Woensdag 16/06/2021

Kinderpsychologen hekelen programma 'De Bleekweide'

De Bleekweide van Annemie Struyf staat garant voor pakkende televisie, al vinden kinderpsychiaters en psychologen het onkies om minderjarigen zo openlijk in beeld te brengen. 'Dit is misbruik van de therapeutenrelatie.'

In De Bleekweide, het nieuwe programma van Annemie Struyf, zagen bijna 900.000 kijkers hoe de 9-jarige Julie de scheiding van haar ouders probeert te verwerken. "Komt het door mij?", vraagt het meisje zich af, terwijl haar 'nest' uiteenbarst en ze voorzichtig haar weg probeert te vinden in twee nieuwe 'nesten'.

Intieme, ontroerende televisie was het, zondagavond op één, al bleven heel wat toeschouwers ook met een wrang gevoel achter. Want mag dat wel: binnendringen in de therapieruimte van een kind? Hoort een kwetsbaar meisje dat haar hart lucht bij de psycholoog wel op het beeldscherm?

Verschillende kinderpsychologen en therapeuten vinden alvast van niet. "Een kind van negen moet je zoiets niet vragen", zegt pedagoge en gedragstherapeute Marijke Bisschop. "Ik heb hier ontzettend veel moeite mee. Het initiatief vind ik fantastisch, maar je moet je afvragen of het echt nodig is om die kinderen openlijk in beeld te brengen. Die doen dat allemaal in vertrouwen, maar beseffen niet wat de impact op hun ontwikkeling kan zijn. Ik hou kinderen altijd zo ver mogelijk van het medium televisie."

Muur van betutteling

Onnodig noemt Bisschop de keuze van de programmamakers om de kinderen in beeld te brengen. "Ik vind niet dat we daar beter van worden. Die kinderen doen dat uiteraard allemaal in vertrouwen. Die willen daar oprecht aan meewerken en geven daar graag hun toestemming voor, maar deontologisch hoort het niet."

Ook Ingrid De Jonghe, coördinator van het Antwerpse Therapie voor Jongeren (Tejo), zweert bij anonimiteit. "Binnenkort brengen we zelf een documentaire uit waarbij we zes jongeren hun verhaal laten doen. Allemaal anoniem, enkel de stem. Wij moeten die kinderen tegen zichzelf beschermen. Vaak vragen ze zelf om herkenbaar in beeld te komen, maar we laten het niet toe. Ze beseffen niet dat zoiets hen later nog parten kan spelen. Ik krijg de vraag regelmatig van televisiemakers om jongeren aan het woord te laten. Elke keer struikelen ze over het feit dat de kinderen niet in beeld moeten komen. Het zij zo. Geen anonimiteit, geen verhaal."

Een kinderpsychiater die enkel anoniem wil reageren, gaat nog een stap verder. "Dit is misbruik van de therapeutenrelatie. Ze tonen het meisje hier tijdens een moeilijke fase in haar leven. Wat gebeurt er met die beelden als ze later directeur wordt? Op die manier stel je het kind bloot aan een nieuw trauma. Bovendien zijn kinderen niet in staat om te beslissen of ze aan zoiets willen meewerken. Hun hersenen zijn niet voldoende ontwikkeld om de gevolgen ervan in te schatten."

Lut Celie, psychotherapeute van De Bleekweide, is niet verrast door de kritiek. "Al ben ik daar nogal resoluut in: dat debat is niet relevant", zegt ze. "Voor ons gaat het echte debat over kinderen en jongeren die collectief opstaan in hun 'nesten' en signalen tonen. Wij hebben hen heel bewust aan het woord gelaten en ik hoop dat we veel mensen bereiken met thema's die vaak taboe zijn. Het oude traditionele denken dat zegt dat je kinderen achter muren moet wegsteken, volgen wij niet meer. Die muur van betutteling breken wij af."

Voyeuristisch

Sowieso gebeurde alles met toestemming van de ouders en de kinderen. "Alles is gebaseerd op vertrouwen", zegt Celie. "Dat klinkt banaal, maar dat is onwaarschijnlijk belangrijk. Ik zag de afleveringen op voorhand, stuurde bij waar nodig en vertelde alles in detail aan de ouders. Uiteindelijk hebben we ook beslist om de ouders vooraf de uitzending te tonen. Dit programma is er niet om ons gelijk te halen, wel om de maatschappij wakker te schudden."

Wakker schudden doet De Bleekweide zeker. "Volwassenen denken heel vaak vanuit hun eigen kader en het is dus heel erg krachtig om te zien hoe kinderen dit beleven", zegt kinderpsychologe Klaar Hammenecker. "Af en toe bekroop me een voyeuristisch gevoel, al bleef dit ondergeschikt aan de waarde van dit programma. Je voelt dat je meekijkt naar iets heel intiems, maar dat maakt het net zo krachtig. Ik vond het een hoopvol en constructief verhaal. Of ik zelf aan zoiets zou meewerken? Dat weet ik niet. Het zijn niet alleen de ouders en kinderen die zich kwetsbaar opstellen, hetzelfde geldt voor de therapeut."

Een waardevolle boodschap, zo vindt kinderpsychiater Emmanuël Nelis. "Al zou ik het zelf niet doen. Kinderen jonger dan twaalf jaar moet je tegen zichzelf beschermen. Voor hen is het al zo moeilijk om een ruimte te vinden waar ze zich veilig voelen. Moet dat dan per se voor het oog van de toeschouwer? Met anonieme getuigenissen was het volgens mij niet minder pakkend geweest. Integendeel zelfs."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234