Dinsdag 28/09/2021

Opinie

Kinderbijslag voor iedereen of voor wie het nodig heeft? Het opinieduel

Bart Eeckhout. Beeld Wouter Van Vooren
Bart Eeckhout.Beeld Wouter Van Vooren

Het IMF wil rijke gezinnen minder kinderbijslag geven. Goed idee, zegt Bart Eeckhout. Ga nog verder, vindt Joël De Ceulaer. Daarom: twee opiniebijdragen van eigen senior writers. Geef uw mening: bij welk kamp sluit u aan?

Enerzijds Bart Eeckhout: Kinderbijslag voor iedereen

Help de rijken

Zoals de slimme Trojaan al wist, toen zijn stadsgenoten een groot, houten paard binnenrolden: 'Ik vrees de Grieken, ook als ze geschenken aanbieden.' Zo moet ook een pleidooi vanwege het IMF om de kinderbijslag te hervormen onze achterdocht wekken.

Het IMF meent - overigens terecht - dat kindergeld onvoldoende herverdelend werkt, omdat de verschillen in bijslag tussen gezinnen met een hoger en lager inkomen te klein zijn. Anders gezegd: de kinderbijslag is te duur, omdat te veel geld gaat naar gezinnen die het niet echt nodig hebben.

Wel opletten: sommigen pleiten er, met de IMF-studie in de hand, niet voor om bijslag van bemiddelde gezinnen te verschuiven naar armeren, wel om bijslag weg te saneren bij gezinnen die dat extraatje kunnen missen. Hoe je de blijvende kinderarmoede wegwerkt door kinderbijslag weg te nemen bij hogere inkomens: ons is het een raadsel. Dat is geen herverdeling, wel een botte besparing.

De kinderbijslag in zijn huidige vorm is een essentieel middel in de strijd tegen kinderarmoede. Alleen is dat middel niet krachtig genoeg. Daarin heeft het IMF gelijk. Dan klinkt de gedachte verleidelijk om de 'rijken' hun kinderbijslag af te nemen en aan de 'armen' te geven. Dat zou dan weer geen goed idee zijn.

De sociale zekerheid drijft op solidariteit: ik draag vandaag bij voor jou, in de verwachting dat jij morgen zult bijdragen voor mij. De maatschappelijke realiteit zet die wederkerigheid onder zware druk. Steeds meer staat een groep die vooral bijdraagt tegenover een groep die vooral uitkeringen ontvangt. Daardoor stellen ook steeds meer mensen het nut van een uitgebreide sociale zekerheid zelf in vraag. Juist in de kinderbijslag blijft die wederkerigheid enigszins behouden, omdat ieder kind er wat van krijgt. Schaf je dat uitgangspunt af, dan trek je het vloerkleed onder het hele sociale stelsel vandaan. Vraag maar aan jonge werkzoekenden wat er gebeurt als het draagvlak van solidariteit bij een overwegend ouder wordende bevolking wegvalt: dag wachtuitkering.

Om kinderarmoede te bestrijden met kinderbijslag zullen we daarom toch ook de rijken moeten blijven helpen. Er moet dan wel meer geld ter beschikking komen, en de pot moet selectiever maar zeker niet uitsluitend naar kinderen gaan die het het meeste nodig hebben. Te vrezen valt dat dat twee keer niet gaat gebeuren bij de nieuwe 'Vlaamse' invulling van de kinderbijslag.

Dat is een gemiste kans. Toch blijft kinderbijslag het steuntje van de gemeenschap bij de private kosten van opvoeding van kinderen, in de hoop dat die kinderen met hun talenten later de gemeenschap ten goede zullen komen. Dat principe moet voor elk kind blijven gelden.

Anderzijds Joël De Ceulaer: Kinderbijslag voor wie het nodig heeft

Geld op de rotsen

Eerst even dit: ik vertrouw die lui van het Internationaal Monetair Fonds voor geen haar. Bij elk behulpzaam advies dat uit die kringen over ons nederdaalt, past achterdocht en gefrons van wenkbrauwen. De sloophamer van het IMF heeft al veel onheil gesticht.

Maar zelfs de duivel heeft al eens een goed plan, en dan verdient ook hij een advocaat. Ik vind zelfs dat het IMF inzake kindergeld nog verder mag gaan: laten we de kinderbijslag voor mensen met een hoog inkomen gewoon afschaffen. Zeker in deze budgettair krappe tijden moeten we daarover durven na te denken - net zoals we moeten nadenken over minder lasten op arbeid en meer op vermogen en vermogenswinst, maar dit terzijde.

Als u in de vorige alinea niet gestruikeld bent over de formulering - "kinderbijslag voor mensen met een hoog inkomen" - dan bent u het met mij eens dat we "kindergeld" beter "oudergeld" kunnen noemen. In bancaire kringen zouden ze dat misschien graag anders zien, maar tot nader order hebben baby's, peuters en kleuters geen eigen bankrekening. Het zijn de ouders die de bijslag besteden, punt. Voor sommigen onder hen maakt dat een groot verschil, anderen zouden het niet eens merken als dat geld niet meer op hun rekening werd gestort.

Joël De Ceulaer. Beeld Karel Duerinckx
Joël De Ceulaer.Beeld Karel Duerinckx

Zodus: als we vinden dat oudergeld dient om de kansen van ieder kind op een zo goed mogelijk leven te waarborgen, dan zou het op z'n minst sterk inkomensafhankelijk moeten zijn, veel sterker dan nu. Vanaf een bepaald inkomen mag het zelfs nul euro per maand bedragen. Afhankelijk van waar we die inkomensgrens leggen, kan er in België gemakkelijk één à twee miljard van de in totaal zes miljard euro uitgekeerd oudergeld worden bespaard, zelfs als de lagere inkomens meer oudergeld zouden krijgen. Wat uiteraard hoe dan ook wenselijk is.

Wij leven in een robuuste welvaartstaat. Onze overheid is een machine die geld vreet en weer uitspuwt - een herverdelingsmachine, om het wat eleganter te formuleren. Die machine is aan een groot onderhoud toe. Er moet worden gesleuteld aan de inkomsten, maar ook aan de uitgaven. Elke euro die de overheid uitspuwt, moet meer dan ooit goed en zinvol besteed zijn. Oudergeld voor mensen met een hoog inkomen is dat niet: het valt als het ware op de rotsen en draagt aldus geen vruchten.

Zal het draagvlak voor de welvaartstaat afbrokkelen als dit idee erdoor komt? Zullen de betere inkomens niet meer solidair willen zijn met mensen die het moeilijker hebben? Welnu, dan verdienen die betere inkomens een pak voor hun broek. Er zijn in dit land al zoveel transfers van arm naar rijk - googel: 'mattheuseffect' - dat het nogal ongehoord zou zijn om te mopperen over deze ene extra transfer van rijk naar arm.

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234