar later. Dat besluiten Australische onderzoekers na een bevraging bij 1.500 vrouwen, die op geregelde tijdstippen na de bevalling een vragenlijst invulden.

Opmerkelijk: van alle moeders met een vierjarige kleuter in huis voelt bijna 15 procent zich depressief. Een veel hoger percentage dan in de eerste levensjaren van het kind. Bovendien lopen moeders van een eersteling dubbel zoveel risico als mama's met een uitgebreide kroost. Van die eerste groep belandde bijna een kwart (23 procent) na vier jaar in de postnatale put, bij vrouwen met meerdere kinderen was dat 11 procent.

Eigenwaarde

Van de mama's die zich na vier jaar neerslachtig voelden, maakten vier op de tien nooit eerder een dip door. Anderen zagen het wel al duizelen, tijdens de zwangerschap of vlak na de geboorte. "Veel vrouwen zijn na dat eerste levensjaar niet van hun klachten verlost", weet Ria Docx, psychiater van de Moeder-Kindeenheid in Zoersel. "Dat hun depressie lang aanhoudt, legt ook een enorme druk op hun relatie. Sommige relaties springen af, andere vrouwen zien hun steun wegvallen omdat hun partner er mee onderdoor gaat. Bij hen loert een terugval altijd om de hoek."

Maar waarom vallen zo veel mama's pas vier jaar na datum ten prooi, als de moeilijke baby- en peuterjaren achter de rug zijn? Docx: "Je hebt mama's die een heel sterke verantwoordelijkheid voelen. Ze redeneren: ik moet er nu zijn voor mijn baby, want dat hulpeloze mensje kan niet zonder mij. Pas als de grote drukte van het pamperen voorbij is, krijgen zij hun klop. De druk om hun verantwoordelijkheid op te nemen, is zo groot dat ze hun depressie als het ware uitstellen."

Andere moeders zien hun eigenwaarde dan weer verbrokkelen. "Sommige mama's leven enorm op door hun baby. Ze bouwen er hun hele identiteit rond, het versterkt hun zelfbeeld. Ze voelen: dit kindje heeft mij nodig. Zodra hun zoon of dochter zelfstandiger wordt, krijgt die identiteit een knauw. Ze worden iets minder belangrijk voor hun kind, of dat gevoel hebben ze toch."

Zorgverstrekkers focussen te veel op de eerste maanden na de bevalling, betreuren de Australische onderzoekers. "Daardoor lopen we de helft van de depressieve moeders mis", stellen ze in BJOG, een vakblad voor gynaecologen.

Ook in ons land stoppen de consults meestal na drie jaar, vertelt Leen Dubois van Kind en Gezin. Terwijl er op vier jaar nog heel wat verandert voor ouders en kind. "Zolang je kind naar de crèche gaat, kun je daar wel eens je verhaal kwijt als iets je dwarszit, als je twijfels hebt", zegt Dubois. "Je peuter is koppig en je weet niet hoe erop te reageren? Dan kan een tip van de verzorgsters al veel veranderen. Die steun valt toch wat weg zodra je kleuter naar school gaat en in een grotere groep belandt."

Ook vermoeiend aan vier jaar: samen met het middagdutje valt ook dat extra uurtje ouderlijke rust weg. "Bovendien zijn kleuters heel actief op die leeftijd. Op school doen ze veel nieuwe indrukken op en dat nemen ze mee naar huis. Ze vinden ook inspiratie bij klasgenootjes, waardoor een rustig baasje ineens een druk kind kan worden."

Ideale moeder

Komt daar nog het strenge eisenpakket bij voor jonge mama's, vult psychiater Ria Docx aan. "Vroeger was moederschap vanzelfsprekend. Er kwamen kinderen, want dat hoorde erbij. Nu wordt er toch veel meer verwacht. Mama worden is meer beladen: je moet streven naar dat ideale moederschap. Opvoeden is een hot item, je móét het wel goed doen. Het liefst in combinatie met een succesvolle job."

En dat terwijl het mama zijn zo'n onbekend terrein is, zegt Docx. "Het is bijzonder moeilijk in te schatten hoe je je daarbij zult voelen. We zijn ook niet allemaal even geschikt voor het moederschap. De ene vrouw is al sterker overweldigd door die verantwoordelijkheid dan de andere. Let wel, dat kan enorm beangstigend zijn. 'Zal mijn baby wel goed slapen, flink eten en gezond zijn?' Als iets onvoorspelbaar is, dan wel het krijgen en opvoeden van je eerste kindje. Onlangs hoorde ik een vrouw nog zeggen: 'Ik ben nooit meer de oude geworden sinds ik kinderen heb. Ik ben een stuk levensvreugde kwijt.'"

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234