Donderdag 23/09/2021

Kingmaker in een land dat ze liever weg wil

In het enige tv-debat met alle kopstukken van de deelnemende partijen aan de Britse verkiezingen viel de Schotse links-nationaliste Nicola Sturgeon het meest op. Op 7 mei zou zij weleens de sleutels tot Westminister in handen kunnen houden.

Volgens een YouGov-opiniepeiling won Nicola Sturgeon van de Scottish Nationalist Party (SNP) het debat, ook bij Engelse kiezers. De vraag of je vanuit Engeland op de SNP kunt stemmen werd op Google zelfs even een van de meest gezochte zoekopdrachten. Het antwoord is nee. Toch zal Sturgeon door het voorspelde succes van haar partij een sleutelrol spelen na de verkiezingen van 7 mei.

De linkse nationalisten verloren in september vorig jaar dan wel nog nipt het onafhankelijkheidsreferendum dat ze hadden afgedwongen, ze behielden volgens de polls wel de ja-stemmers als kiezers. Omwille van het sociaal-democratisch SNP-programma waren dat vooral leden van oppositiepartij Labour, dat zijn voorspelde verkiezingswinst in de zuidelijke steden van het VK mogelijk tenietgedaan ziet door verlies in Schotland. Een peiling van ITV News voorspelde dat de SNP 28 van de huidige 40 Schotse Labourzetels in Londen kan binnenhalen. Als oppositieleider Ed Miliband (Labour) premier wil worden, zal hij dus wellicht niet zonder coalitie- of gedoogsteun kunnen van Sturgeon. Zij reikt Miliband nu al de hand.

"Ons voornaamste doel zijn Schotse kiezers, en zo veel mogelijk nieuwe bevoegdheden voor Schotland, maar we willen elders in het Verenigd Koninkrijk bondgenoten zijn voor een progressievere politiek", zei ze gisteren. "Simpele rekenkunde leert dat de SNP en Labour samen met meer zetels de Tories van premier David Cameron en de Lib-Dems van vicepremier Nick Clegg van regeren kunnen afhouden."

Haar redenering klopt. Maar voor Labour is een samenwerking minder evident, vooral omdat de invloedrijke Schotse Labourpartij van ex-premier Gordon Brown begrijpelijk moeite heeft met het aangaan van een alliantie met de partij die haar op het thuisfront electoraal dreigt te vernederen. Analisten zien na 7 mei gedoogsteun vanuit de oppositie dan ook als een realistischer optie dan een coalitie, mocht de linkerflank het pleit winnen.

Gedoogsteun

Voor het eerst in decennia lijkt het klassieke driepartijensysteem uit verband gespeeld. Door slechte koopkracht- en jobcijfers lijken veel Britse kiezers dit jaar te kiezen voor regionale bestuurspartijen, zoals de SNP en Plaid Cymru in Wales, of de rechtspopulistische UK Independence Party (UKIP) van Nigel Farage.

Voormalig advocate Sturgeon is Farages tegenpool. Hij verwijt de Schotten te teren op Zuid-Engelse 'transfers' uit de sociale zekerheid, zij tackelt hem over zijn populisme inzake immigranten en Europa. Tijdens het debat donderdag floot ze Farage terug toen hij stelde dat 'zes op de tien nieuwe seropositieven migranten zijn, die een behandeling krijgen van 25.000 pond per jaar'. "Als iemand de diagnose krijgt van een vreselijke ziekte, is mijn instinct om ze te zien als menselijke wezens," zei ze, "ongeacht het land waar ze vandaan komen."

Farage's beladen uitspraak verhoogde gisteren de druk op premier Cameron om elke mogelijke coalitie met UKIP uit te sluiten. Zijn defensieminister Michael Fallon gaf als eerste top-Tory aan dat samenwerking met UKIP geen optie is.

Als de huidige coalitiepartners of Labour geen absolute meerderheid halen, kan Sturgeon op 7 mei dus kingmaker worden van het Verenigd Koninkrijk, een paradoxale situatie voor een politica die niets liever wil dan de banden met Westminster volledig doorknippen. Deze gespleten politieke persoonlijkheid is meteen de grootste zwakte waarop haar tegenstanders hameren. De Tories lanceerden gisteren al een campagne waarin ze waarschuwden voor een Labour-SNP-coalitie. Onbedoeld gaven ze Sturgeon het bewijs dat haar 'simpele rekenkunde' klopt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234