Zondag 15/12/2019

Kinderdromen, daar is niks mis mee

Wie wil er nu geen pinguïn in huis? Of 'drie potten lasagna van oma opeten'? Universele kinderdromen zijn dat, nu verzameld in een boek. Wat opvalt: zo weinig als de dromen zijn veranderd, zo veel de ouders. En de GAS-boetes.

Een quote van clown Danny Ronaldo, uit een interview in De Standaard, zet meteen de toon van Kinderdromen. Hij zei: "Een clown is iemand die onbewust de dingen aanraakt die we in het leven vergeten zijn. Gewoon omdat we te druk met andere dingen bezig zijn. Een kind doet dat ook."

Honderdduizend kinderen, lees je, werden via Ketnet.be gepolst. 'Wat wil jij zeker doen voor je twaalf bent?', was de vraag. Niet, schrijft netmanager Wouter Quartier in het voorwoord van het boek, met de bedoeling er een televisieprogramma van te maken. Wel om een checklist te krijgen en uiteindelijk enkele specialisten hun licht te laten schijnen over die lijstjes.

Al heel vroeg schrijft filosofe Tinneke Beeckman: "Kinderen zijn zoveel opener. Wonderlijk is dat. Als je dezelfde vraag zou stellen aan volwassenen, zouden de antwoorden veel meer in dezelfde categorie vallen. Wij zouden vast allemaal zeggen dat we op wereldreis willen gaan. Of dat we een mooi huis willen kopen. Maar voor kinderen kan alles nog."

Beeckman wijt dat aan wat ze de grotere mentale vrijheid van kinderen noemt. En dat ze die hebben, vindt kinderpscychiater Peter Adriaenssens van groot belang: "Niet meer kunnen dromen is zelfs gevaarlijk. We weten dat het suïcidaal gedrag verhoogt. Het is dus belangrijk dat ouders hun kinderen toelaten te dromen en niet meteen te zeggen: 'Dat kan niet.'"

Niemand zal dat betwisten, zeker niet zolang de kinderen klein zijn. Een dochtertje van vijf dat 'dolfijnenlerares' wil worden, is allerschattigst. Zelfs met haar eigen kleine droompje dat ze liever Kathleen zou heten in plaats van Ella, daar kon je nog mee glimlachen. De liefde van K3 zou wel overwaaien en dat gebeurde ook. Moeilijker was de droom van haar zusje: 'Ik wil een jongen worden.' Soms zijn dromen van kinderen een klein steekje in je hart. Pas later kun je gerustgesteld terugkijken, maar dus: over niet élke droom stap je onbezorgd heen.

Lelijk sprookjesboek

Wat Beeckman zegt, is zeer zinvol. En maakt je als volwassene wel een beetje jaloers. Hoeveel dromen zijn we niet verloren? Niet alleen omdat ze niet konden, zoals 'onzigtbaar zijn' en 'vliegen op de rug van een draak' of 'een huis opblazen zonder lusievers'. Dat zijn de evidente. Spijtiger is het opgeven van dromen omdat ze niet passen of omdat we ons laten doen door druk en sociale media en imago.

Let er eens op: ouders kopen de schattigste knuffels, hun peuters kiezen voor die giflelijke oranje ING-clown. Ouders kopen mooie alternatieve kinderboeken, je kinderen vragen telkens opnieuw uit die aartselijke commerciële uitgave van een sprookjesboek voor te lezen. Dat gebrek aan 'sociaal aangepast gedrag vertonen': heerlijk toch.

Vraag is of kinderen in 2014 anders zijn dan de kinderen die wij waren. Jeugdschrijfster Gerda Dendooven vindt dat niet: 'Kinderen zijn overal gelijk. Of het nu 2014 of 1963 is, of ze in een stad of op het platteland zijn geboren, of ze nu arm of rijk zijn. Wat ze overal doen en altijd moeten blijven doen is: spelen."

Daar breng je niks tegenin, of het zou moeten gaan over wélk speelgoed. Eerder deze week riep Peter Adriaenssens ouders op hun kinderen geen tabletcomputer te kopen, zolang die niet veilig zijn. Daar is kritiek op gekomen, en waarom ook niet. Omdat het op een schreeuw in de woestijn lijkt - je houdt het toch niet meer tegen - en omdat het misschien wel héél drastisch is. Is op restaurant een kleurboek vullen per se beter dan op zo'n iPad puzzels maken? Wellicht niet. Wat het punt van de kinderpsychiater niet wegveegt. Het oncontroleerbare internet kan voor miserie zorgen.

Facebook

Ellende, op grote schaal (denk aan gokken, anonieme vetzakken die je kinderen verleiden, gewelddadige video's), maar zelfs op kleine. In pakweg 1974 had je op vrijdagnamiddag op school ruzie met een kameraadje, je ging naar huis en op maandag wist niemand nog waarover. Vandaag gaat de ruzie door: meteen online, via Facebook, desnoods het hele weekend lang. Dat maakt kindjes niet gelukkiger. Dan is een rem wel belangrijk, want met dromen heeft zo'n tablet dan niks meer te maken.

Verder? Een greep uit de uitspraken die auteur Veerle Beel doorheen Kinderdromen rondstrooit, leert dat er behalve technische vooruitgang ('een fb-profiel aanmaken!!!' en 'ik wil graag naar to moro land') niet zo gek veel veranderd is. 'Wat wil jij zeker doen voor je twaalf bent?' Daar komen deze antwoorden op:

'In je bloodje zwemmen.'

'Een winkelcentrum als klerenkast'

'Naar iemand fuck you doen!'

'Belleke trek doen bij oma.'

Het zijn dromen waar je geen tijd kan op kleven, maar wel zeker is dat ze in 2014 niet allemaal meer evident zijn. De lijst is te lang om het te gaan uitzoeken, maar het verhaal van de Kinderspelen van Bruegel is bekend. Het was Geert van Istendael die daar in een opiniestuk naar verwees toen het ging over de GAS-boetes: 'In een boom klimmen? Boete. In je blootje zwemmen, hoe bestaat het? Boete. Zomaar in een zandhoop graven. Weet je van wie dat zand is? Nee? Ik dacht het wel. Boete. Drie belhamels op een hek, tot overmaat van ramp zwaaien ze met stokken. Boete.'

Stinkbommen

Boetes op kinderdromen dus en dat is stilaan onbegrijpelijk, in een maatschappij die ten onder gaat aan reglementen. Of het nodig is? Je kan bezwaarlijk zeggen dat de generatie dertigers of veertigers, die vandaag jonge kinderen heeft, een losgeslagen en slecht opgevoede generatie is. Nochtans grootgetrokken in een tijd dat sneeuwballen gooien wél nog mocht. Waarin zelfs stinkbommen laten ontploffen mocht. En waar we elkaar wel eens een muilpeer verkochten.

Bruno Vanobbergen, Vlaams kinderrechtencommissaris, merkt terecht op: "Er wordt weleens gezegd dat 'we dit (die GAS-boetes, RVP) wel moeten doen, want kinderen die overlast veroorzaken, lopen een grote kans om delinquent te worden.' Nochtans is die stepping-stonetheorie nog nooit door onderzoek gestaafd. Het is een onterechte vrees met een kwalijke nadeel: we willen er zo graag voor zorgen dat ze niets fout doen, dat ze op den duur bijna niets meer kúnnen doen."

Meer dan de kinderen, lijken dus wij veranderd. Bang geworden of, nog erger, onze kinderdromen kwijt en vergeten. Ja, het is goed dat er acties tegen pesten ondernomen worden. Het is van groot belang dat kinderen van wie de ouders scheiden met hun zorgen bij iemand terechtkunnen. Dat er aandacht is voor verdriet als een vriendje om het leven komt. En absoluut is het goed dat kinderen een grotere wereld ontdekken dan wij deden. Maar moet Pippi Langkous gecensureerd worden? Uitgerekend haar uitvindster Astrid Lindgren wordt in Kinderdromen zo geciteerd: 'Geef ze liefde, en nog meer liefde, de goede manieren komen vanzelf wel.'

Zo slecht ziet er het overigens niet uit. Zo staat in het boek: 'Een absolute topper in de dromen van kinderen over hun ouders is wel deze: hun ontbijt op bed te brengen. Het is een verlangen dat niet één keer, niet tien keer, maar een paar honderden keren terugkomt.' En dan viel deze week het bericht binnen dat aan de University of California, Irvine, het wereldrecord kussengevecht verbroken werd. 4.200 eerstejaarsstudenten braken met gemak het vorige record dat op 3.813 deelnemers stond.

Er is niks mis mee om kinderdromen wat langer vast te houden.

Kinderdromen van Veerle Beel (e.a) is uitgegeven bij Lannoo, 194 pg's, en kost 24,99 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234