Zaterdag 27/11/2021

AnalysePolitiek

Kinderbijslag stijgt trager, dure PS-voorstellen: begroting veroorzaakt spanningen op federaal en Vlaams niveau

De liberale voorzitters Egbert Lachaert (Open Vld) en Georges-Louis Bouchez (MR) maken zich druk over de dure voorstellen van de PS. Beeld Photo News
De liberale voorzitters Egbert Lachaert (Open Vld) en Georges-Louis Bouchez (MR) maken zich druk over de dure voorstellen van de PS.Beeld Photo News

Na de Septemberverklaring van minister-president Jan Jambon (N-VA) straks zullen we weten welke maatregelen en besparingen de Vlaamse regering exact in petto heeft. De federale regering begint deze week aan haar extreem lastige begrotingsbesprekingen.

VLAAMS

Het basisbedrag van de kinderbijslag zal niet met 2 procent, maar met 1 procent per jaar stijgen. Het is een van de ingrepen van de Vlaamse regering om de begrotingsput te dempen.

In normale tijden duurt het rekenwerk van de Vlaamse regering enkele uren. Maar dit zijn geen normale tijden, dus deed Jambon I er een hele dag en een halve nacht over om het tekort met zo’n 900 miljoen weg te werken. Wat die marathonvergadering precies aan nieuw beleid en besparingen heeft opgeleverd, dat houdt minister-president Jan Jambon (N-VA) voor zijn Septemberverklaring, vandaag in het Vlaams Parlement.

Het is al zeker dat de jobbonus er komt en de dienstencheques niet duurder worden. Dat leken twee evidente besparingsposten, maar zij blijven buiten schot. De jobbonus, vooral een trofee van de liberalen, zou de laagste inkomens 50 euro netto per maand moeten opleveren.

Er zou ook geraakt worden aan de doelgroepenkorting, die bepaalde werkgevers krijgen wanneer ze iemand aanwerven met minder kansen op de arbeidsmarkt. Ook onderwijs en welzijn, goed voor twee derde van het hele budget, zouden hun duit in het zakje moeten doen, hoewel Ben Weyts (N-VA) en Wouter Beke (CD&V) op voorhand hadden aangekondigd dat ze geen stuiver konden missen. Beiden zouden 100 miljoen moeten besparen, al worden de exacte bedragen nog verder uitgerekend.

Wat echter het meest in het oog springt, is de beslissing over de kinderbijslag. Het basisbedrag, dat is de som die voor elk Vlaams kind hetzelfde is, zou niet langer met 2 maar met 1 procent per jaar stijgen. De sociale toeslagen – of de extra’s bovenop het basisbedrag voor armere gezinnen – gaan nog steeds met 2 procent per jaar omhoog.

Jan Jambon brengt morgen zijn Septemberverklaring in het Vlaams Parlement. Beeld BELGA
Jan Jambon brengt morgen zijn Septemberverklaring in het Vlaams Parlement.Beeld BELGA

Binnen de regering hameren ze erop dat het niet om een besparing maar om ‘een actualisering’ gaat. Tussen 2019 en 2023 zou het basisbedrag in totaal immers nog steeds stijgen met 8 procent, terwijl de gezondheidsindex met minder dan 8 procent omhoog klimt. Voor de sociale toeslagen gaat het om een totale stijging van 10 procent tussen 2019 en 2023.

Toch stuit de keuze om te morrelen aan de kinderbijslag op felle kritiek bij professor sociaal beleid Wim Van Lancker (KU Leuven). “De Vlaamse regering mag dan wel zeggen dat de kinderbijslag gewoon minder snel zal stijgen en dat dit dus geen besparing is, maar dat is onzin. Pure newspeak. De laagste inkomens zullen hier proportioneel veel zwaarder door getroffen worden omdat de kinderbijslag een veel groter deel uitmaakt van hun budget.”

Een studie van het Planbureau uit mei 2021 toonde al aan dat door de nieuwe Vlaamse kinderbijslag het armoederisico nauwelijks daalt. De Vlaamse regering volgt bovendien de adviezen van het relancecomité niet, het comité dat ze zelf aanstelde om haar te adviseren om de covidschok te boven te komen. “Hun advies over dienstencheques, jobbonus, en groeipakket is duidelijk van nul en generlei waarde”, zegt Van Lancker nog. “De Vlaamse regering is gewoon te bang om de middenklasse te raken, en haalt het geld daarom bij de armen.”

FEDERAAL

Frustratie alom tussen de liberalen en socialisten in de federale regering. De liberalen vrezen een begrotingsonderhandeling met al te veel rode accenten. De socialisten ruiken dan weer hun kans door het bijzonder vage regeerakkoord van de Vivaldi-coalitie.

Na enkele dagen New York wacht premier Alexander De Croo (Open Vld) een pittige terugkeer in de Wetstraat. Komend weekend wil hij met zijn coalitiepartners de federale begroting voor volgend jaar rond krijgen. Maar daarvoor moet nog heel wat gemasseerd worden.

Vooral bij de PS regende het vorige week dure voorstellen in aanloop naar die begrotingsronde. 600 miljoen voor de overstromingen. Werkloosheidsuitkeringen na vrijwillig ontslag. 2 miljard extra investeringen. Gratis treinen, à rato van 700 miljoen euro per jaar, te financieren met een uitgebreide taks op effectenrekeningen.

Dag na dag werden de zenuwen van met name de liberalen een beetje meer op de proef gesteld. Zij willen vooral hervormingen zien, geen nieuwe zware kostenplaatjes. En al helemaal geen nieuwe belastingen. De liberale voorzitters Egbert Lachaert (Open Vld) en Georges-Louis Bouchez (MR) benadrukten dan ook dat gratis treinen geen deel uitmaken van het regeerakkoord, en dat er volgens datzelfde regeerakkoord ook geen extra belastingen komen.

Maar dat zien de socialisten anders. Volgens hen passen hun voorstellen gewoon in de brede reeks hervormingen – arbeidsmarkt, duurzame economie – die vastgelegd zijn in het regeerakkoord. Bovendien is er afgesproken dat er geen nieuwe belastingen komen, behalve in het kader van de budgettaire gesprekken. En met een begrotingstekort van 22 miljard euro kan zowat alles verkocht worden als een budgettaire maatregel.

“Ik denk dat de liberalen stilaan doorhebben dat het regeerakkoord wel heel vaag is, en dat ze daar eigenlijk heel weinig concreets binnengehaald hebben”, klinkt het bij een rode bron. “Dat hadden ze een jaar geleden maar moeten beseffen.”

Al is het nu ook weer niet zo dat de socialisten zich heer en meester voelen in de coalitie. Zij hebben steeds meer het gevoel dat ze hun voorstellen maar beter in de media kunnen gooien. Door de werkwijze van premier De Croo krijgen ze immers onvoldoende de kans om ze in de regering zelf te lanceren, klinkt het.

Terwijl liberalen en socialisten elkaar vliegen afvangen, blijft het opvallend rustig bij CD&V en de groene familie. De ecologisten zitten erg vaak op dezelfde lijn als de socialisten, maar houden zich voorlopig gedeisd om hun eigen wensenlijstje niet te hypothekeren.

Bij CD&V werkt vicepremier Vincent Van Peteghem in de luwte aan zijn grote fiscale hervorming. Enkele onderdelen daarvan wil hij nu al op de onderhandelingstafel krijgen, zoals het uitdoven van de bijzondere bijdrage op de sociale zekerheid. Ook het fiscaal voordeel voor tweede woningen moet voor Van Peteghem op de schop. Maar dat stuit op verzet bij de Franstalige liberalen. Zo is de cirkel rond.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234