Zaterdag 31/10/2020

Klatergoud op het Boekenbal

Met het 'Goudbeladen Boekenbal' trapte literair Nederland vrijdagnacht zijn Boekenweek feestelijk op gang. Excursie naar een legendarisch Amsterdams feest, waarop schrijvers één keer per jaar verpoppen tot glamoureuze diva's en dandy's.

Vrijdagavond in Amsterdam. Kader Abdolah biedt deskundig zijn beste kant aan de flitslichten en fatsoeneert nog snel even zijn beroemde snor. De kloeke Robert Vuijsje, aan de hand van zijn zwarte vriendin, forceert een hagelwitte glimlach. En kijk, daar heb je de droefsnoet van Midas Dekkers, de schichtig kijkende Christiaan Weijts en de half kale Oek de Jong, auteur van het bejubelde Pier en oceaan. De immer beminnelijke Arthur Japin, bestsellerschrijver Kluun, Herman Brood-biograaf Bart Chabot ("mijn 28ste Boekenbal!"), de langbenige Hanna Bervoets of de prachtig opgedirkte Yasmine Allas: zij kennen het klappen van de zweep. Net als eregast en Boekenweekgeschenkauteur Kees van Kooten, met fameus goudglazend colbert en idem strik. En natuurlijk Heleen van Royen in felrode jurk, die al haar drankjes door bewonderaars en toyboys laat aanreiken.

Welgeteld één dag in het jaar mogen schrijvers zich in Nederland diva's en dandy's wanen en hijsen ze zich in smoking of glitterjurk. Als verslaggever voel je je op het Boekenbal dan ook eerder een Story-journalist. Wie doet het met wie? Welke auteur bakt zoete broodjes met zijn uitgever? En wie maakt zich onsterfelijk belachelijk op de dansvloer? Hier zie je de literaire pikorde in vol ornaat. Wie hoog prijkt, toont op het Boekenbal zijn verenpracht. Geen wonder dat uitgever Mai Spijkers van Prometheus, dat met Vijftig tinten grijs op een goudader zit, de hele avond met een kamerbrede glimlach paradeert. En uiteraard wil iedereen handjes schudden met de alomtegenwoordige tv-coryfee Matthijs van Nieuwkerk, hij die boeken maakt of kraakt in De wereld draait door.

Zeilschip

Sinds 1947 is het Boekenbal een onwrikbare traditie als opener van de Nederlandse Boekenweek, ditmaal in het teken van 'Gouden tijden, zwarte bladzijden' uit de Nederlandse geschiedenis. "Een ouwelullenthema", vindt de Volkskrant. Wie tot een van de 1.200 genodigden behoort, prijst zich gelukkig. De organiserende Stichting CPNB en de uitgeverijen houdt streng de hand aan de kaartjes voor auteurs. Een Boekenbal, dat moet je verdienen, liefst met hoge oplages of een brevet van literaire kunde. Elk jaar klinkt luid de kritiek dat teveel boekenbonzen en uitgeverspersoneel voorrang krijgen op het schrijfvolk. Anderzijds hoor je ook gesakker: "Het is niet meer wat het geweest is, nu ze ook zomaar van die types toelaten die net toevallig één boekje hebben geschreven." Eén ding is zeker: "Als je er niet bij bent, ben je gewoon de lul."

Is de mythe van het Boekenbal aan het afschilferen? Sinds Harry Mulisch geen audiëntie meer houdt aan de trap en A.F.Th. van der Heijden zich na het Tonio-drama amper en public vertoont, is het wachten op iemand die met dezelfde grandeur het bal overschouwt. De kromgebogen Remco Campert oogt te fragiel en kan, steunend op zijn stok, niet meer dan acte de présence geven. Een beetje folklore blijft het, dat Boekenbal, zeker voor Vlamingen. "Net als de Elfstedentocht en Koninginnedag is het Boekenbal een van de meest overschatte evenementen van Nederland", aldus Van Kooten. Neem nu het rommelige officiële voorprogramma, waarin het thema van de Boekenweek wordt verzinnebeeld. De grote zaal van de Stadsschouwburg moest het dek van een groot zeilschip voorstellen, compleet met wapperende zeilen. Dat vergde erg veel fantasie. Erik van Muiswinkel liet de klagerige stem van de overleden Gerrit Komrij over de geletterde mensen neerdalen. Om vervolgens de baan te ruimen voor een portie gospel van The Voices of Soul, met religieuze teksten erbovenop. Het paste als een tang op een varken, alsof je op een Bijbeldag was beland. Hoofdschuddende reacties alom. Vervolgens rakelde Cynthia Mac Leod een zwarte bladzijde op over 'de slavernij', kwestie van het thema niet uit het oog te verliezen. Zo zwalpte het programma verder. Tot mystery guest Joe Jackson voor een verbijsterd publiek nog eens piekfijn zijn wereldhit I'm Different for Girls' ten gehore bracht. Kort moment van extase. Peter Terrin, samen met Y.M. Dangre een van de schaarse aanwezige Vlaamse genodigden, greep in alle staten naar zijn iPhone. Heleen van Royen spurtte op het podium af en viel de moeilijk te been zijnde Jackson om de hals. Nietsvermoedend verenigde Jackson een serieuze AKO-winnaar en een seksschrijfster.

Loosgaan

En de literatuur? Maartje Wortel vertegenwoordigde de jonge garde en maakte haar drie minuten vol met onzin, om dan toch een prangend miniverhaal over een vrouw met een Holocaustnummer op de arm te reciteren. Of was het een telefoonnummer? Kees van Kooten, auteur van het Boekenweekgeschenk De verrekijker, tuurde de zaal in en riep de namen af van de overleden Gerrit Komrij, Rutger Kopland, Henk Bernlef en Harry Mulisch, om ze terug te halen naar het Bal. Tevergeefs. Een uur later was Van Kooten zijn stem kwijt. Voor hem is de Boekenweek topsport, met de volgende tien dagen 58 optredens in de agenda. Waarna iedereen zich naar de bar of naar de blauwe muntjes repte. Want die heb je nodig om op het Boekenbal niet droog te blijven staan.

In een mum van tijd vertakte literair Nederland zich door de Stadsschouwburg: kwebbelend, twitterend, sms'end, roddelend, drinkend en later ook zoenend. Op de dansvloer sloofden intussen de moedigste letterbazen en schrijversknechten, samen met hippe madeliefjes en bestsellerauteurs, zich uit. Zelfs Geert Joris, algemeen secretaris van de Nederlandse Taalunie, ging behendig loos op de tonen van New Order. Laat in de nacht stuit ik in de toiletten op de enige auteur die ik vanavond iets zie noteren. Het is Ivo Victoria, eenmalig in persplunje omdat hij voor een concurrerende krant een reportage schrijft. "Ik had een invalletje", zo verontschuldigt hij zich. Alsof hij is betrapt op een rebelse daad.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234