Maandag 06/12/2021

Kinderen zijn geen illustratiemateriaal

Jongerenwelzijn en de media: wat met het recht op vergetelheid?

Er woedt een hele polemiek over de zin en onzin van het opvoeren in de media van kinderen die het (even) moeilijk hebben. Volgens voorstanders is het duidelijk: kwetsbare kinderen een gezicht geven verkleint het taboe op de grote levensproblemen. Tegenstanders vinden dan weer dat dit niet ten koste mag gaan van de betrokken minderjarigen, vooral omdat deze de gevolgen van de media-aandacht niet altijd even goed kunnen inschatten. De Morgen-journalist Bart Eeckhout schreef daarover eerder deze week reeds een sterk opiniestuk (naar aanleiding van de reportagereeks 'De Bleekweide', DM 13/2, RED.).

De discussie is allesbehalve nieuw. Als agentschap dat op jaarbasis instaat voor de hulp- en dienstverlening aan meer dan 25.000 kinderen en jongeren in problematische leefsituaties worden ook wij regelmatig benaderd door journalisten. Meestal is de aanleiding een concrete situatie of verhaal, en is het de bedoeling om de buitenwereld te tonen wat de jeugdhulp precies doet of wat het voor de jongere en zijn context betekent. Dergelijke vragen komen veelal vanuit een oprechte intentie om de diverse nuances van de hulpverlening weer te geven of de situatie van een specifieke jongere te verduidelijken.

Ook zelf kennen we de nood om te tonen wat we doen en met wie of voor wie we nu precies aan de slag zijn. Niet voor niets worstelt de jeugdhulp reeds geruime tijd met een eerder negatief beeld in de media en in de samenleving over onze activiteiten en resultaten.

Toch gaat Jongerenwelzijn steeds met de grootste omzichtigheid met dergelijke vragen en situaties om. We zullen nooit de toelating geven om een jongere herkenbaar in beeld te brengen. We zullen nooit op een vraag naar een specifieke situatie ingaan, hoe goed bedoeld de vraag ook mag zijn. Als we onze wens om de hulpverlening aan kinderen en jongeren te illustreren afwegen ten aanzien van de bescherming van een minderjarige en zijn omgeving, primeert steeds dat laatste. Wij zijn dan ook van oordeel dat het grote publiek geen informatie hoeft te krijgen over een individueel hulpverleningsproces, en daar zelfs geen recht op heeft.

Daarvoor steunen we op tal van juridische regels en deontologische principes. Als het gaat over kinderen of jongeren die voor een jeugdrechter verschenen, is het verbod op bekendmaking trouwens absoluut (SW art. 433 bis). In situaties van vrijwillige hulpverlening is de wetgeving minder stringent. Al zijn ook daar voldoende gronden om de nodige terughoudendheid te vragen. We verwijzen hiervoor naar het kinderrechtenverdrag, de wet op de privacy, het decreet rechtspositie van de minderjarige en de journalistieke codes van 1982 en 2010. Om nog te zwijgen over het beroepsgeheim waar onze medewerkers aan verbonden zijn.

Geen betutteling

Deze terughoudendheid heeft niets te maken met het monddood maken van de jongere, of met een gebrek aan vertrouwen en een overdaad aan betutteling. Vanuit onze ervaring weten we dat elke mediareportage invloed heeft op een jongere, zijn context en leefomgeving, ongeacht of de reportage een positief of negatief beeld brengt. De komst van sociale media heeft dat enkel nog versterkt. Ouders zijn niet meer anoniem, kinderen en jongeren worden herkend en hun problemen worden breed uitgesmeerd in het openbaar. Niet enkel vandaag of morgen, maar dat gedurende vele tientallen jaren.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft daar een mooie term aan geven: elke jongere heeft een droit à l'oubli - een recht op vergetelheid. Dat staat voor het recht om niet levenslang achtervolgd te worden door het verleden. Jongerenwelzijn draagt dat recht alvast hoog in het vaandel. Kinderen en jongeren die reeds in kwetsbare situaties leven horen niet gebruikt te worden als illustratiemateriaal. Ze moeten gewoon geholpen worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234