Zaterdag 21/09/2019

Klassiek krijgt een draai

Hoeveel raakpunten kent Bach met breakdance? Op Klara zult u het antwoord niet vinden. Wél in het Koninklijk Circus. Die zaal loopt vanavond tot zondag vijf keer vol voor Red Bull Flying Bach. Terwijl de operasector zoekt naar een jonger publiek, lijkt deze dansvoorstelling het succesrecept gevonden te hebben.

Achtduizend tickets voor de Belgische shows van Red Bull Flying Bach vlogen in een mum van tijd de deur uit. Ook elders in Europa, Australië, Chicago, Chili en Japan liep de verkoop naar verluidt als een trein. Choreograaf Vartan Basil verkondigde zelfs dat alle tickets binnen de 24 uur na de eerste voorstelling een koper vonden.

Nauwelijks te geloven voor een streetstylespektakel dat klassieke muziekliefhebbers ogenschijnlijk de gordijnen moet injagen, en doorspekt wordt met 250 jaar oude muziek die b-boys wellicht aan de reet kan roesten. Operadirecteur Christoph Hagel en Flying Steps, een formatie van viervoudig wereldkampioenen breakdance, sloegen evenwel de handen in elkaar voor een succesvolle performance. Op de tonen van Das Wohltemperierte Klavier van Johann Sebastian Bach nog wel. Met hun moderne interpretatie verleggen zeven breakdancers en een ballerina de grenzen tussen klassieke en urban cultuur. In hun voorstelling wordt Bach letterlijk op zijn kop gezet met halsbrekende headspins.

Liggen beide werelden dan geen mijlenver uit elkaar? En suggereert de naam van een pepdrankje in de titel niet dat je ten prooi viel aan een slinks uitgewerkte sponsordeal? Niet dus. Indien Red Bull al niet het recept zou kennen om je effectief vleugels te geven, dan wel om groot talent onder diezelfde vleugels te nemen. De mix tussen de Duitse b-boys en een gerenommeerde dirigent blijkt namelijk wereldwijd grote gensters te slaan. Volgens een Australische recensent is het succes van deze voorstelling te wijden aan de 'artistieke integriteit van de muziek en dans'. De breakdance wordt er opvallend elegant genoemd, en doet je mond openvallen. Elders wordt gesteld dat Flying Bach "een cultureel statement" maakt, en wordt de aantrekkingskracht verklaard door een combinatie van breed appeal (dixit Civic Opera House), een synthese van street dance en grandeur (hiphop-legacy.com) en relatief lage prijzen (Bizjournals.com).

De show wordt bovendien ondersteund door klassieke muzikanten, en gedirigeerd door Christoph Hagel. Die laatste verdiende eerder zijn strepen met een veelbesproken opvoering van Mozarts Toverfluit in een Berlijns metrostation. Hij bestudeerde de bewegingen van Flying Steps en kwam tot de conclusie dat breakdance het perfecte medium was om de composities van Bach te visualiseren.

Klinkt als een glad verkoopspraatje? Dat dachten wij ook. Al snoert een karrenvracht aan lauwerkransen die negatieve stemmen de mond. In 2010 ging Flying Bach in première in de Neue Nationalgalerie in Berlijn. De voorstelling kende meteen succes en werd bekroond met de ECHO Klassik Sonderpreis. Sinds 2012 toert Red Bull Flying Bach haast onafgebroken de wereld rond.

De versmelting van straatcultuur en klassieke muziek is natuurlijk al veel langer een succesformule. In de hiphopwereld is zo'n mix met klassiek bijvoorbeeld helemaal niet zo nieuw. Artiesten samplen moeiteloos Mozart (Ludacris), Beethoven (Nas) of Pachelbel (Coolio). En Snoop Dogg legt het tijdens concerten al eens graag aan met Carl Orffs Carmina Burana, net als honderden andere rappers (The Diplomats, Nas, Cam'ron, Three 6 Mafia, ...).

De publieke belangstelling voor klassieke muziek in zijn puurste vorm lijkt vreemd genoeg dan weer te bekoelen. "Klassieke muziek zit wat in het verdomhoekje", gaf festivaldirecteur Kris Jannis van B-Classic in april ook al toe. Hij probeerde jongeren toen naar klassieke muziek te lokken, door in een clip vijf Aziatische danseressen op te voeren, terwijl die met hun kont stonden te schudden op Dvoraks negende symfonie. Na drie minuten in slow motion twerken volgde de boodschap: "U hebt net drie minuten naar klassieke muziek geluisterd." Een maat voor niets? Het publiek dat affiniteit heeft met klassiek, wordt immers almaar ouder. Bezoekers van klassieke concerten zijn meestal veertigplussers, en er is nauwelijks sprake van een nieuwe aanwas. Om die reden besliste het Nederlandse Tivoli Vredenburg zelfs om de drempel verlagen door 'pruikentijdfeesten' te organiseren.

De klassieke wereld gaat trouwens steeds makkelijker overstag voor projecten buiten hun gekende actieradius. Technopioniers Jeff Mills en Derrick May lieten hun muziek bijvoorbeeld al onder handen nemen door een Belgische filharmonisch orkest. Zolang de link met moderne tijden duidelijk blijft, is er immers geen vuiltje aan de lucht voor het doorsneepubliek. Night of the Proms herinnert u daar nog jaarlijks aan.

Raven op klassieke muziek

Volgens dirigent, cellist en dj Brendan Jan Walsh heb je nochtans geen popmuziek of techno nodig om er een hele nacht hard tegenaan te gaan. In juni zette hij die gedachte kracht bij met een succesvolle Classical Music Rave aan een hippe Amsterdamse werf. Inmiddels blijkt er ook interesse uit Londen, Wenen en Rio de Janeiro om daar soortgelijke feestjes te bouwen. Op klassieke muziek kun je namelijk net zo goed raven, beweert Walsh. Zo zou 'Carmen' van Bizet zich kunnen meten met een lekkere clubknaller, legde hij onlangs uit in het Nederlandse blad Trouw. Ook ouderwetse polka's blijken het altijd goed te doen ("Toch een beetje de dance van toen") terwijl het dak er steeds af gaat tijdens Stravinsky's 'Sacre du printemps'. Opvallend genoeg trekken zijn feestjes net zo'n uiteenlopend publiek als Flying Bach, waar je oudere mensen in avondkledij aantreft tussen hipsters en tieners. Het blijkt dan ook eerder de klassieke wereld te zijn die versteld staat van breakdance en feest, dan andersom.

De moraal van het verhaal? Klassieke muziek hoeft niet zo nodig hip te zijn, om zich in de mainstream te manoeuvreren. Klassiek wint alleen eerder zieltjes als subtiele soundtrack. Zo schopte Clean Bandit het eerder dit jaar tot hype in de hitparade, door kamermuziek, deep house en pop aan elkaar te lijmen. Hun songs worden doorspekt met een een symfonie van Sjostakovitsj, Mozart of Bach. Ook BBC Music, een nieuwe afdeling van de Britse omroep, wil klassiek op die manier dichter bij jonge kijkers brengen. Door het genre een draai te geven, "leren jongeren het te begrijpen".

Toch is het doorbreken van schisma's tussen oude en nieuwe cultuur niet altijd even makkelijk. The Chicago Tribune beschreef bijvoorbeeld hoe de enige vrouwelijke danser op het podium onderdrukt raakt tijdens de voorstelling van Red Bull Flying Bach. Ze is de enige balletdanseres op het podium, en wordt onder de voet gelopen door alle mannelijke geweld. Haar rol is er een van het mooie, kwetsbare meisje dat - letterlijk zelfs - klappen krijgt, en zich uiteindelijk tot de übermannelijke b-boycultus bekeert. In de hiphopwereld blijft er dus ook nog enig werk om vastgeroeste patronen te doorbreken.

Red Bull Flying Bach gaat door van 11 tot 14 december in het Koninklijk Circus, Brussel.
Alle vijf voorstellingen zijn uitverkocht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234