Zaterdag 19/10/2019

Kick-off bij Kopergietery

'Alias de Wanprater' van jeugdtheater Bronks

De wereld met een hoek af

Wat hebben de stille slapstickcomedy's van Buster Keaton, de donkere films van Tim Burton en de griezelverhalen van Edward Gorey gemeen? 'Ze tonen een wereld met een hoek af', zegt acteur Nico Sturm, die samen met Stijn Van Opstal hun bevreemdend universum herschept in Alias de Wanprater, een muziektheaterstuk van Bronks.

Door Liv Laveyne

BRUSSEL l Het is niet de eerste keer dat Sturm en Van Opstal samen op de planken staan in een productie van Bronks. In De gebroeders Leeuwenhart, geselecteerd voor Het Theaterfestival in 2004, mochten ze elkaar al naar hartenlust bekogelen met afgehakte ledematen.

Dat ook Alias de Wanprater (9+) niet het geijkte pad van zoeterig jeugdtoneel zal volgen, hoeft dan ook niet te verwonderen. "Oorspronkelijk wilden we vanuit onze fascinatie voor de stille film een stille voorstelling maken, maar we botsten daarbij algauw op onze eigen beperkingen. Dus hebben we van het probleem zelf een voorstelling gemaakt", zegt Sturm.

Hij speelt de Zwijger en zal ook daadwerkelijk nauwelijks een woord zeggen op scène, in tegenstelling tot zijn tegenspeler Stijn Van Opstal alias de Wanprater, die lappen tekst achter de kiezen moest zien te krijgen voor deze voorstelling. Wie heeft er dan de moeilijkste rol? "Ongetwijfeld ik", lacht Sturm. "Je staat er zelden bij stil hoe je als mens enorm aangewezen bent op het feit dat je je uitdrukt via woorden. Nu moet ik me plots verstaanbaar zien te maken via gebaren en geluiden. Het is als het ware een nieuwe taal creëren."

Zoals woorden een aaneenrijging zijn van klanken, zo ontstond ook het verhaal van Alias de Wanprater in de hoofden van de twee acteurs, die samen de tekst schreven. De titel verwijst naar een van de Vijftig karakterschetsen die Elias Canetti, Nobelprijswinnaar literatuur, schreef: "De wanprater spreekt op schaatsen en haalt iedere voetganger in. Op de duizend lege woorden die hij zegt, zit er één met inhoud bij, maar dat is toeval. De wanprater zegt nooit iets waar hij al over heeft nagedacht, hij zegt het van tevoren."

"In ons stuk tracht de Wanprater via een stortvloed aan fantastische verhalen de realiteit buiten te houden, terwijl de Zwijger om dezelfde reden net besloten heeft om te stoppen met praten", zegt Sturm. "In die zin lijkt de Wanprater een beetje op het hoofdpersonage uit de roman Extreem luid en ongelooflijk dichtbij van Jonathan Safran Foer waarin een jongetje dat zijn vader heeft verloren in de aanslag op de WTC-torens een eigen fantasiewereld creëert."

Het feit dat de wereld soms vierkant draait, wordt in Alias de Wanprater gecounterd door 'fantasie met een hoek af'. "Zo hebben we ons onder andere geïnspireerd op de stille film The Scarecrow van Buster Keaton, waarin hij een huis bewoont waar alle voorwerpen een dubbele functie hebben. Een platenspeler is er tegelijk kookfornuis, waardoor je in een vreemdsoortig mechanisch wereldje terechtkomt", aldus Sturm.

"Ons decor heeft een muur met allerlei geheime luikjes en kantjes, en hetzelfde geldt voor de personages. Naast Stijn en ik spelen ook drie muzikanten - Bert Huysentruyt, Toon Offeciers en Tim Vandenbergh - mee die onze fantasiewereld bevolken. Zo speelt Toon de man van de 101 gezichten: het ene moment heeft hij maar één oog, het volgende moment een snor."

Alias de Wanprater ademt ook de sfeer uit van de donkere horrorsprookjes van Tim Burton (de cineast van Edward Scissorhands en Corpse Bride) en zijn grote leermeester Edward Gorey. "In vergelijking met de donkere, bizarre horrorstory's van deze schrijver en illustrator, is Burtons universum nog kleurrijk te noemen", vindt Sturm. Niettegenstaande de gitzwarte toon waren en zijn Goreys boeken enorm populair bij kinderen. Gorey, die stierf in 2000, omschreef zijn eigen werk als literaire nonsens. Toen hem ooit werd gevraagd of de gothicsfeer die uit zijn boeken spreekt wel gepast was voor kinderen, antwoordde hij: "Zonnige, vrolijke nonsens voor kinderen? Boring, boring, boring!"

"Het type van de wanprater zoals Canetti die schetst, kun je uiteraard ook toepassen op de vrolijke inhoudsloze blabla die hapklaar aan kinderen geserveerd wordt. Wij willen de fantasie van de kinderen prikkelen. En die kan best wel donker zijn", meent Sturm. "Toen ik onlangs met mijn petekind op stap was in de Ardense bossen en vertelde over de drakendoders die er woonden, pikte hij meteen in en begon hij over een of andere gruwelijke glaglaglek die achter de bomen schuilde. En zo heb je voordat je het weet weer een nieuw verhaal."

Van 22 tot 25 september in de Kriekelaar, Brussel (Schaarbeek), www.bronks.be.

Terwijl het Brusselse jeugdtheater Bronks de aftrap geeft van het nieuwe seizoen met Alias de Wanprater, geven de Gentse collega's van Kopergietery een zevendaagse Kick-off met een herneming van de dansvoorstelling Martha Marthe Mathilde Matthieu (9+) en vier gastproducties: de knotsgekke Schotse onewomanshow Olga Volt (8+), de Nederlandse komische tentact Swinging Bananas in een regie van Matthijs Rümke, het woordeloze objectentheater Brieven en pakskes (6+) en de middernachtvoorstelling De bokser en de dood (14+) van Simon Allemeersch, die zich daarvoor inspireerde op het leven van de excentrieke bokser Arthur Cravan.

Van 22 tot 29 september in Kopergietery, Gent, www.kopergietery.be.

Acteur Nico Sturm:

Wij willen de fantasie van de kinderen prikkelen. En die kan best wel donker zijn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234