Donderdag 14/11/2019

"Kiezen tussen diploma en Tomorrowland? Zo werkt het niet"

Beeld BELGA

Prof. dr. Lieven Buysse is vicedecaan onderwijs van de letterenfaculteit KU Leuven Campus Brussel.

Het nieuwe Vlaamse regeerakkoord was meteen goed voor een stevig debat over het onderwijs. Jammer genoeg niet over de inhoud maar over besparingen, die een weerslag hebben op de studiegelden in het hoger onderwijs. Volgens de rectoren hebben de Vlaamse universiteiten zelf geen manoeuvreerruimte meer. De studenten moeten dan maar het kind van de rekening worden, zo luidden veel reacties de afgelopen dagen. Die paar honderd euro extra kunnen er toch van af, zeker als je bedenkt dat "ze" niets anders doen dan fuiven en het ene zomerfestival na het andere afschuimen. Sta mij toe daar enkele kanttekeningen bij te maken.

In de dagelijkse praktijk zien we dat meer en meer studenten hard werken om (zelf!) hun studie te betalen. Niet zelden verschillende avonden in de week, hele weekends of op gewone werkdagen (wanneer ze dus eigenlijk verwacht worden om zich aan hun studie te wijden). Omdat ze zo'n bijkomende inspanning moeten leveren, kunnen ze minder tijd aan hun studie spenderen en dat betalen ze niet zelden in de vorm van studieduurvertraging.

Sommige studenten behalen zelfs nooit hun masterdiploma, niet omdat ze te veel gefuifd hebben, maar gewoon omdat ze er niet in slagen hun masteropleiding in een jaar af te ronden en een bijkomende inschrijving niet meer kunnen opbrengen. Tel uit de kost voor de student én voor de maatschappij.

Studeren kost vandaag bovendien al een heel stuk meer dan pakweg twintig jaar geleden. Niet alleen zijn de huurprijzen voor koten niet bepaald gedaald, ook de kostprijs voor studiemateriaal - die bovenop het inschrijvingsgeld komt - is moeilijk in bedwang te houden. Daar heeft de universiteit uiteraard een verantwoordelijkheid op te nemen, maar ze kan niet veel meer dan docenten sensibiliseren om de kostprijs te drukken. Dat heet academische vrijheid.

Beursstudenten
Die vrijheid heeft echter ook zo haar grenzen. Een docent die vroeger zelf een syllabus geschreven zou hebben, zal dat tegenwoordig iets minder vlug doen. Uiteraard heeft dat te maken met de hoge werkdruk, maar evenzeer met de aanbevelingen van de visitatiecommissies die de opleidingen regelmatig evalueren. Die commissies staan niet alleen op kwaliteitsvol studiemateriaal - en dan is een handboek dat zijn deugdelijkheid bewezen heeft, een veilige keuze - maar evenzeer op internationaal geprofileerde handboeken. Tegen beide eisen valt weinig in te brengen, maar alles heeft zijn prijs en zeker internationale - lees: Angelsaksische - handboeken.

Betekent dit, zoals sommigen beweren, dat voortaan enkel de zonen en dochters van advocaten nog de kans zullen krijgen om verder te studeren? Zo'n vaart zal het wel niet lopen. Het lijkt er momenteel vooral op dat beursstudenten - die nu al onvoldoende middelen hebben om hun studie te bekostigen - buiten schot zullen blijven en dat de rekening doorgeschoven wordt naar studenten die geen recht hebben op een beurs.

Dat is een diverse groep van studenten, die het ook niet allemaal even breed hebben. Je zult maar die student zijn van wie het inkomen net te hoog is om tot de categorie van niet-beursstudenten te behoren. Bovendien behoort het merendeel van de niet-beursstudenten tot de middenklasse. Was het niet net die middenklasse waarvan veel verwacht wordt om de vooruitgang van de Vlaamse economie te realiseren?

We zouden het bijna vergeten, maar het Vlaamse regeerakkoord bevat ook behoorlijk wat aanzetten om de context van het hoger onderwijs te optimaliseren. Hoewel de concrete modaliteiten van die maatregelen nog uitgewerkt moeten worden, klinken een betere oriëntering van studenten vóór ze hun studie aanvatten en een nauwere afstemming tussen de eindtermen van het secundair onderwijs en de begintermen van het hoger onderwijs veelbelovend. Dat de besparingen in het hoger onderwijs onvermijdelijk zullen leiden tot hogere studiekosten voor de student, valt echter moeilijk te rijmen met de kernwoorden van dat regeerakkoord: vertrouwen, verbinden en vooruitgaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234