Maandag 24/02/2020

Kersvers VRT-radiodirecteur Mark Coenen over 'het pad van de verlichting' in de Vlaamse ether

'Mijn zoon van negen is dol op 'Ketnetkick', maar weet amper wat radio is. Het is heel eenvoudig: als we niet mee op de kar van de nieuwe technologie springen dan stelt de VRT-radio binnen tien jaar niets meer voor'

'Mijn voornemen is met alles en iedereen te blijven lachen'

Neen, hij heeft niet speciaal voor De Morgen een das aangetrokken. Sinds Mark Coenen werd gevraagd om vanaf 1 februari de nieuwe algemeen directeur radio van de VRT te worden, heeft hij gewoon onder lichte dwang zijn kledingstijl een beetje aangepast. De trouwste der VRT-soldaten over de hogere missie van de openbare radio, en hoe het komt dat hij geen pinten meer pakt met Bert Geenen.

Door Els Maes

Donna is een puur commercieel station, dat thuishoort bij SBS en niet bij de openbare omroep, schreef VT4-baas Patrick Tillieux onlangs in een opinietekst. En plots stond de openbare radio in het oog van een kleine mediastorm.

"Ach, storm. Dat vijandige overnamebod van onze bevriende concurrenten is voor mij niet eens een discussie waard. Als wij vanuit onze opdracht zoveel mogelijk mensen willen bereiken dan heb je een zender als Donna nodig. Point final.

"De overheid, onze opdrachtgever, vraagt ons radio te maken voor iedereen, want iedereen betaalt er belastingen voor. Stel je voor dat de regering zou beslissen om enkel treinen of bussen in te leggen voor een bepaald segment van de bevolking en de rest over te laten aan private firma's. Dat zou toch niemand pikken? Ofwel maak je openbare radio voor iedereen, ofwel voor niemand."

U zat die avond als directeur marktstrategie in Terzake om het belang van Donna te verdedigen. Is dat een rol die u met plezier op zich neemt?

"Ik snapte niet goed wat ik daar eigenlijk zat te doen, omdat de positie van Donna helemaal niet ter discussie staat. Maar in het licht van de nakende onderhandelingen over een nieuwe beheersovereenkomst kwam deze aanval natuurlijk niet helemaal onverwacht. Alle partijen spelen nu hun jokers uit en dat recht hebben ze ook. Iedereen mag zijn zegje doen.

"Ik ben wel van plan om meer dan mijn voorgangers de belangen van de VRT-radio publiek te verdedigen. Als Donna voor de zoveelste keer onder vuur wordt genomen dan is dat misschien omdat wij niet goed hebben uitgelegd waar die zender voor staat. In onze beeldcultuur bestaat voor de meeste mensen het VRT-management uit Tony Mary en Aimé Van Hecke of Bettina Geysen, maar misschien moet ik als directeur meer het uithangbord worden van de VRT-radio, al zie ik liever onze radiovedetten Wim Oosterlinck of Leen Demaré die rol op zich nemen."

Het ene moment zat u nog in de studio om het commerciële succes van Donna te verantwoorden, en een week later, toen de nieuwe luistercijfers bekend werden gemaakt, moest u overal gaan uitleggen waarom uw hitzender het niet meer zo goed doet.

"Donna komt van een uitzonderlijke marktpositie. Toen ik er nethoofd was, bereikten we meer dan een derde van alle luisteraars, wat haast irreëel is. De overheid heeft beslist om met Q-music en 4FM twee commerciële concurrenten op de markt toe te laten, dus het zou bizar zijn mochten we daardoor geen luisteraars verliezen. En ondertussen bereikt Donna nog dagelijks 900.000 mensen, goed voor 14 procent marktaandeel.

"En vergeet niet, we bereiken met alle VRT-radionetten samen nog altijd twee derde van alle luisteraars. Eigenlijk is het verbazingwekkend hoe lang we in Vlaanderen aan die druk van de vrije markt hebben kunnen ontsnappen. De openbare radio heeft door de monopoliepositie vele jaren in een luxepositie geleefd, en misschien heeft dat een beetje in ons nadeel gespeeld.

"We zijn met Donna aan een heel moeilijke oefening begonnen. Het is niet meer dezelfde zender als een jaar geleden. Hoe bewaar je de fun en de hits en vervul je toch je opdracht als publiek radionet? Donna blijft een hitzender, maar er zit wel iets anders achter dan bij Q."

Wat dan?

"Het fundamentele verschil tussen Q en Donna is dat die twee zenders een totaal andere bestaansreden hebben. Q-music is er om zoveel mogelijk winst te maken en aan het publiek goudblokken en wasmachines te slijten. Donna wil ook een groot publiek bereiken, maar wil haar luisteraars tegelijkertijd mondjesmaat een beetje cultuur en informatie voeden. De rode loper bestond vroeger ook enkel uit Eurosong en showbizznieuwtjes, terwijl je daar nu al eens Tom Lanoye ziet opduiken. Dat past perfect in de de missie van de VRT: op zachte wijze mensen op het pad van de verlichting brengen. (lacht)"

Is die culturele verrijking van de populaire netten er gekomen op vraag van bovenaf?

"Sinds 2003 zijn we ons in dit huis aan het voorbereiden op de nieuwe beheersovereenkomst en het veelbesproken driesporenbeleid is daar een van de resultaten van. We beseffen hier heel goed dat de openbare omroep onder druk staat. Vanuit de commerciële hoek, omdat we een te dominante marktpositie zouden innemen, vanuit de culturele wereld, omdat we te weinig aandacht aan cultuur zouden besteden, en vanuit Europa, omdat we te veel geld zouden krijgen. Om het hoofd te bieden aan al die kritiek zagen we ons genoodzaakt meer aandacht te besteden aan de unique selling propositions van de openbare omroep. We hebben onszelf een spiegel voorgehouden, met de vraag: wat onderscheidt ons van de commerciële mediaspelers?

"Het antwoord is duidelijk (leest voor van poster aan de muur, EMa): 'Meerwaarde geven aan de Vlaamse mediagebruiker door een breed aanbod van kwaliteitsvolle programma's die inspireren, informeren, leren en amuseren'. Voilà, daar staat niet 'moet meerwaarde geven aan zijn aandeelhouder door het genereren van zoveel mogelijk winst'. Dat is iets heel anders hé?"

Het is in ieder geval heel duidelijk geworden dat de radio zich niet langer kan onttrekken aan het strijdgewoel tussen de commerciële en openbare omroepen. Kijkt u ernaar uit zich in dat debat te storten?

"Ernaar uitkijken is veel gezegd. We staan voor een zeer stormachtige periode en het stoort me dat soms meer op de man dan op de bal wordt gespeeld. Ik vond het werkelijk schandaliserend toen ik de krantencommentaren over Tony Mary las, na zijn nieuwjaarsspeech."

Raakt kritiek op de VRT u ook persoonlijk?

"Toch wel. Die verbondenheid met dit huis heb ik overgehouden aan de jaren negentig, toen de VRT onder vuur lag en we werden vernederd door de commerciële zenders. Dat zullen we niet opnieuw laten gebeuren, denk ik.

"Het gaat toch niet op dat de commerciële spelers ons even gaan dicteren wat de openbare omroep wel of niet mag doen? Ik wil graag een debat voeren over het Vlaamse medialandschap als het op een intellectueel eerlijke manier gebeurt. Maar als ik stemmen hoor opgaan dat de openbare omroep maar beter wordt opgedoekt omdat de commerciële zenders onze taken evengoed kunnen vervullen dan haak ik af. Je kunt je toch niet voorstellen dat Anderlecht aan de voetbalbond zou vragen om Club Brugge af te schaffen? Soit, ik heb het al eerder gezegd. Elke aanval van meneer Van Thillo verhoogt hier in dit huis alleen maar het groepsgevoel en de dynamiek. We zouden hem daarvoor eigenlijk moeten bedanken.

"Ik ben absoluut geen conflictenzoeker, maar de voorbije jaren is er tussen de openbare en de commerciële omroepen een soort animositeit gegroeid die heel het debat vertroebelt. Die hele kwestie ligt bij mij heel gevoelig. Ik ben bevriend gebleven met een aantal mensen die naar de VMMa zijn overgestapt, maar toch."

Kunnen zelfs vriendschappen de kloof tussen de Medialaan en de Reyerslaan niet overbruggen? Gaat u nooit gezellig een pintje drinken met ex-collega Bert Geenen?

"Nee. Hoe doodgraag ik die mens ook zie, sinds hij bij de VMMa werkt, zijn we nooit meer samen op café geweest. Op een receptie informeren we naar het welzijn van elkaars vrouw, kinderen en hond, maar verder gaat dat niet."

Wat zijn volgens u de belangrijkste uitdagingen voor de openbare omroep de komende jaren?

"We zullen voluit de weg moeten inslaan van de digitale ontwikkelingen. Mijn zoon van negen is dol op Ketnetkick, maar weet amper wat radio is. Het is heel eenvoudig: als we niet mee op de kar van de nieuwe technologie springen dan stelt de VRT-radio binnen tien jaar niets meer voor. Ik heb drie kinderen, een vierde is onderweg. We zullen erg hard ons best moeten doen als we willen dat ook die volgende generaties nog opgroeien met een openbare radio."

Klopt het dat u de uitvinder bent van de naam Klara?

"Ja, dat was inderdaad mijn idee, en ik heb er nog elke dag spijt van dat ik daar toen geen copyright op heb aangevraagd. (lacht) Ik heb er van Walter Couvreur wel een fles champagne voor gekregen. Had ik toen maar geweten dat Klara zou uitgroeien tot een overkoepelend cultuurmerk."

Als algemeen directeur radio komt u aan het hoofd te staan van een bedrijf met achthonderd werknemers. Wat voor baas bent u?

"Ik ga graag joviaal met mijn medewerkers om. Zoals Tony Mary, die ook het liefst met Tony aangesproken wordt. Maar uit mijn periode als nethoofd bij Studio Brussel heb ook ik geleerd dat je structuur nodig hebt om mensen de kans te geven creatief te zijn. We kunnen niet terug naar de jaren zeventig, toen iedereen hier lustig zijn eigen ding deed."

Grappig dat u dat zegt. In een interview met deze krant zei Isabelle Baele, uw opvolger als nethoofd bij Studio Brussel en tevens uw levensgezellin: 'Mark heeft aan deze zender een goeie vibe meegegeven. Maar op de duur was het hier zo plezant dat er nood was aan een beetje structuur.' Ze omschreef u vooral als 'creatief en chaotisch'.

"Ja, ik heb dat ook gelezen. (lacht) Wat moet ik daarop zeggen? Ik ben van nature uit niet de meest georganiseerde mens en ik zal nooit een financieel genie worden. Maar dat hoeft ook niet, want we hebben hier al een uitstekend financieel directeur. Tony Mary heeft me gezegd dat een goede algemeen directeur eigenlijk niets zou moeten doen. Als je elke dag achter iemand zijn gat moet lopen om de programmaschema's op te vragen dan ben je niet goed bezig. Ik moet vooral het overzicht bewaren, over de budgetten, het personeelsbeleid, de programmering."

Mist u nooit de fun en de creativiteit van het radiomaken, naarmate u de carrièreladder beklimt?

"Helemaal niet, in deze job leer ik elke dag iets nieuws. Ik ben oprecht blij dat ik na al die jaren niet meer elke week een Leugenpaleis in elkaar moet boksen. En wees gerust, ik heb nog steeds het voornemen om altijd met alles en iedereen te blijven lachen."

Sinds wanneer draagt u een das?

"Als directeur marktstrategie ben ik een pak beginnen te dragen en toen ik werd gevraagd om algemeen directeur radio te worden, heeft men mij met lichte aandrang gevraagd om een das aan te doen."

U begon meer dan twintig jaar geleden uw carrière bij de VRT-radio als muzieksamensteller en schreef tot enkele jaren geleden nog muziekrecensies voor onder meer Humo en Feeling. Wat blijft er van die passie nog over?

"Die is sterker dan ooit, nu ik niet meer professioneel met muziek bezig ben. Eindelijk kan ik gewoon stapels cd's kopen, van Bob Dylan tot Kaiser Chiefs, of gewoon urenlang naar reggaeplaatjes luisteren.

"Eigenlijk was het een verademing toen ik bij Studio Brussel vertrok. Ik hoefde niet meer elke laatste nieuwe hype uit Groot-Brittannië op te volgen en me af te vragen of dat wel of niet in de playlist past. Zalig is dat."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234