Donderdag 22/08/2019

Kinderen verwekt met donorsperma riskeren ernstige trauma's

Kinderen die geboren worden via kunstmatige inseminatie met donorsperma (KID), riskeren levenslange psychologische trauma's. Dat zegt althans een studie die gisteren gepubliceerd werd in het 'Journal of Human Reproduction'. De KID-kinderen klagen over een gebrek aan eigenwaarde, over wantrouwen tegenover hun familie en ervaren problemen met hun persoonlijke identiteit. De KID-kinderen eisen niet enkel het recht op om te weten dat ze via KID verwekt werden, maar ook wie de donor was.

Brussel

Eigen berichtgeving

Jan de Zutter

In het verleden is er weinig onderzoek gedaan naar de psychologische effecten bij KID-kinderen die onverwacht - meestal op volwassen leeftijd - te weten kwamen dat hun vader niet de biologische vader was. Vaak werden de emotionele en psychologische gevolgen vergeleken met wat adoptiekinderen ervaren, maar recent onderzoek wijst uit dat er verschillen zijn.

De studie werd uitgevoerd door wetenschappers van de universiteit van Surrey en betreft KID-kinderen uit Groot-Brittannië, de VS, Canada en Australië, allemaal landen waar de wet kinderen niet het recht geeft hun KID-vader te kennen. Ook in ons land blijven donoren totaal anoniem. Volgens prof. dr. André Vansteirteghem, wetenschappelijk coördinator van het Centrum voor reproductieve geneeskunde aan de VUB, toont de recente studie nogmaals aan hoe "delicaat de inbreng van vreemd genetisch materiaal wel is. Gelukkig heeft de VUB in het begin van de jaren '90 een nieuwe techniek ontwikkeld waarbij toch zaad van mannen met fertiliteitsproblemen kan worden gebruikt om de eicel van de moeder te bevruchten. Daarom is ook het aandeel van KID de afgelopen jaren sterk gedaald, tot nog zo'n 10 procent van wat het vroeger was."

De Britse wetenschappers bevroegen KID-kinderen - van wie de gemiddelde leeftijd nu 44 jaar is - over hun gevoelens nadat ze te weten kwamen hoe ze werden verwekt. De teneur bij alle ondervraagden was relatief negatief. De meesten voelden zich diep geschokt toen ze het nieuws vernamen. Ze namen het hun ouders kwalijk dat ze nooit werden ingelicht en dat een belangrijk onderdeel van hun identiteit voor hen verborgen was gehouden. "Het was alsof mijn hele leven gebaseerd was op een leugen, en ik was woedend op mijn moeder omdat ze haar geheim mee in het graf had genomen", zei een van de ondervraagden.

De KID-kinderen klaagden over het bestaan van een 'geheim' in het gezin, dat de sfeer van vertrouwen ondermijnde. "Ik wantrouw mijn moeder nu volledig, en heb me gerealiseerd dat het erg moeilijk is om anderen nog volledig te vertrouwen", zei een andere deelneemster aan het onderzoek. Die soms vreemde sfeer hadden velen van hen al ervaren, lang voordat ze te weten kwamen dat ze KID-kinderen waren. "Ik heb altijd gevoeld dat ik niet bij die mensen thuishoorde. Het (achterhouden van informatie) creëerde een waas van geheimzinnigheid en een soort schaamtegevoel over iets dat ik wel kon voelen, maar waarvan ik niet wist wat het precies was. Ik heb altijd al gedacht dat er iets niet kosjer was."

Sommige KID-kinderen moesten hun hele leven reconstrueren. Een deelnemer merkte op dat de afstandelijke manier waarop haar vader haar had opgevoed nu plots een andere betekenis kreeg: "Het kan voor hem ook een middel zijn geweest om met zijn gevoelens van vervreemding om te gaan wanneer hij dagelijks geconfronteerd werd met het feit dat mijn broer en ik niet 'van hem' waren." Het geheim in het gezin heeft volgens de studie veel te maken met het taboe rond mannelijke onvruchtbaarheid. Moeders die hun echtgenoot willen behoeden voor het maatschappelijke stigma, verzwijgen aan hun kinderen dat ze via KID zijn verwekt.

KID-kinderen trachten vaak hun gevoelens te verwerken door een nieuwe identiteit op te bouwen, die door gebrek aan informatie over hun genetische oorsprong grotendeels op fantasie is gebaseerd. Zeldzame gelukte pogingen om met de biologische vader in contact te komen, liepen verkeerd af. De donor weigerde contact, wat de identiteitscrisis van het KID-kind enkel verergerde. KID-kinderen vonden dat ook donors de verantwoordelijkheid voor hun 'biologisch vaderschap' moesten opnemen.

"Als KID een eerbare wijze is om een kind te verwekken, waarom moet de persoon die dat mogelijk maakt dan de status van anonimiteit toegekend worden, terwijl elke andere reproductieve act wel verantwoordelijkheid voor de verwekte kinderen met zich meebrengt?" vroeg een van de KID-kinderen zich af. De kinderen vonden het frustrerend geen gehoor te krijgen bij overheden en medische instanties als ze vragen hadden over hun genetische afkomst. Ze vonden dat ze recht hadden op meer dan een medisch dossier, bijvoorbeeld informatie over de uiterlijke trekken of het beroep van de donor. Zweden is het eerste land dat KID-kinderen in 1985 het recht gaf de identiteit van hun biologische vader te kennen. Een tweede onderzoek dat het Journal of Human Reproduction publiceert, onderzoekt of ouders van KID-kinderen die wet naleven. Slechts 52 procent van de ouders heeft het kind ingelicht of is van plan dat te doen. Volgens de onderzoekers is die score laag, vooral omdat de wet de kinderen het recht geeft die informatie te kennen. Zorgwekkender is dat een boel ouders wel aan derden hebben verteld dat het kind verwekt is via KID, maar niet aan het kind zelf. Deze kinderen lopen het risico ooit van derden te vernemen dat ze KID-kinderen zijn. Gunstig is dan weer dat in Zweden het aantal ouders dat bereid is het kind in te lichten merkelijk hoger ligt dan in landen waar er geen wetgeving is die kinderen het recht geeft om de donorgeschiedenis te kennen. Bovendien stijgt het aantal ouders dat zijn kind wil inlichten met de jaren. Volgens de onderzoekers is dat een gunstige evolutie.

De onderzoekers wijzen erop dat het gunstig is het kind stapsgewijs te informeren, beginnend vanaf de leeftijd van 3 à 4 jaar, maar in elk geval voor de leeftijd van 10, en de informatie dan langzaam op te voeren. De ouders die hun kind hadden ingelicht waren tevreden met hun beslissing en hadden geen negatieve gevolgen gemerkt.

'Ik wantrouw mijn moeder nu volledig en stel vast dat ik het moeilijk heb om ook anderen nog volledig te vertrouwen'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden