Woensdag 20/01/2021

Kinshasa's opslagplaats voor politiek geweld: Masina

Masina is een van die quartiers in Kinshasa waar de spanning in deze verkiezingsperiode te snijden is. Het is een wijk waar tegenstanders van de stembusgang van zondag hun straatvechters rekruteren.

Door Koen Vidal, Vanuit Kinshasa

Kinshasa l Families van tien leven in Masina van 2 dollar per dag en de werkloosheid schommelt er rond de 100 procent. 'Peu importe, zondag gaan we allemaal stemmen.'

"Wil je de quartiers les plus chauds zien? De wijken waar de tegenstanders van de verkiezingen hun jongeren voor gewelddadige betogingen rekruteren? Dan zal ik je naar Masina en Ndjili brengen." Floribert Kabeya is projectleider voor Handicap International en groeide op in Masina, een van de armste wijken van Kinshasa. Als er na de verkiezingen geweld uitbreekt in Kinshasa, dan zal het hier gebeuren om daarna op te rukken naar het centrum van de stad.

Ook de jongste dagen was het broeierig in de wijk. Politieke kandidaten die er campagne kwamen voeren, werden er geïntimideerd en aangevallen. Omdat in dit deel van de stad 900 parlementskandidaten opkomen voor amper 18 zetels, is de politieke strijd er bikkelhard.

Masina ligt op enkele kilometers van de luchthaven Ndjili. De straten zijn er stoffig en overal zitten mensen tegen de muren van hun cementen huisjes. Veel jongeren en kinderen. "De werkloosheid is hier bijna 100 procent", zegt Floribert. "Mensen wonen met zijn tienen in huisjes van 8 meter op 8 en betalen daarvoor 20 dollar. Een enorm bedrag, want een familie verdient hier ongeveer 2 à 3 dollar per dag. Meestal zijn het de vrouwen die het geld binnenbrengen. Ze verkopen wat fruit en groenten op de markt. Veel mensen hebben te weinig geld om elke dag te eten. Er zijn dagen dat iedereen een kom rijst heeft, maar er zijn ook dagen dat er helemaal niets is."

Floribert bracht zijn jeugd hier door en zijn ouders wonen er nog steeds. "In de jaren zeventig was het hier helemaal niet slecht. De meeste inwoners hadden een bescheiden maar vast inkomen, genoeg om wat eten en kleren te kopen en de kinderen naar school te sturen. Maar in de jaren tachtig ging het bergaf met Masina en de jongste tien jaar veranderde de wijk in een sociale catastrofe."

Door de recente oorlogen viel het economische leven stil. Producten konden niet meer naar het binnenland vertrekken en de grondstoffen vanuit het binnenland geraakten niet over het oorlogsfront. Tienduizenden mensen verloren op korte termijn hun baan. Quartiers als Masina en Ndjili werden ook overspoeld met vluchtelingen uit de oorlogsgebieden. Floribert: "Het gevolg? Overbevolking, armoede, verloedering, terneergeslagen mensen."

Ook voor een organisatie als Handicap International is Masina een hotspot: het aantal gehandicapten is enorm en dat is te wijten aan de gevaarlijke leefsituatie en een gebrek aan medische zorgen. Floribert: "Eigenlijk beginnen de problemen al bij de geboorte. Bijna niemand heeft geld om in het ziekenhuis te bevallen. Vrouwen doen pas een beroep op een dokter als er complicaties zijn. Met andere woorden: als het te laat is."

Een bevalling in het ziekenhuis kost 10 dollar, een keizersnee 30 dollar. "Er zijn mannen die niet willen dat hun vrouw een keizersnee ondergaat. Zelfs als het leven van vrouw en kind in gevaar is. Dertig dollar is een onoverkomelijk bedrag."

De extreme armoede zorgde ervoor dat veel inwoners van de quartier erg wantrouwig staan tegenover alles wat met politiek te maken heeft. "Wat ik van de verkiezingen denk?", zegt de vijftigjarige Tevine Awundu. "Niets. Ik laat alles over aan God. Die zal het wel oplossen." Tevine wordt onderbroken door de jongere Paul Bofalu. "Weet u waarom mama Tevine zoiets zegt? Omdat we de beloftes van al die politici een beetje beu aan het worden zijn. Om onze politici te beoordelen kijken wij liever naar de realiteit en die is niet echt fantastisch. Zelfs als we na de verkiezingen van zondag een regering krijgen die behoorlijk werkt, zal de terneergeslagenheid in dit soort wijken niet zomaar verdwijnen. Want zelfs bekwame regeerders zullen jaren nodig hebben om deze chaos weer leefbaar te maken."

Of Masina ook in de toekomst een rekruteringsplaats zal blijven voor politiek geweld? Tevine: "Het zou me niet verwonderen. Wie werkloos is, is ook rusteloos." Floribert: "Het probleem is ook dat de mensen hier slecht geïnformeerd zijn over de verkiezingen. Niemand heeft geld om kranten of een tv te kopen. Iedereen is hier bezig met overleven, en dan heb je even geen tijd voor politiek."

Wat je in Masina wel hebt is radio trottoir: een wilde mix van realiteit, geruchten, roddels en overdrijvingen. Floribert: "Wie enkel naar radio trottoir luistert, is natuurlijk erg kwetsbaar voor politici die zeggen dat de verkiezingen vervalst zijn en dat het tijd is om in opstand te komen."

Maar als de vraag gesteld wordt of de bewoners van Masina met al hun politieke wantrouwen zondag zullen gaan stemmen, volgt er een verrassend antwoord. "Natuurlijk", zegt Françoise Ndeke, een jonge vrouw. "Wij zijn het volk van dit land. Het lijden van dit land is ons lijden. Eindelijk zijn we vrij om een stem uit te brengen. Ons land heeft ons nu nodig en wij zullen het niet in de steek laten." Alsof de harde realiteit even moet wijken voor een hoger principe. Of toch niet. "Maar dat neemt niet weg dat de politici ons van alles wijs mogen maken."

Tevine vreest dat veel Congolezen zondag niet weten waarom en op wie ze moeten stemmen. "Iedereen gaat stemmen, maar de meesten weten niet hoe ze een goede kandidaat moeten kiezen. Velen worden in verwarring gebracht door de cadeaus van kandidaten. Wie naar meetings gaat, kan gratis drinken, krijgt geld en een T-shirt met een foto van de kandidaat. Ik heb ook gehoord dat er letterlijk stemmen worden gekocht voor 20 dollar."

Op dat moment komt Lucien Kumwila tussenbeide, een oudere man die in Masino ook wel le président wordt genoemd omdat hij een project voor gehandicapten runt. "De mensen zijn hier niet achterlijk. Ze beseffen wel dat dit belangrijke verkiezingen zijn en dat het noodzakelijk is om uit de miserie te geraken. Vergeet niet dat dit land uit een catastrofe komt. De verkiezingen zullen niet perfect zijn. Peu importe, we gaan stemmen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234