Zondag 27/09/2020

'Kinderen moeten kunnen rondscharrelen'

Ja, het verkeer is gevaarlijk, en ja, er lopen vreemde mannen rond met snoepjes. Toch pleiten ouders en pedagogen voor meer 'scharrelkinderen', die ongegeneerd rondzwerven op straat. Een hot topic ook in de VS, waar agenten ouders bestraffen omdat hun zoon alleen in de tuin speelt.

"Vroeger waren alle straten speelstraten, vandaag zijn het afgesloten steegjes die, met permissie van de gemeente, tussen 9 en 18 uur als speelreservaten zijn ingericht." In een opmerkelijk opiniestuk op deredactie.be neemt auteur-journaliste Maja Wolny het gebrek aan onbegrensde speelruimte op de korrel. Niet alleen de openbare ruimte is schaars, stelt ze, maar ook de mentale.

Getuige daarvan de overbezorgde buurvrouw die onlangs bij haar kwam aankloppen, met Wolny's dochtertje aan de hand. Niet dat het meisje iets mispeuterd had. Wel integendeel, ze was op haar dooie gemak een wandelingetje aan het maken, op straat in Sint-Martens-Latem. "Ondertussen zijn we verhuisd naar een kuststadje waar de meeste inwoners gelukkig zelf als kind vaak in de duinen rondzwierven", gaat Wolny verder.

Zo ver is het dus gekomen: voor je het weet, is een kind op ontdekkingstocht nu ook al een zielenpootje op de dool. Gaat er in dat kleine hoofd een groot avonturier schuil, dan zien wij, volwassenen, enkel een kwetsbaar vogeltje.

In de Verenigde Staten lijkt het hek helemaal van de dam. Zo moeten ouders in Florida hun zoon van 11 jaar een maand missen. De jongen is in een instelling ondergebracht. En wel vanwege deze onvergeeflijke misstap: de tiener was anderhalf uur lang zonder toezicht aan het ravotten, in zijn eigen tuin.

Het is geen alleenstaand geval. Eerder deze maand kreeg een Amerikaanse moeder een dagvaarding. De aanklacht: ze had haar peuter minutenlang alleen gelaten in de auto. Volgens het proces-verbaal zat er ook een tienjarige in de auto. "Zo stond het er", hekelt Lenore Skenazy op haar blog. "Alsof die tienjarige bijzaak is. Terwijl die toch echt wel een deur kan openzetten, mocht het te heet worden. Of om hulp kan roepen, mocht er al iets voorvallen. Een kind van 10 is nog altijd uitgerust met hersenen en handen, nietwaar?"

Op haar blog Free Range Kids (vrij vertaald: 'scharrelkinderen') steekt Lenore Skenazy de draak met overbezorgde volwassenen en overijverige agenten. Ze beschrijft er hoe je zelfstandige kinderen kweekt, zonder gek te worden van angst. De directeur uit een basisschool van Devon kan er alvast van leren. Hij verbood onlangs handenstand, koprol, kruiwagentje en "andere gymnastiek" op de speelplaats, "omdat de kinderen bewegingen uitproberen die hun petje te boven gaan en zich soms durven te bezeren".

Een schaafwonde, een buil en een bluts: so what, werpt pedagoge Marijke Bisschop op, zelf grootmoeder van een 'scharreljongen' (9) die alleen om de krant mag. "Sommigen verklaren me gek dat ik zoiets toelaat. Maar het is onze maatschappij die gek geworden is. Vroeger konden we vrijuit spelen. Je kroop door het gat in de haag, naar een stukje land verderop en de wereld lag aan je voeten. Dat was jouw universum. Maar dat is helemaal voorbij. We blijven vaststeken in de angstpsychose van het post-Dutroux-tijdperk. Hij blijft in onze hoofden hameren."

Het idee dat we kinderen te allen tijde in de gaten moeten houden, heeft ook te maken met de kleinere gezinnen, meent Maja Wolny. In kroostrijke gezinnen, met zes of zeven broers en zussen, zorgden de oudsten voor de kleinsten, zonder ouderlijk toezicht. Klopt, beaamt Marijke Bisschop. "Nu heb je er maar twee. En je ziet ze al zo weinig. Daarom willen we ze liefst voortdurend aan de hand houden. En ja, het verkeer is veel gevaarlijker nu. En ja, er zijn vreemde mannen die snoepjes uitdelen - die waren er vroeger ook al. Maar dat geeft ons nog niet het recht om onze kinderen in een museum te plaatsen."

De verleiding is nochtans groot, om ze veilig onder moeders paraplu te houden. Wolny bezondigde er zich zelf aan, bekent ze. Het gebeurde vlak na een vakantie in Frankrijk, waar haar zoontje van een 4 meter hoge bunker viel. "Na dat ongeluk wou ik hem niet langer op straat laten spelen. Ik wilde hem veilig opbergen in huis. Tot ik besefte wat een slechte les ik hem gaf. Een les over een onveilige buitenwereld en een warme tv-zetel."

Streetwise

Een goed rapport is fijn. Maar een onderscheiding als 'streetwise' kind is ook belangrijk, gaat Wolny verder. Net als free ranger Lenore Skenazy gelooft ze erin dat scharrelkinderen veel zelfbewuster en zelfredzamer door het leven stappen. Want het zijn heus geen porseleinen poppetjes, wij denken dat alleen maar.

Marijke Bisschop treedt bij: "Leer je kind om te gaan met gevaren in plaats van het bang te maken of je eigen angsten over te dragen. Laat je kind van 10 alleen om een brood gaan. Alleen de bus nemen. En laat dat mobieltje thuis, want dat is alweer zo'n sein dat het verkeerd kan gaan. Heeft hij de bus gemist? Dan zal hij niet in volle paniek naar mama bellen. Hij zal een omstander rustig vragen wanneer de volgende bus komt."

Laat ze maar scharrelen dus. Niet alleen deze zomer, maar ook erna. En, zo waarschuwt Skenazy nog op haar blog: verval niet in hoe die ene Australische speeltuin het aanpakt. Met een bordje 'maak plezier', meteen gevolgd door: 'niet rennen, niet springen'. Skenazy: "Zullen de kinderen dan maar gewoon stilzitten in een kringetje? Op voorwaarde dat er geen zakdoekje leggen van komt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234