Vrijdag 04/12/2020

'Kinderen en jongeren ervaren ook overlast'

Het Vlaamse jeugdwerk groeit en bloeit, en ook jongeren van allochtone afkomst vinden langzaam de weg. Maar het is niet alleen een goednieuwsshow. Barbara Poppe en Eva Vereecke, de leading lady's van de jeugdsector, aan de vooravond van Internationale Jongerendag die vandaag plaatsvindt, over GAS-boetes, diversiteit en rilatine. 'Als we horen hoe kwistig we soms omgaan met GAS-boetes, dan maakt ons dat toch een beetje angstig. Waar gaan we dan naartoe?' Lotte Beckers

Het gaat goed met het jeugdwerk, wordt vaak getoeterd. Terecht?

Vereecke: "Het Vlaamse jeugdwerk is traditioneel heel krachtig. Niet alleen bereiken we veel jongeren, maar ook de manier waarop is uniek. Jongeren zelf verantwoordelijkheid laten opnemen, maar hen ook de kans geven om op hun bek te gaan, en zo te leren. Wat je op straat ziet, zijn de klassieke jeugdbewegingen. Maar het landschap is heel divers: initiatieven rond welzijn, cultuur, sport, of buurtgerichte organisaties. Er zijn zoveel leuke projecten, op dat vlak zitten we heel goed."

Jeugdbewegingen blijven nochtans de speeltuin van de blanke middenklasse.

Poppe: "Ik wil niet beweren dat we er al zijn, maar dat is toch maar een deel van de waarheid. Er zijn heel diverse organisaties die verschillende soorten jongeren aantrekken en die voortdurend zoeken naar nieuwe mogelijkheden. Intussen beginnen bepaalde groepen, zoals jongeren van allochtone afkomst, zelf organisaties op te richten, en dat is erg positief. Al weet niet iedereen wat ze daarmee aanmoeten: wat doen die gasten daar dan? Hoe moeten we dat ondersteunen? Je krijgt die organisaties immers niet makkelijk in een hokje geduwd."

Minister van Jeugd Pascal Smet (sp.a) pleitte onlangs voor allochtone jeugdbewegingen. Critici vinden dat segregatie zo in stand wordt gehouden.

Vereecke: "De meningen daarover lopen uiteen. Op dat vlak is het jeugdwerk niet anders dan de rest van de maatschappij: zoekende. Sommige jeugdorganisaties voelden zich ook wat aangesproken, omdat het leek alsof er de jongste tien jaar niets gebeurd is. Er zijn best veel organisaties die werken met kwetsbare jongeren. Als die jongeren ergens terecht kunnen, zoveel te beter. Maar ook: onbekend maakt onbemind."

Het jeugdwerk klaagt al lang over de administratieve rompslomp.

Poppe: "Die regelitis blijft een probleem. Ook financieel wordt het steeds moeilijker om de boite draaiende te houden. Brandveiligheid, kosten verbonden aan de vzw-wetgeving, sinds kort aanpassingen om te voldoen aan de nieuwe geluidsnormen: dat tikt aan."

Vereecke: "Een lokale afdeling heeft bij wijze van spreken al een professionele kracht nodig om dat allemaal te bolwerken. Nieuw is de tendens om jeugdorganisaties of vrijwilligers aansprakelijk te stellen als er iets misloopt. Bijvoorbeeld als een kind tijdens een activiteit een been breekt."

Poppe: "Risico's moeten tegenwoordig sterk ingeperkt worden, maar daarmee ontneem je jongeren ook wel een stuk vrijheid. Ik denk nu aan het debat rond de GAS-boetes (Gemeentelijke Administratieve Sancties) of gehoorschade. Of jongeren zich daardoor inhouden? We zien in ieder geval almaar meer dossiers van lokale organisaties die ergens voor zijn aangeklaagd, of overhoop liggen met het lokale bestuur. Dat maakt het wel moeilijker te zeggen: doe maar, steek je nek uit."

Is onze maatschappij te streng voor jongeren?

Poppe: "Omgekeerd telt het evengoed: jongeren zijn ook streng voor de maatschappij. Nu, wat die GAS-boetes betreft, dat is het dossier dat van bovenop op de jongeren gedropt wordt, en waarin ze niet gehoord worden. We hebben tegenwoordig de neiging om voor kinderen te gaan definiëren wat spelen is. Ik denk dat we gerust wat grenzen mogen trekken, maar niet te rigide: klimmen op het speelplein, oké. Spelen op de stoep, niet oké. Een spijtige zaak. Jonge mensen ervaren ook overlast. Er zijn buurten waar op geen enkele manier geïnvesteerd wordt in jongeren, maar wel kwistig met GAS-boetes gezwaaid wordt. Of een wijkagent die blijkt iedereen uit de buurt te kennen, maar niet de jongeren. Begin daar dan mee. Sommige wijken en groepen jongeren voelen zich echt geviseerd. Al dan niet terecht, maar het is wel tekenend voor het gebrek aan dialoog. Langs beide kanten. Nu, het is ook geen gemakkelijke groep, kinderen en jongeren. Maar als ik hoor hoe kwistig we soms omgaan met GAS-boetes, dan maakt me dat toch een beetje angstig. Waar gaan we dan naartoe? En wat gebeurt er met klachten van jongeren? Gasten die gepest worden door een buurman als ze aan het voetballen zijn op een pleintje? We weten het niet, maar we krijgen weinig positieve signalen."

Vaste prik zijn ook de berichten over het toenemende rilatinegebruik en andere psychofarma. Zorgwekkend?

Poppe: "Ja, we moeten ons zorgen maken over het welzijn van onze jongeren. Die medicalisering overstijgt ook bij de jongeren, en ik denk dat het soms een gemakkelijkheidsoplossing is. Veel kinderen willen eigenlijk geen pillen slikken, of begrijpen niet waarom ze dat moeten, maar er wordt niet naar hen geluisterd. Dat is een signaal waar we toch iets mee moeten doen."

Vereecke: "Er is ook die hoge lat, waar we als volwassenen ook over moeten. Als moeder vind ik die toename een enorm probleem, en ik vrees dat er een algemene mentaliteitswijziging nodig is. Toch zie ik al een kentering: er wordt steeds vaker vertrokken vanuit reflectie of geluk. Of misschien moeten we met z'n allen op het platteland gaan wonen. (lacht)"

Poppe: "Nu, er zijn wel wat problemen. Erg veel kinderen leven in armoede, er is een grote uitval in het onderwijs. Dat is toch schrijnend in een land als België. Het is ook een thema waarover jongeren verontwaardigd zijn. Ze weten dat er oplossingen bestaan, maar er gebeurt niets. Hetzelfde rond duurzaamheid."

Wordt er dan te weinig rekening gehouden met wat jongeren denken?

Poppe: "Nog te weinig, al zit er wel evolutie in, kinderen en jongeren komen ook steeds meer in de media aan bod. Als je bij jongeren polst wat ze belangrijk vinden, dan zeggen ze dat ze actief gevraagd willen worden naar hun mening. Er zijn best wel wat thema's waar ze van wakker liggen: wonen, ruimtelijke ordening, duurzaamheid, onderwijs. Grote uitdagingen, waarover ze duidelijke meningen hebben."

Vereecke: "Jongeren zijn bezig met hoe ze in de maatschappij staan, en vragen om betrokken te worden, om hen te zien als actieve burgers. Voor de lokale verkiezingen liggen daar heel wat kansen: wat in een gemeente gebeurt is heel dichtbij en concreet. Zelfs kinderen kan je makkelijk betrekken bij de ruimtelijke ordening, door te vragen wat ze willen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234