Maandag 01/03/2021

'Kinderpardon komt een land ten goede'

Verdienen minderjarigen zonder papieren, zoals de 16-jarige Djellza B. uit Kosovo, een kinderpardon? Voorbeelden uit het buitenland tonen aan dat amnestie kan lonen. 'Toch moet het belang van het kind de doorslag geven', stelt Unicef.

Zegt de naam Mauro Manuel u nog iets? Eind 2011 was de 18-jarige Angolese jongen voor Nederland wat het 16-jarig Kosovaars meisje Djellza vandaag voor ons is. Perfect ingeburgerd, maar toch verzocht het land te verlaten. Protest dwong de regering om Manuel een studievisum te geven, waarna in maart 2013 een eenmalig 'kinderpardon' werd gestemd dat hem definitieve papieren gaf.

De eenmalige regeling gold voor kinderen die tenminste vijf jaar voor hun achttiende in Nederland woonden, ook als de asielprocedure van hun ouders was afgewezen. Ze werd gevolgd door een meer structurele, maar strengere regeling.

Drie jaar later kijkt Annemiek Bots van Vluchtelingenwerk Nederland met gemengde gevoelens op het kinderpardon terug. "Het huidige kabinet moest onder druk van de samenleving schoon schip maken. Er was een breed draagvlak voor verandering, vooral onder druk van burgemeesters die niet langer buitenlandse kinderen uit hun scholen zagen verdwijnen." Maar het eenmalige kinderpardon leverde uiteindelijk slechts 620 Nederlandse kinderen en hun gezinsleden een verblijfsvergunning op. "Teleurstellend laag", vindt de vluchtelingenorganisatie.

Minstens zeshonderd andere jongeren vielen uit de boot. Het meer structurele kinderpardon is nu nog strenger, met als argument dat een aanzuigeffect van niet-begeleide minderjarigen moet worden vermeden. In 2015 werd daarom ruim 90 procent van de aanvragen afgewezen. Bots: "In de praktijk biedt de wet dus niet iedereen een oplossing. Ons beleid is nog niet sluitend."

Toch heeft een kinderpardon één onmiskenbaar voordeel: jongeren die blijven, ontplooien beter hun talenten. Dat kan ook hun nieuwe land ten goede komen. In de VS is dat de voornaamste motivatie om al sinds 2001 - met vallen en opstaan - met beide partijen in het Congres te werken aan een grootschalig kinderpardon. "Dat is goed voor onze economie, veiligheid, en onze natie", stelde het Witte Huis, dat een nieuwe golf universitairen voorspelt. "Goed voor de concurrentiekracht van de VS, én het betekent belastingplichtigen die de overheidsinkomsten over tien jaar met 2,3 miljard dollar (zo'n 2 miljard euro) kunnen verhogen".

Deze DREAM Act - Development, Relief and Education for Alien Minors - stelde wel als voorwaarde dat minderjarigen zonder papieren in ruil twee jaar voortstuderen of in het leger dienstdoen. De wet blijft wel hangende door partijpolitieke rivaliteit. In afwachting voerde president Obama in 2012 en 2014 bij presidenteel decreet al een kinderpardon door, dat honderdduizenden minderjarigen regulariseerde. Dat gaf dan weer ruimte om vrijgekomen middelen aan te wenden voor een rechtvaardig terugkeerbeleid.

Vijandige reacties

Volgens VN-kinderrechtenorganisatie Unicef moet bij de beslissing hoe dan ook altijd "het belang van het kind als leidraad dienen". Dat stelde het in een beleidsnota die ook aan de Belgische regering werd overgemaakt. "Het belang van het kind moet ook primeren in gevallen waar kinderen van hun families vergezeld zijn", klinkt het. "Ook andere dingen moeten worden overwogen, zoals de verblijfsduur en de mate waarin het kind in het gastland is geïntegreerd, zijn of haar taalvaardigheid, inschrijving in een school..." Ook vraagt het een uitgebreide beoordeling van de kinder- en genderrechten in het land van herkomst.

Een land als Kosovo scoort dan niet goed. In het laatste rapport van de Amerikaanse ngo Freedom House staat dat "patriarchale attitudes de opties beperken voor vrouwen om te studeren of te werken." En nog: "Terugkerende vluchtelingen kijken aan tegen vijandige reacties en slechte economische vooruitzichten."

Over een algemeen kinderpardon neemt Unicef bewust geen stelling in. "Voor sommige kinderen is een pardon beter, voor anderen is het beter om terug te keren", zegt hun kinderrechtenexpert Maud Dominicy. "De overheid moet alle criteria overwegen, in het voordeel van het kind."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234