Woensdag 28/10/2020

Kiekjes bij de kuil. Wil Maarten Boudry ze zien?

Jan Vanriet is schilder en dichter. Hij schrijft momenteel een essayistisch boek Radeloos geluk. Hij woont en werkt in Antwerpen.

Zelden me zo verslikt als wanneer ik tijdens het ontbijt het interview met Maarten Boudry las (DM 21/8). De wetenschapsfilosoof, wiens standpunten ik dikwijls met plezier lees, maakt het nogal bont wanneer hij het over de gruweldaden van de nazi's heeft. Hierbij etaleert hij een frappant gebrek aan kennis.

Laten we het om te beginnen hebben over exacte cijfers. Boudry: "De nazi's hebben zes miljoenen mensen vermoord." Ik veronderstel dat hij zich 'beperkt' tot de Holocaust, de uitroeiing der Joden. Er wordt aangenomen dat de Tweede Wereldoorlog enkel al in de Sovjet-Unie 22 miljoen doden opleverde. De vernietiging van het 'onkruid' van het bolsjewisme gebeurde op radicale wijze, gründlich. Zo ook met zigeuners, homoseksuelen, vrijdenkers en weerstanders.

De religieuze motieven die Boudry aanhaalt, "Hitler was zelf ook christen en schreef in Mein Kampf dat hij het werk van Christus uitvoerde", kwamen hierbij niet aan te pas. De Duitse troepen schoffelden - ik blijf even in de tuintermen van Boudry en de Poolse filosoof Zygmunt Bauman - om geopolitieke en ideologische motieven, gestuwd door de waanzin en de hysterie van een regime dat wel 'Gott mit uns' op de koppelriem droeg, maar zich verder om de Heiland weinig bekommerde. De ware God genoot van het uitzicht te Berchtesgaden.

Boudry heeft ontdekt dat de experimenten op gevangenen in de kampen een 'wetenschappelijk oogmerk' hadden, en ze hebben inderdaad veel mensen 'letsels' toegebracht, zegt hij. Letsels...

Ik draag geen klomp, maar hier zou hij breken. Over die zogenaamde wetenschappelijke doeleinden bestaan evenzeer interessante studies die aantonen welk pseudogeleerd crapuul er in die operatiekamers aan de slag ging. Dat die experimenten, het woord zegt al genoeg, dat die proefnemingen of probeersels door sadisten werden verricht op weerloze slachtoffers, in omstandigheden die door elke deugdelijke wetenschappelijke onderzoeker als onacceptabel zouden worden beschouwd, staat buiten kijf. Een docent moraalwetenschap zou een beetje zorgvuldiger mogen denken.

Ik ben als kind opgegroeid in een familie waarvan vier leden in de kampen hebben vertoefd. Ik ken hun verhalen. Ik vergeet nimmer wat mijn moeder, als jong meisje reeds een Nacht und Nebel-gevangene, vertelde over de proefoperaties in het concentratiekamp Ravensbrück, verricht door de beruchte dokter Mennecke die vrouwen gruwelijk verminkte, zodanig dat velen, na de vreselijkste pijnen te hebben geleden, aan hun 'letsels' bezweken. Ik toon de heer Boudry graag enkele naslagwerken uit mijn bibliotheek, ze gaan verder dan wat Wikipedia vertelt over research naar onderkoeling en syfilis.

Nazi's vertoonden "een zekere morele schroom", beweert de wetenschapsfilosoof, en: "En ze waren inderdaad discreet. Ze wilden geen pottenkijkers. Zo mochten er geen foto's genomen worden van de executies."

Wie heeft dan die duizenden kiekjes gemaakt bij massagraven? De nekschoten, de ophangingen, de verbrandingen? Ik ken ze goed, ik heb sommige beelden gebruikt als vertrekpunt voor een schilderij. Waren het soms omstaanders, dorpelingen die argeloos passeerden, of familieleden die op het juiste moment afdrukten, leuke herinnering voor het album: tante Rachel naast de kuil...

Mijn vader maakte als violist deel uit van de Lagerkapelle in het concentratiekamp te Mauthausen. Het kamp had een symfonisch orkest dat hoofdzakelijk bestond uit leden van het symfonieorkest van Warschau en Tsjechische muzikanten. Dit samenraapsel diende geregeld op zondag op te treden of wanneer een hoge piet op inspectie kwam, bijvoorbeeld Heinrich Himmler. Muziek verzacht de zeden.

Op een keer werden ter opluistering van de executie van een gevangene, Hans Bonarewitz, enkele van deze muzikanten opgevorderd. Met de veroordeelde werd, ter afschrikking, op een gammel karretje een toer door het kamp gemaakt terwijl het gelegenheidsorkestje meewandelde en de sukkel met deuntjes begeleidde. Morele foltering gevolgd door ophanging. Ik weet welk liedje op het moment suprême diende gespeeld, en ik kan u verzekeren, ze hadden humor, de nazi's.

Van de ceremonie bestaan foto's die de SS heeft genomen en schijnbaar erg leuk vond, genre: opa tijdens het werk. Ik kan ze u zo tonen, meneer Boudry. En er zijn er meer. Iets voor een leuke ouderwetse dia-avond?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234