Maandag 10/05/2021

Kettingroken en konten knijpen: leefden we maar weer in de sixties

En de Emmy voor beste dramareeks gaat naar ... Mad Men. Alweer. Het is een vier-op-een-rijtje waarin voorheen enkel Hill Street Blues en The West Wing slaagden. Verdiend bovendien, want de serie over een stelletje reclamemakers in de jaren zestig is stijlgids, geschiedenisles en moreel kompas in één.

Vier jaar op rij een Emmy voor beste dramareeks, eentje voor elk seizoen: Mad Men is goed op weg de tv-geschiedenis in te gaan als één van de beste series aller tijden. Sommigen zullen zeggen: dé beste.

Er valt wat voor te zeggen. Zo bood de serie de eenentwintigste eeuwse mens een nieuw soort 'cool'. De brillantine die glinstert in het haar van hoofdpersonage Don Draper, de jurken die de wespentaille van zijn vrouw Betty accentueren, de strakke pakken, de haarlinten, de hoeden: Mad Men gaf de naar retro snakkende fashionista's van deze wereld inspiratie te over. Toeval is dat niet. Stijl is alles en dat hebben de makers van Mad Men goed begrepen. Elk detail klopt. Tekenende anekdote: bedenker Matthew Weiner weigerde ooit een schaal appels omdat die er niet 'sixties' genoeg uitzagen.

Niet dat Mad Men aan de oppervlakte blijft steken. De reeks toont hoe de grote gebeurtenissen van de geschiedenis altijd verweven raken met de levens van de gewone man. Het is een beproefd principe in fictie - van La meglio gioventù tot Forrest Gump - en is ook één van de troeven van Mad Men. Wanneer niet Nixon, de kandidaat die het reclamebureau Sterling Cooper steunt, maar JFK de presidentsverkiezingen wint, luidt dat voor de reclamejongens willens nillens een nieuwe tijd in, de befaamde bokswedstrijd tussen Cassius Clay en Sonny Liston wordt in het vierde seizoen een metafoor voor de confrontatie tussen Don Draper en copywriter Peggy en de serie toont ook wat voor mokerslagen de dood van Marilyn Monroe en de moord op JFK waren voor de doorsnee Amerikaan.

'Nu weten we beter'

De criticus van de London Review of Books bracht Mad Men onder in het genre 'Now We Know Better'. Zelf zag hij dat niet als iets positiefs, maar het is wel de kern van de aantrekkingskracht van de serie. Zij werpt ons terug op een tijd waarin secretaresses nog openlijk in de kont geknepen werden, sigaretten en alcohol een conditio sine qua non waren voor 'de echte man', kinderen klinkende oorvegen kregen en mannen met macht per definitie blank waren.

In eerste instantie voel je je daar als eenentwintigste eeuwse kijker moreel superieur bij. "Wat waren ze toch onwetend, wat waren ze toch fout!", eventueel gevolgd door de stiekeme gedachte: "Wat hadden ze toch geluk!" Of, zoals de criticus van de London Review of Books het omschreef: "We zijn als slavenhandelaars uit de achttiende eeuw die de puriteinen uit de zeventiende eeuw uitlachen met het feit dat zij heksen op de brandstapel brachten, maar in het geheim jaloers zijn op die 'makkelijke oplossing'".

Alleen: dat gevoel van morele superioriteit ebt al snel weg. Want: zijn we wel zoveel beter? Zijn de problemen van toen wel overwonnen? Als Mad Men al een kostuumdrama is waar we naar kijken in de wetenschap al te weten wat de personages niet weten, dan is het er in se één van onze tijd - hoe paradoxaal dat ook klinkt. Seksisme, racisme, antisemitisme, kapitalisme: die thema's vullen nog steeds de krantenkolommen, het zijn nog steeds de ethische onderwerpen van onze tijd.

Existentiële angst

Het gaat nog dieper. Ook de overheersende gevoelens in Mad Men zijn heel erg van deze tijd. De ontevredenheid bijvoorbeeld die Don Draper zichtbaar met zich meesleept. Je ziet hem 'Is dit alles?' denken als hij zijn desperate housewife Betty en zijn twee perfecte kindjes welkom kust. De existentiële angst ook, die sluimerende paniek in Drapers ogen. Het is zoals acteur John Slattery begin dit jaar in deze krant zei: "Toen was er de koude oorlog en verborgen mensen zich onder hun bureau, zich afvragend wanneer een bom op hun hoofd zou vallen. Nu stap je op een vliegtuig en vraag je je af of er iemand een bom in zijn schoen verstopt heeft."

Verleden versus heden: in alles gaat Mad Men daarover. Zo heeft Draper, né Dick Whitman, zijn verleden haast letterlijk uitgewist. Opgegroeid zonder liefde of geld, neemt hij tijdens de Koreaanse oorlog de identiteit over van zijn gesneuvelde makker Don Draper. Te veel herinneringen staan het geluk in de weg - Nietschze wist het al en Draper probeert die filosofie in de meest radicale vorm mogelijk, op zijn leven toe te passen. Tevergeefs, uiteraard.

Maakt dit alles Mad Men tot de beste tv-serie ooit? Misschien. Al valt een even vurig pleidooi voor The Sopranos of The Wire te houden. Feit is: de reeks heeft een fundamenteel verhaal in een prachtige vorm gegoten en houdt daar nu terecht vier gouden Emmybeeldjes aan over.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234