Donderdag 09/12/2021

Kidnapping Inc.

Ieder uur worden er ergens in de wereld twee mensen ontvoerd en dat aantal dreigt nog toe te nemen. Kidnappen is een business geworden. Hadden ontvoerders in de jaren '70 en '80 vaak ideologische en politieke motieven voor hun daden, dan is nu geld hun drijfveer.

Elk jaar worden in heel de wereld zeker tienduizend mensen gekidnapt. Het kunnen er ook drie keer zoveel zijn want hoeveel mensen er jaarlijks precies worden gekidnapt, is onmogelijk vast te stellen. Studies wijzen uit dat slechts één op tien en in het beste geval de helft van deze misdaden bij de politie of overheid wordt gerapporteerd. "Betrouwbare cijfers zullen we nooit hebben", meent een verzekeraar bij Kroll Associates, "want er is altijd de vrees voor vergelding, de corruptie en incompetentie van de politie, de wetten die het betalen van losgeld in veel landen illegaal maken en het feit dat regeringen hun landen als toeristische bestemmingen willen promoten en investeerders willen aantrekken."

Ann Hagedorn Auerbach, journaliste bij de Wall Street Journal en auteur van het boek Ransom, the untold story of International kidnapping, houdt het op zo'n 25.000, terwijl de Britse verzekeringsmaatschappij Hiscox - die wereldwijd 60 procent van de ontvoeringsverzekeringen afsluit - in haar eerder deze maand gepubliceerde rapport 1.407 officieel bekende gevallen aanhaalt. In 1996 waren dat er 1.367, tegenover 'slechts' 791 gevallen in 1995. Ook de cijfers voor de eerste zes maanden van dit jaar zijn bepaald alarmerend: 784 ontvoeringen werden al gerapporteerd. Bovenaan in de kidnaptoptien staat Colombia, gevolgd door de Filippijnen, Brazilië, Mexico, Tsjetsjenië, Pakistan, Guatemala, de VS, Venezuela en India. Zo menen experts dat er in Colombia zo'n 2.000 mensen per jaar worden ontvoerd, terwijl de aantallen voor Mexico, Brazilië en de Filippijnen rond de 1.500 schommelen. Voor Tsjetsjenië zijn de cijfers nog onbetrouwbaarder, maar het zou om meer dan 800 gevallen gaan sinds de feitelijke onafhankelijkheid van Rusland in 1996. De meeste slachtoffers overleven het drama waarin ze worden meegesleurd. "De enige studie die ik er in de drie jaar research voor mijn boek over kon vinden", legt Auerbach uit, "geeft aan dat 9 procent van de ontvoerden tussen 1992 en 1997 is gestorven, 66 procent werd ongedeerd vrijgelaten na onderhandelingen, 20 procent werd bevrijd, 5 procent slaagde erin weg te lopen."

In de jaren zeventig en tachtig waren kidnappingen vooral politiek of ideologisch gemotiveerd. Maar het tijdperk van de Rote Armee Fraktion of de Brigato Rosso in Europa en van de langdurige ontvoeringsdrama's in Libanon, de Filippijnen en Colombia is voorbij. Kidnappen is een economische activiteit geworden, een lucratieve internationale business met een enorm groeipotentieel. Neem Colombia. Tussen 1977 en 1986 werden daar maar half zoveel mensen ontvoerd als in 1997 alleen. En statistieken van de Filippijnse organisatie Kidnap Watch wijzen uit dat daar het betaalde losgeld tussen 1993 en 1997 is vervijfvoudigd tot minstens 10 miljoen dollar.

Lees verder op pagina 49

Auerbach gelooft dat er verschillende redenen zijn voor de spectaculaire toename van het aantal ontvoeringen. "Vooreerst kan je niet ontkennen dat er meer dan ooit gereisd wordt. Het toerisme is een enorme groei-industrie en de economische globalisering zorgt ervoor dat je in elke uithoek van de wereld zakenlui aantreft. Het aantal prooien is dus toegenomen. Het leger jagers al evenzeer. Dat heeft in eerste instantie te maken met het einde van de Koude Oorlog: tal van - vaak door buitenlandse regeringen gefinancierde - guerrillagroepen zijn werkloos geworden. Angry Young Men zijn dat nu, mensen zonder perspectieven, voor wie wapens het enige werkinstrument zijn."

Eén voorbeeld daarvan zijn de strijders van het vroegere Moro Nationaal Bevrijdingsfront (MNLF) op de Filippijnen. Die guerrillaorganisatie sloot een bestand met de regering maar beter zijn de leden daar niet van geworden, waardoor velen zich in het kidnappen van zakenlui gingen specialiseren. "Er zijn 10.000 rebellen naar wie niet geluisterd wordt", zei een ex-MNFL-commandant vorige week in een interview met een krant. "Is het dan verwonderlijk dat ze zelf oplossingen zoeken voor hun problemen?"

Ex-guerrillabevelhebbers worden nu ingeschakeld om te onderhandelen over de vrijlating van rijkelui. Maar volgens Wahab Akbar, ex-MFLN-commandant die nu gouverneur is, zijn zijzelf vaak het probleem. "Zij geven hun vroegere manschappen opdracht tot de kidnapping, strijken een percentage van het losgeld op en bieden zich dan aan als onderhandelaar. Als we dit probleem willen oplossen, moeten we de onderhandelaars elimineren."

Auerbach vindt het probleem in Colombia vergelijkbaar. "Een deel van de ontvoerders zijn ex-guerrillero's, de rest behoorde tot begin jaren '90 tot een van de drugkartels. Die hebben onder druk van de VS veel 'werknemers' moeten afdanken, waarop die een andere lucratieve en bovendien niet echt arbeidsintensieve branche hebben gekozen: kidnappen. Kijk naar de overheidscijfers: tussen 1991 en 1994 werd voor 328,9 miljoen dollar losgeld betaald."

"Een andere oorzaak voor de stijging is de welvaartskloof in veel landen, die veelal nog wordt verergerd door de overgang naar een markteconomie en door de financiële crisis. In Oost-Europa, Rusland en Azië zie je daarom een forse stijging van het aantal ontvoeringen." In de Filippijnen, zo verklaarde 's lands antimisdaadcommissaris afgelopen woensdag nog, "is het aantal kidnappingen gestegen van 13,5 per maand in januari tot 20 nu. Daarom spreken we over 'crisisontvoeren'."

Ook de straffeloosheid speelt een rol. In Taiwan wordt gemiddeld om de tweeënhalve dag iemand gekidnapt en velen geloven dat het feit dat 49 procent van de ontvoerders vrij rondloopt daar debet aan is. Vorig jaar leidde de kidnapping van en moord op de dochter van filmster Pai Ping-ping nog tot een massa-demonstratie. De overheid beloofde een betere bestrijding van de criminaliteit, het ministerie van Onderwijs werkte antiontvoeringslessen voor kinderen uit die in het curriculum zijn opgenomen.

Ontvoeren is big business, maar je ertegen verzekeren al evenzeer. De Londense verzekeringsmaatschappij Hiscox schat dat grote ondernemingen jaarlijks voor 4,4 miljard frank aan anti-ontvoeringsdekkingen betalen. Voor zo'n 444.000 frank staat de verzekeraar garant voor de afwikkeling van een kidnapping tot 37 miljoen; wie 18,5 miljoen betaalt, is gedekt tot driekwart miljard, inclusief slepende onderhandelingen en evacuatie van alle werknemers in een jumbojet.

Loslippig zijn de verzekeraars niet. Auerbach stelt dat het hoogste losgeld ooit betaald rond de 60 miljoen dollar ligt, maar bij Hiscox wil men niets zeggen. "Mediaberichtgeving kan mensen op ideeën brengen", zegt Sonia Hernanz. Iedereen is het erover eens: hoe meer en vlotter er wordt betaald, hoe vaker er wordt ontvoerd. Veel landen werkten daarom een wetgeving uit die het betalen van losgeld verbiedt. Maar waterdicht is die geenszins. "Iedereen wil zijn familieleden of werknemers levend terugzien, vaak tegen elke prijs. Geen losgeldwet houdt hen ooit tegen."

Coverfoto: de gekidnapte broer van de Colombiaanse oud-president Cesar Gavira in april 1995.

(Foto AP)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234