Woensdag 28/10/2020

Megafraude

Klassenjustitie? Verdachten gaan vrijuit bij miljoenenfraude KBC

Beeld ANP

Opnieuw draait een zaak van megafraude op niets uit. De verdachten in de zaak van de miljoenenfraude rond KBC gaan na twintig jaar onderzoeken en procederen allemaal vrijuit. Klassenjustitie? De term duikt zeer nadrukkelijk op.

We schrijven 1995. De Bijzondere Belastinginspectie van Brugge en het gerecht ontdekken dat tientallen Vlaamse bedrijven, van apothekers tot grote fabrieken, constructies opzetten om belastingen te ontlopen. Ze verkopen hun bedrijven, inclusief een pak geld in de kas, aan malafide kopers, die de bedrijven failliet laten gaan zonder de nodige belastingen te betalen.

De kopers strijken een aardig commissieloon op. De bedrijven zelf houden ondanks die commissie nog genoeg over door de belastingen die ze niet moeten betalen. De meer dan zestig bedrijven die van het systeem gebruik maakten, passeerden allemaal via KB Consult, een dochterbedrijf van de toenmalige Kredietbank. Het eerst proces-verbaal in de fraudezaak gaat dat jaar de deur uit.

Karel Anthonissen, inspecteur Bijzondere Belastinginspectie.Beeld dm

'Te goeder trouw gehandeld'

Vanaf dan start een lang proces van onderzoeken en gerechtelijke procedures dat heel wat vragen oproept. Het lijkt alsof sommigen het onderzoek opzettelijk vertragen. Druk van buiten- of bovenaf? Het is niet duidelijk. Maar met name het Openbaar Ministerie krijgt vandaag, twintig jaar later, wel een forse veeg uit de pan. Het dossier heeft twee keer jarenlang volledig stilgelegen: tussen 2 februari 2005 en 31 december 2008 - bijna vier jaar lang - en nog eens tussen 9 november 2011 en 10 juni 2014 - ruim 2,5 jaar.

"Die periodes van inactiviteit zijn onmiskenbaar te wijten aan het stilzitten van de gerechtelijke overheden", luidt het harde verdict van de Kamer van Inbeschuldigingstelling. De Kamer noemt de onderzoeksfase van de zaak 'excessief lang'. Voor de meeste verdachten zijn de geviseerde feiten volledig verjaard sinds 27 mei van dit jaar, maar voor één verdachte was dat zelfs al in 2013 het geval. Voor KBC als 'mededader' is de verjaringstermijn van tien jaar ook al gestart in februari 2005, meent de Kamer.

Voor vier verdachten is de beslissing van de Kamer van Inbeschuldigingstelling bijzonder goed nieuws. Voor hen zijn de feiten nog niet verjaard, maar toch ontspringen ze de dans. Hoe kan een verdachte zich immers nog verdedigen als zijn laatste verhoor dateert van dertien jaar geleden? En hoe kun je bankcheques van een kleine twintig jaar geleden nog opvragen bij de bank? Het maakt een billijke rechtsgang onmogelijk, luidt de conclusie.

KBC legde een provisie aan van 30,8 miljoen euro om mogelijke schadevergoedingen te betalen. Ook al hield KBC Bank vol dat ze altijd te goeder trouw was geweest en zelf het slachtoffer was van de malafide handelspraktijken van de kopers. Toch oordeelde de raadkamer van Brugge in november 2011 dat zowel KBC Bank, KB Consult als een twintigtal andere verdachten voor de strafrechter moesten verschijnen.

Tegenwerking van bovenaf

Volgens BBI-inspecteur Karel Anthonissen, die zich met het dossier bezighield en momenteel geschorst is na een tweet waarin hij zijn oversten van nalatigheid beschuldigde, is er van bovenaf duidelijk gemaakt dat er niet te veel moest worden doorgeduwd worden in het dossier.

"Je zag daar op een vreemde manier dingen niet gebeuren. Als je je werk goed deed, maakte je veel vijanden. Harde bewijzen heb ik niet, maar er heerste een cultuur die ervoor zorgde dat sommige dingen niet te hard onderzocht werden. Die indruk heb ik."

Opmerkelijk: in 2009 werd nog een parlementaire onderzoekscommissie opgericht voor de fraudezaak. Maar ook daar kwam niets uit voort. Meer vaart kwam er al helemaal niet in het onderzoek. "Voor mij was het duidelijk dat de drie traditionele partijen elkaar in die commissie geen pijn wilden doen", zegt Anthonissen. "Ze zijn over de jaren heen allen verantwoordelijk geweest, dus zetten ze elkaar uit de wind."

Het woord klassenjustitie duikt in de KBC-zaak nadrukkelijk op. Net als bij financieel adviseur en prins Henri de Croÿ-Solre, die deze zomer definitief vrijuit ging in een grote fraudezaak. "Ik begrijp dat. In dit geval zou ik het woord ook in de mond nemen", zegt Anthonissen. Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) zegt geen commentaar te willen geven op hangende rechtszaken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234