Maandag 24/02/2020

Kijk naar ons, zo kan het ook

V

an honderd hobbykoks (m/v) bleven uiteindelijk drie vrouwen over. Geen harde roepers, geen diva’s, maar vrouwen die zich niet lieten intimideren door de kritische topchefs. Ze moesten het niet hebben van hun jeugd en hun looks, maar van hun talent en vasthoudendheid. Nemen we even een grote stap van de Vlaamse televisie naar Hollywood: Meryl Streep is op haar zestigste de nieuwe box-officequeen. Leeftijdsgenote Susan Sarandon werd het gezicht van Revlon, Helen Mirren heeft geen plaats meer op haar schouw om de awards uit te stallen. Ook op minder zichtbare niveaus stoten ambitieuze vrouwen door in de showbusiness. Zo zouden ze vaak de touwtjes in handen hebben van de Amerikaanse porno-industrie - wat hen door feministen dan weer niet in dank wordt afgenomen, maar wat wel een betere bescherming oplevert voor de actrices. Maar hier hebben we het nog altijd over een industrie waar fraaie vormen tellen. Veel straffer is het voorbeeld van Susan Boyle, de eenvoudige Schotse vrouw die het ondanks haar schamele looks en afkomst in minder dan een jaar tijd van lelijk eendje tot zingende zwaan bracht.

Revanche

Succesvolle vrouwen houden anderen een spiegel voor. Want terwijl er geroepen wordt dat het de schuld is van de media wanneer jonge meisjes zich uithongeren om het ideaal van de maatje-nulmodellen te benaderen, zo kunnen die media ook een omgekeerde rol spelen. Ze kunnen zeggen: kijk eens hier, zo kan het ook. In het eerstvolgende nummer van Vanity Fair staat een uitgebreid portret van Meryl Streep. De zestigjarige actrice staat op de top van haar roem. De gefilmde musical Mamma Mia! uit 2008 heeft wereldwijd meer dan 600 miljoen dollar opgeleverd. The Devil Wears Prada, ook uit 2008, waarin Streep de rol van Vogue-hoofdredactrice speelde, was goed voor 324 miljoen. Julie & Julia, met Streep wederom in de hoofdrol, leverde tot op heden 121 miljoen dollar op. Dan mag je op de cover van een prestigieus blad.Van het debuutalbum van Susan Boyle werden in de eerste week liefst 410.000 exemplaren verkocht en in Groot-Brittannië ging I Dreamed A Dream vaker over de toonbank dan alle andere albums uit de top 5 bij elkaar. Een succesverhaal met hoog Assepoestergehalte. Want de Schotse kerkvrijwilligster die in 2009 in de belangstelling kwam toen ze meedeed aan Britain’s Got Talent, kwam ter wereld met een zuurstoftekort, waardoor ze een licht mentale handicap had. Met haar album, zegt ze, neemt ze revanche op al diegenen die haar pestten en met haar lachten. Eind november was ze de eerste artiest ooit die een half uur lang mocht optreden in de populaire televisieshow Today van NBC. Zeven maanden na haar intussen legendarische optreden in Britain’s Got Talent, is ze niet langer die verlegen vrouw waarover geginnegapt werd toen ze de eerste keer op het podium klom. “Ik ben meer een dame geworden”, zei ze op Today en het nummer You’ll See van Madonna was haar antwoord aan alle leraren die haar klappen van de broeksriem gaven en aan de klasgenoten die haar zo gruwelijk pestten toen ze wat ouder werd.

Doe iets!

De idee dat vrouwen met talent en doorzettingsvermogen er wel geraken, als ze zich maar niet in hun slachtofferrol opsluiten, leeft sterk bij de feministen van de derde generatie. Ter gelegenheid van ‘Women’s Entreprise Day’ werd onlangs in Engeland de nadruk gelegd op het belang van rolmodellen. Opmerkelijk hard klonken de tussenkomsten van vrouwelijke ondernemers. Zo stelde Michelle Mone van MJM lingerie company dat gebrek aan zelfvertrouwen wellicht een probleem is, maar ook dat vrouwen ‘should stop getting the violins out and saying I can’t do this or that because I am a woman’. Sahar Hashemi, medeoprichtster van keten The Coffee Republic zei het nog duidelijker: “De grootste hindernis is vandaag niet de discriminatie, maar een gebrek aan motivatie bij jonge vrouwen”. Dankzij de media zien we dat vrouwen succesvol kunnen zijn op belangrijke posten, denken we maar aan Hillary Rodham Clinton, Angela Merkel, Vigdís Finnbogadóttir. Ook in de zakenwereld zijn er voorbeelden van vrouwen die het ver hebben geschopt. Toch is de strijd nog niet gestreden. Recent kreeg Europa scherpe kritiek toen het zijn kandidaten voor de Commissie voordroeg. Van de twintig landen die hun keuze hadden voorgedragen, waren er slechts drie die een vrouw naar voren schoven. Vorige week deden Sabine de Béthune en Joëlle Milquet nog een oproep voor meer vrouwen aan de top. Overheidsbedrijven en beursgenoteerde ondernemingen moeten quota opgelegd worden voor een minimum aantal vrouwen in hun raden van bestuur, vinden ze. Over zeven jaar zouden die raden voor minstens één derde uit vrouwen moeten bestaan. De discussie over quota is oud, maar blijft gevoelig. Ook de vraag waarom zo weinig vrouwen uiteindelijk doorstoten. Gebrek aan ambitie? Dergelijke taal is geregeld te lezen in de columns van de Nederlandse econoom en juriste Heleen Mees, medeoprichtster van Women on Top. Vanuit New York, waar ze als Europadeskundige Amerikaanse multinationals adviseert, kijkt ze meewarig naar de Nederlandse vrouwen die liefst deeltijds werken en daardoor nooit hogerop komen. Zij vindt dat vrouwen hun verantwoordelijkheid moeten nemen, echt aan het werk gaan en hamert daar op in haar columns voor NRC Handelsblad. Ze geeft toe dat het glazen plafond bestaat maar “vrouwen moeten er niet als een geslagen hond bij gaan zitten. Doe iets! Discussieer met je partner over de verdeling van de zorgtaken”.Is het dan wel zo belangrijk dat veel vrouwen doorstoten? Hebben ze niet het recht om hun leven te vullen met het opvoeden van hun kinderen? Behalve dat er op deze manier veel talent verloren gaat en ambitie wordt doodgeknepen, is het ook jammer voor de wereld.De Nijmeegse Hoogleraar Economie Esther-Mirjam Sent hield vorige week in Utrecht een lezing over de kredietcrisis. Volgens haar hadden we er minder slecht voorgestaan indien er meer vrouwen aan de top van de financiële wereld hadden gestaan. Mannelijk gedrag heeft de crisis aangezwengeld, zegt ze, en het ziet er niet naar uit dat die er lessen voor de toekomst uit trekken. De nadruk op ‘groei’ is veel te groot, vindt ze, en een van de sleutels voor verandering in het economisch model ligt bij vrouwen. Machogedrag, overdreven risico’s nemen, de grenzen opzoeken, onrealistisch optimisme, veel geld willen verdienen: het is allemaal typisch mannelijk. “Daar had een portie vrouwelijke benadering moeten tegenoverstaan: zorgzaamheid, behoedzaamheid, vragen durven stellen, bescheidenheid, meer aandacht voor de lange termijn.”

Na het glazen plafond, de glazen klip

Dat het debat met name in Nederland nog zeer levendig is, bleek onlangs toen Elsevier-journaliste Marike Stellinga haar boek De mythe van het glazen plafond presenteerde. “Vrouwen kunnen bereiken was ze willen”, is de kern van haar betoog en met de botte bijl hakte ze in de feministische ‘onzin’ als zouden werkende moeders het zwaarder hebben dan werkende vaders, ten onrechte minder verdienen dan mannen en even graag carrière willen maken. Over het glazen plafond zegt ze: “Laat me niet lachen”.Inmiddels zijn de afgelopen twintig jaar steeds meer vrouwen door dat beruchte glazen plafond gebroken en in managementfuncties terechtgekomen, maar toen dook ‘de glazen klip’ op. Het fenomeen is vooral beschreven door Haslam en Ryan, psychologieprofessoren van de universiteit van Exeter. Zij kwamen tot de conclusie dat vrouwen vaak tot topmanager worden aangesteld wanneer het slecht gaat met de zaken, wanneer het risico op een mislukking het grootst is dus. Als geen man zijn hachje wil wagen, mag een vrouw proberen de boel te redden. Haslam en Ryan besluiten dat voor vrouwen een toppromotie vaak neerkomt op een gifbeker. Het adagio “als je maar wil, dan kom je er”, blijkt nog geen absolute waarheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234