Zaterdag 31/10/2020

Kil onthaal voor 'toxische Texaan'

De Amerikaanse president Bush is op zijn Europese reis neergestreken in Frankrijk, waar antiamerikanisme in de ziel is ingebakken. De 'toxische Texaan', zo wordt George Bush hier weinig liefkozend genoemd. De koppen in de Franse media direct na 11 september ('We zijn allemaal Amerikanen') zijn allang vergeten.

Parijs

Reuters / Eigen berichtgeving

Bush zal tijdens zijn bezoek met de Franse president Chirac spreken over onder meer de Amerikaanse oorlog tegen de terreur, de problemen in het Midden-Oosten, de spanningen tussen India en Pakistan en de Amerikaans-Europese handelsrelaties. Vandaag trekt hij naar Normandië ter nagedachtenis van de Amerikaanse soldaten die sneuvelden bij de bevrijding van Europa.

Op applaus wordt het bezoek niet onthaald: zowel in Caen als in Parijs trokken betogers de straat op om te protesteren tegen het Amerikaanse unilateralisme in hun buitenlandse politiek. Minstens dertig organisaties staken daartoe de koppen bijeen. In Parijs alleen al werden 3.500 agenten opgetrommeld om in te staan voor de veiligheid.

De administratie van Bush is niet bepaald tevreden over de koele ontvangst die Bush in sommige Europese landen te beurt valt, zo meldde de BBC gisteren. De entourage van de president blijft er daarom op hameren dat de trip van de president bedoeld is om de banden tussen de Verenigde Staten en Europa te benadrukken, niet de meningsverschillen.

De Fransen zijn in Europa allicht de meest uitgesproken critici van Bush. Regelmatig protesteren ze tegen de executies in Bush' thuisstaat Texas, of tonen ze zich verbolgen over diens onwil om de milieuakkoorden van Kyoto te ondertekenen. "De komst van George Bush wakkert een diepgeworteld sentiment aan, dat altijd op uitbreken staat", stelde de bekende schrijver Pascal Bruckner vorige week. "Meer dan enig ander Amerikaans staatshoofd verpersoonlijkt Bush alles wat we haten aan Amerika."

Het is weinig waarschijnlijk dat Bush tijdens zijn bezoek aan Frankrijk rechtstreeks geconfronteerd zal worden met dergelijke kritiek. Als Chirac met Bush naar Normandië trekt, zal de Amerikaanse president vooral Frankrijks rol als Amerika's oudste bondgenoot aanhalen. Vriendelijke gezagsdragers zullen benadrukken hoezeer Frankrijk twee eeuwen geleden de Amerikaanse onafhankelijkheid ondersteunde, en dat Parijs nooit een oorlog uitvocht met Washington. Zelfs als Bush op straat met de modale Fransman zou praten, zou hij vriendelijke geluiden te horen krijgen. Vele Fransen, vooral jongeren, staan een stuk positiever tegenover de VS dan de tirades van prikkelbare Parijse intellectuelen laten vermoeden.

Maar de oorlog der culturen tussen de twee landen hangt boven de vriendschapsrelatie als een donkere wolk die elk moment kan uitbarsten. "Voor de Fransen zijn de Amerikanen een ongemakkelijke bondgenoot", zegt Andre Kaspi, docent Amerikaanse geschiedenis aan de Parijse Sorbonne. Frankrijk is dan wel niet de enige Europeaanse bondgenoot die zich zorgen maakt om Bush' 'As van het kwade' of om zijn verwerping van Kyoto, maar het is wél de enige die de Amerikaanse demarches openlijk arrogant noemt en de politiek van Washington als ridicuul en simplistisch brandmerkt. Vaak tevergeefs weliswaar - tot grote frustratie van de Fransen.

De Franse houding tegenover de Amerikanen gaat terug tot generaal Charles de Gaulle, die regeerde met de Franse soevereiniteit als devies. Zijn opvolgers als president grepen daar voortdurend naar terug, zelfs toen Frankrijk een deel van de Europese Unie werd en een radertje in een geglobaliseerde economie. "Als een Fransman wat zegt over de Verenigde Staten, kunnen de Amerikanen dat moeilijker accepteren dan van een andere partner", zegt Guillaume Parmentier, directeur van het Franse centrum voor de Verenigde Staten. Frankrijk richt in tijden van crisis de steven naar de VS, maar voegt daar later altijd een 'ja maar' aan toe." Enkele maanden geleden kopte de krant Le Monde bijvoorbeeld 'Zijn de VS gek geworden'; minister van Buitenlandse Zaken Hubert Vedrine noemde de aanpak van het terrorisme "simplistisch".

Eén van de redenen voor de wrijving is de vaststelling dat de VS Frankrijk al lang geleden verdrong als wereldleider. "We hebben het gevoel dat de Amerikanen de zaak hebben overgenomen", zegt Thierry de Montbrial, directeur van het Franse Instituut voor Internationale Betrekkingen. "Al jaren zijn hier alle klassieke ingrediënten voor het anti-Amerikanisme aanwezig: de vernedering niet langer nummer één in de wereld te zijn, de historische schuld van de bevrijding na de Tweede Wereldoorlog en de strijd tegen de Sovjetunie", voegt Brucker daaraan toe. "Niks is ondraaglijker dan dat we erkenning en dankbaarheid aan de dag moeten leggen. Het is moeilijk te aanvaarden dat we onze onafhankelijkheid gedeeltelijk danken aan het meest gehate én meest geliefde land ter wereld. Het is gezond om een Amerika aan te pakken dat het verdient te worden aangepakt, maar het felle anti-Amerikanisme kan niet anders worden gekenschetst als de nijd en jaloersheid van het kleintje tegenover de grote. De enige manier om daar een einde aan te maken, is meehelpen Europa tot een supermacht te laten uitgroeien."

Voor veel Fransen blijft het onverdraaglijk dat Amerika hun land heeft overvleugeld

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234