Zaterdag 04/12/2021

klassieke sprookjes krijgen nieuw jasje op de planken

Het Sneeuwwitje van De Maan blijft passief, de kleine zeemeermin van Duizendeneen niet

Wachten op de prins, of niet

Sprookjes vormen een repertoire van bekende teksten waarvan het (jeugd)theater steeds nieuwe versies kan afleveren. Zo speelt figurentheater De Maan momenteel Sneeuwwitje, terwijl Duizendeneen toert met De Zee van Andersen, gebaseerd op De kleine zeemeermin. Beide stoppen hun basisverhalen in een nieuw kleedje, maar verhouden zich anders tot hun klassieke inhoud.

Mechelen / Gent

Van onze medewerker

Wouter Hillaert

Regisseur Paul Contryn van De Maan zag in de blanke huid, het zwarte haar en de bloedrode lippen van Sneeuwwitje een Japanse geisha. Hij nam die oosterse link meteen als basis voor zijn hele enscenering. Op het podium drie actrices in nauwe zwarte samoeraipakjes, af en toe overdekt met bloemige gewaden. Ze spelen alle personages met vlakke schuimrubbermaskers, waarvan de ogen spleetjes vormen voor hun vingerwimpers. Een mooie vondst. Sneeuwwitje en haar moeder krijgen een erg sobere, maar toch levendige expressie. Net zo het decor: monochrome kleuren op het achterdoek, centraal een strakke blokkenconstructie en in de hoeken ranke lichtkolommen. Japans abstract, en de tingeltangelmuziek bij vele scènes maakt het af.

Sneeuwwitje zelf blijkt een guitig trippelkind, direct in contact met een hoop diertjes, ook in flexibel rubber. De klassieke stiefmoeder is geschrapt: hier is het de moeder zelf die de spiegel hanteert en haar kind verbant naar het bos. Daar vindt Sneeuwwitje bij de dwergen (rode pinnenmutsen boven de knieën van de actrices) de vrijheid die aan het hof beknot wordt in strikte gedragsregels. De appel volgt, en uiteindelijk ook de kus. De Maan gebruikt immers niet de wrede Grimm-versie, maar die van de Italiaan Giambattiste Basile van twee eeuwen vroeger. Hij is iets meer Disney, hoewel Contryn daar graag ontwapenende humor op loslaat: Sneeuwtje in bad bijvoorbeeld, met haar poep boven de rand.

Beeldend is deze Japanse Sneeuwwitje (**) de ideale sprookjesbewerking voor het jonge publiek, met heel korte scènetjes en veel wissels in kleur en 'poppen'. Maar zo wordt het heel fragmentarisch, en soms zelfs ongericht. De Maan lijkt hier vooral de diversiteit van zijn techniek uit te willen spelen, terwijl aan de fundamenten van het sprookje minder gewrikt is dan het programmaboekje voorspiegelt. Sneeuwwitje eet dan wel sushi, maar goed en kwaad blijven twee absolute categorieën. Moeder is nog steeds de slechte tovervrouw die de patriarchale cultuur zo graag in sprookjes inschreef, terwijl haar dochter mag blijven wassen en plassen en passief liggen wachten op de prins met zijn klassieke huwelijksmoraal.

In H.C. Andersens Kleine zeemeermin is dat niet anders, getuige de zeeheks en de verliefde meermin zonder stem. Maar Duizendeneen tekent daar enthousiast verzet tegen aan. Vooreerst in het kaderverhaal dat actrice Aagje Dom samen met Rudy Cleemput heeft uitgewerkt: Eva, een gepest rost meisje, vlucht weg uit de realiteit naar haar boot en haar dikke Andersen-boek. Daar spiegelt ze zich aan het lelijke eendje en het verhaal van de roodharige zeemeermin, als verzoening met haar zelfbeeld. Ze ontmoet er tussendoor ook Engel, zangeres en accordeoniste Greet Garriau (Fluxus). Samen vieren ze Eva's verjaardag door chocoboterhammen te smeren met een sabel. Het is typischer kindertheater dan bij De Maan, maar Doms spelplezier en taalvinnigheid boeien een uur lang.

Verrassend wordt De Zee van Andersen (***) vooral als Dom in haar verhaal aankomt bij het punt waar de kleine zeemeermin kan kiezen om haar staart terug te krijgen. Het is een keuze tussen haar familie en haar prins, maar Eva kiest geen van de twee. Met een 'stomme prins!' blaast ze haar sprookje op en komt ze in het reine met haar eigen anders-zijn. "We zijn allemaal 'Anders-en'. Ik ben mezelf." Het is een bevestiging van de vrijgevochten Pippi Langkous in haar jonge ziel, weg van alle maatschappelijke regeltjes die sprookjes onderbouwen. Fundamenteel veranderd zet Eva aan het slot weer koers naar de werkelijkheid. Sprookjes geven blijkbaar vooral inzichten als je ze openbreekt.

WAT Sneeuwwitje, 4+ WIE De Maan Figurentheater WAAR EN WANNEER tot 27 november en 4-9 april in De Maan, Minderbroedersgang 1, Mechelen (015/200.200) Info www.demaan.be

WAT De Zee van Andersen, 6+ WIE vzw Duizendeneen, ism CC Mechelen, CC Dendermonde en CC Lommel WAAR EN WANNEER tot 28 december op tournee langs Lommel, Dendermonde, Borgerhout, Mortsel, Evergem, Brasschaat, Zwijndrecht en Middelkerke Info www.duizendeneen.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234