Zaterdag 27/11/2021

Kinderspel voor volwassenen

Talk to the Demon, de jongste productie van de Belgische choreograaf Wim Vandekeybus, gaat morgen in wereldpremière in Antwerpen. Met zes volwassenen en twee kinderen gaat Vandekeybus op zoek naar het kind in ons - tussen geboorte en dood. 'Hey people, I want more energy', roept de choreograaf tijdens de repetities in deSingel.

Zondag, 11 uur. Rode zaal, deSingel Antwerpen. De dansers hebben hun opwarming net achter de rug. Achteraan in de zaal zitten drie licht- en geluidstechnici, ergens in het midden zit Wim Vandekeybus met zijn dramaturge en artistiek assistenteGreet Van Poeck.

"Heb je pipi gedaan?", vraagt Vandekeybus aan Laso, een van de twee jonge kinderen, die mee deze voorstelling dragen. "Ben je er klaar voor?"

Laso is een gekleurd Vlaams jongetje, Martha een blank Engels meisje. Ze moeten fluisterend opkomen. Daarna moeten ze een volle zaal aanspreken. Maar nu gaat het om lege stoelen. Dat vergt veel inleving. "Luid spreken en goed articuleren", zegt Vandekeybus. Ze moeten dat in het Engels doen, de voertaal van de voorstelling. Voor Martha gaat dat makkelijker dan voor Laso.

Vernederd door een kind

Vandekeybus werkt veel en graag met kinderen. "We werken nu met twee keer twee kinderen", zegt Greet, de dramaturge. "Twee die in de week spelen, twee in het weekend. We moeten afwisselen. De kinderen hebben al meegespeeld in onze try-outs in Praag, maar dat is alweer een maand geleden. En er zijn twee essentiële zaken veranderd. We moeten alles nog eens goed met hen doornemen."

"In de laatste producties is de tekst ook steeds belangrijker geworden", zegt Van Poeck. "Vroeger werkte Wim vooral met film en muziek in combinatie met de choreografie." In Talk to the Demon is er zelfs geen muziek. Het maakt de voorstelling erg naakt. Ook het decor is uiterst eenvoudig gehouden: een reeks stalen platen die links een muur vormen, rechts staat een sokkel waarop bizarre, vaak angstaanjagende geluiden worden gemaakt.

Laso kruipt op de schouders van een volwassen danser, ze trekken een lange jas aan. En zo wordt Laso een volwassene. Er worden spelletjes gespeeld. Soms onschuldig, soms wreed. Zoals Vandekeybus het ook wil: "Talk to the Demonis een stuk voor volwassenen, met een kind als architect van de gebeurtenissen. Het kind straalt een demonische onschuld uit die ons volwassenen vaak doet overkomen als gekken of clowns."

De kinderen lokken op het podium de reacties van de volwassenen uit, ze bepalen het spel. Martha spreekt tegen de lege stoelen. "I want to know what you are thinking? What? No thoughts?" De kinderen stellen vragen waarop vaak moeilijk een antwoord te geven is. "Do you love me? Do you love me?" En vaak vernederen de volwassenen de kinderen. "You are a shitty boy."

Vandekeybus switcht tijdens de repetitie voortdurend van Engels naar Nederlands en Frans, zijn crew is internationaal. Elena Fokina is een Russische danseres die een klassieke opleiding kreeg. Ze heeft al vaak met Wim Vandekeybus samengewerkt. Dat geldt ook voor de Brit Luke Jessop, die een achtergrond heeft als streetdancer. Jerry Killick is dan weer acteur en performer. "Jerry slaagt er uitstekend in om de opmerkingen van Wim mooi in taal om te zetten", zegt Greet Van Poeck.

Een opvallende aanwezigheid is Yassin Mrabtifi, een dertigjarige Brusselaar met Marokkaanse roots. Stevig gebouwd, maar, zoals Vandekeybus zegt, met een opvallend fijne motoriek. Hij is niet het cliché van de breakdancer. Vandekeybus kwam Yassin op het spoor door een reeks wereldwijde audities. Yassin bleek nagenoeg om de hoek te wonen van de Ultima Vez-werkplaats, in Sint-Jans-Molenbeek. Hij heeft tegen nogal wat clichés moeten opboksen. Niemand geloofde dat hij, een grote, stevige man die bovendien moslim is, een danser kon zijn. Zijn ouders hebben het nu aanvaard, maar zijn nog nooit naar een voorstelling komen kijken.

Dreiging en poëzie

Op een bepaald moment in Talk to the Demonheeft Yassin twee rackets vast en speelt virtueel badminton, zonder pluim, met Martha. Het geluid van zijn slaande bewegingen wordt enorm verstrekt, terwijl hij tegelijk bijna sierlijk danst. Het wordt op den duur een soloperformance: het kind in de goedige reus.

"Wim gaat meer en meer op zoek naar karakters", zegt Greet. En die karakters wil hij ook op het podium zien. De bewegingen moet goed zitten, maar Vandekeybus is evenzeer met acteursregie bezig. Keer op keer vraagt hij zijn spelers om bij de les te blijven. "Ik weet dat het een repetitie is", zegt hij in het Engels, "maar ik wil meer energie, mensen." Soms loopt hij het podium op. Een van de dansers kijkt te snel achterom. "Niet doen, je moet echt tegen die muur aanbotsen." Vaak gaat het om een blik die niet goed zit, of om acteurs die te dicht bij elkaar staan. "Er moet spanning zijn. Sta wat verder uit elkaar. En kijk naar elkaar." Of: "Ik wil dat iedereen anders beweegt, jullie zijn ook verschillende mensen."

"Come on, people, I want some more tension."En hij gaat tussen zijn performers in staan en speelt een fragment zelf mee.

Tegelijk houdt Vandekeybus zijn kinderen goed in het oog. "Je bent moe aan het worden, hè jongen", zegt hij tegen Laso. "Straks kun je wat rusten." En hij geeft hem een knuffel. "Tegen vier uur doen we de generale."

Het stuk duurt 1 uur en 40 minuten. Er is geweld. Verbaal en fysiek. Er is dreiging en poëzie. Dansers hangen aan touwtjes, als poppetjes. Of is het de draad van het leven? Volwassen spelen als kinderen, maar weten soms niet hoe zich te gedragen. Soms worden er groepjes gevormd, soms staan mensen alleen.

Ik trek de deur van de Rode Zaal achter me dicht. Benieuwd hoe de puzzelstukken morgenavond in elkaar zullen vallen. Hoe opgeladen de dansers zullen zijn. Hoe scherp de kinderen zullen acteren.

Talk to the Demongaat morgen in wereldpremière in deSingel, Antwerpen. Speeldata 6 t/m 10 mei. www.desingel.be

---

Wim Vandekeybus

geboren in 1963 in Herenthout

film en muziek zijn belangrijke onderdelen in voorstellingen vol roekeloze beweging en energie

maakte zijn podiumdebuut in The Power of Theatrical Madness (1984) van Jan Fabre

sticht in 1986 Ultima Vez. In 1987 gaat What The Body Does Not Remember in première

wint in 1988 de prestigieuze New Yorkse Bessie Award

maakt met blinde dansers Her Body Doesn't Fit Her Soul (1993)

werkt recent samen met o.a. David Byrne, Marc Ribot, Daan, Arno en Mauro Pawlowski

2013: 25 jaar later gaat What the Body Does Not Remember weer op wereldtournee

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234