Vrijdag 05/03/2021

portret

Kersvers Trump-adviseur Steve Bannon trekt alle registers open tegen multiculturele samenleving

Steve Bannon. Beeld Getty Images
Steve Bannon.Beeld Getty Images

De benoeming van Steve Bannon tot hoofdadviseur van verkozen president Donald Trump wekt onrust. Bannon, die tot voor kort de omstreden website Breitbart News runde, is hard pro-blank en uit op strijd.

"We staan aan de vooravond van een uiterst brutaal en bloederig conflict. Als de mensen in deze ruimte, de mensen van de Kerk, hun krachten niet bundelen en niet in staat zijn terug te vechten tegen de nieuwe barbarij, dan zal die alles uitroeien wat ons de voorbije 2.000 tot 2.500 jaar is nagelaten." Stephen 'Steve' Bannon (62), de pas benoemde topstrateeg en hoofdadviseur van president-elect Donald Trump, wiens campagne hij ook runde, is een man van de coulissen. Als oud-directeur van het extreemrechtse Breitbart News heeft hij niets op met klassieke media, en laat hij zich amper zien. Interviews met hem zijn zeldzaam.

Bovenstaand citaat van Bannon mag dan ook vrij uitzonderlijk heten. Het valt op YouTube te beluisteren, in een filmpje waarin hij skypet met gespreksgenoten in... het Vaticaan. We schrijven de zomer van 2014, het moment waarop Islamitische Staat zijn blitzkrieg voert, het moment ook waarop het Dignitatis Humanae Institute (DHI), een aartsconservatieve christelijke groep, een conferentie houdt bij de Heilige Stoel.

Bannon, die deelneemt vanuit een hotelkamer in Los Angeles, hangt er een apocalyptisch beeld op van de wereld. Hij trekt onder meer van leer tegen het kapitalisme, dat "zijn joods-christelijke fundament is kwijtgeraakt", en steekt zijn lof voor rechts-populistische partijen, het Britse UKIP of het Franse Front National, niet onder stoelen of banken. Meer zelfs: "Ik geloof sterk dat dit de globale Tea Party zal worden." Vooraleer hij de linkerzijde aanpakt - "daar zijn we vandaag nog niet aan toe" - hoopt Bannon met rechts af te rekenen, de klassieke conservatieven dus. Doel: het seculiere en kosmopolitische denken verslaan dat "het joods-christelijke Westen heeft ondermijnd, waardoor dat zijn eigen idealen niet langer kan verdedigen".

Bannon, rechterhand en inspirator van de weldra machtigste politicus ter wereld, stelt dat "we voor uiterst onaangename feiten staan: een enorme oorlog is aan het broeien, en die oorlog wordt nu al globaal, een oorlog op wereldschaal die met de hedendaagse technologie en media, en de toegankelijkheid van massavernietigingswapens, tot een conflict zal leiden dat we nu onder ogen moeten zien. Elke dag dat we de confrontatie blijven weigeren, elke dag dat we de omvang en boosheid ervan blijven ontkennen, wordt een dag waarop jullie later zullen huilen omdat we niet gehandeld hebben." Wild kapitalisme en islamitisch jihadisme zijn elkaars beste bondgenoten, aldus nog Bannon.

Een atypisch heerschap is hij zeker en vast, deze stokebrand en topstrateeg. Tijdens een bezoek van Vlaams Belang aan Washington kon ook Filip Dewinter hem "vluchtig" ontmoeten. "Ik heb hem op een conferentie gehoord en hem ook de hand geschud", zegt Dewinter. "Wat mij opvalt, is dat hij er totaal niet uitziet als iemand die je in de rechts-nationale sfeer zou verwachten. Steve Bannon is dan ook geen kerel in maatpak en das. Eigenlijk komt hij excentriek over. Hij is niet afgeborsteld en in dat opzicht ook niet typisch Amerikaans."

Of misschien juist wel: op de YouTube-video draagt Bannon een donkerblauw casual hemd met daar'onder een T-shirt. Met zijn nonchalante stoppelbaard en weinig gepolijste voorkomen houdt hij het midden tussen een bouwvakker en een houthakker, beiden op hun retour. Een doodgewone man, op het eerste gezicht.

Goldman Sachs-bankier

Maar schijn bedriegt. Oké, Bannon is van bescheiden komaf: hij werd geboren in Norfolk, Virginia, in een katholiek gezin dat actief was in de vakbond en dweepte met Kennedy. Maar Steve Bannon, die zijn wortels nooit verloochend heeft, zou het ook ver schoppen. Als één individu in het team van Trump de Amerikaanse droom belichaamt, weliswaar in een nonconformistische versie, dan hij.

Bannon, die halfweg de jaren 70 nog een aanhanger was van president Carter, begon zijn loopbaan als officier in de US Navy. Carters aanpak van de crisis in Iran, een moment waarop Bannon zelf in de Perzische Golf en de Arabische Zee diende, deed hem finaal naar de Republikeinse kandidaat Ronald Reagan overhellen, van wie hij een groot bewonderaar werd. "Ik zag met lede ogen aan hoe Carter er een zootje van maakte", vertelde hij aan Bloomberg. "Zijn presidentschap was een ramp voor de VS."

Vier jaar lang is Bannon op oorlogsbodems aan de slag. Aan de universiteit van Georgetown behaalt hij een master in de National Security Studies; aan Harvard doet hij een MBA en voor zakenbank Goldman Sachs wordt hij investeringsbankier. Later, in de vroege jaren 90, richt hij met enkele vennoten zijn eigen investeringsmaatschappij op, Bannon & Co.

Daar is het dat Bannon, die zichzelf als een 'pragmatische kapitalist' omschrijft, fortuin maakt. Bannon & Co is dan ook gespecialiseerd in film en media, en investeert in cinemagigant Metro-Goldwyn-Mayer. Als medefinancier van de cultreeks Seinfeld strijkt hij voor miljarden aan royalty's op. Bannon & Co verkoopt hij, steeds volgens Bloomberg, door aan Société Générale. Hijzelf wordt producent in Hollywood, waar hij ook Titus in zijn portfolio heeft, een prent met Anthony Hopkins die in 1999 een Oscar-nominatie in de wacht sleept.

Huiselijk geweld

"Nee", verzekeren toenmalige collega's in de Amerikaanse pers, "Bannon was bijlange nog niet de voorvechter van blanke suprematie waar hij vandaag voor doorgaat." Nochtans, ergens rond de eeuwwisseling, maakte hij opnieuw een ruk naar rechts. De gebeurtenissen van 9/11 hakten op hem in, gaandeweg specialiseerde Bannon zich in politieke films, waaronder een hagiografie van zijn oude idool Reagan. De Bannon met wie de wereld vandaag kennismaakt, begon zich te ontpoppen.

Niet enkel 's mans professionele cv wordt uitgeplozen, ook zijn privéleven zit vol bokkensprongen. Bannon trad driemaal in het huwelijk. Twintig jaar geleden klaagde zijn tweede vrouw, Mary Louise Piccard, hem aan voor huiselijk geweld. Justitie nam de zaak ernstig en Bannon werd in staat van beschuldiging gesteld. De Bannons woonden nog in Santa Monica toen, een stad die Piccard op Bannons vraag zou hebben verlaten, waarna ze ook niet meer opdaagde als getuige. Bannon haalde zijn slag thuis, het dossier werd geseponeerd.

Steve Bannon. Beeld Photo News
Steve Bannon.Beeld Photo News

Toch was Piccard nog niet klaar met hem. In 2007, toen de vraag rees naar welke school hun beide dochtertjes zouden trekken, vertelde ze de rechtbank dat haar ex een antisemiet was. Piccard had de kinderen naar de bekende Archer School for Girls willen sturen, in Los Angeles. Bannon zou zich daartegen hebben verzet onder het mom dat er te veel joden op Archer zaten. En bovendien, aldus Piccard: "Steve zei dat hij hun pedagogische model niet steunde, dat kinderen daar tot luidruchtige huilebalken werden opgevoed." Bannon ontkende de aantijgingen en haalde er joodse vrienden en kennissen bij die weerlegden dat hij anti-joods was.

Fan van Sarah Palin

Filip Dewinter is het echter niet te doen om Bannons levenswandel en karakter. "Waar het voor mij om gaat, is zijn politieke visie. Steve Bannon behoort tot Alt-Right, alternatief rechts dus. Hij is een outcast, een verschoppeling van het establishment, iemand die lak heeft aan klassiek rechts en aan partijstructuren. Hij denkt in termen van politieke bewegingen en zit veeleer in het paleoconservatieve denken, de ideeën van Sarah Palin bijvoorbeeld, die hij bewondert en over wie hij ook een documentaire maakte."

De Vlaams Belanger volgt Bannon sinds die laatste in 2012, na de dood van stichter Andrew Breitbart, diens nieuwssite overnam. "Hij slaagde erin het product de rechts-nationale richting in te duwen en greep te krijgen op de publieke opinie. De site groeide met hem uit tot een spreekbuis van ideeën die in de politiek correcte media van de mainstream geen plaats krijgen, zeker als het over immigratie en islam gaat. Breitbart News draait niet alleen om Bannon, maar hij is wel een van de mensen die er zo'n machtig propagandamiddel van wisten te maken."

Bannon zou, aldus The New Yorker, "agressief aangedrongen" hebben opdat de site zoveel mogelijk teksten tegen moslims en migranten zou publiceren. In de zomer van 2015, hoop en al twee weken na de moord op negen Afro-Amerikanen in een kerk in Charleston, riep Breitbart via Bannon op om "trots de confederale vlag te hijsen". Ook insinueerde Bannon dat zwarten van nature "agressief en gewelddadig" zijn en verkondigde hij dat "verkrachtingen eigen zijn aan de moslimcultuur". Vrouwen delen al evenzeer in de klappen. "Heb je liever dat je kind feminisme heeft dan kanker?", luidde niet zo lang geleden een Breitbart-kop.

Haattaal

Hoe ver het precies staat met de oprichting van Europese branches van de site weet Filip Dewinter niet, maar zo'n project zou hem niet ongenegen zijn. Marion Maréchal-Le Pen, het nichtje van de Franse presidentskandidate Marine Le Pen, liet deze week alvast uitschijnen dat er plannen bestaan voor een Breitbart Paris of een Breitbart France.

"Reken maar dat het klopt", zegt ook de Franse politicoloog Jean-Yves Camus, specialist van extreemrechts. "Bannon heeft het nieuws een tijd geleden zelf bevestigd. Breitbart News richt zijn pijlen niet alleen op Frankrijk, maar net zo goed op Duitsland, waar volgend jaar ook verkiezingen plaatsvinden. Dat is zorgwekkend. In beide landen is de campagne begonnen en in beide landen zal Breitbart rijden voor de populisten. Dat er zo weinig informatie over circuleert, komt omdat het allemaal in stilte gebeurt. Het is de discretie die Bannon tekent, het is zijn manier van werken."

Toch zal Bannon in de toekomst minder met Breitbart bezig zijn, aldus Camus. "Nu hij in het Witte Huis zit, zou het niet slim zijn zich zo openlijk met de site te associëren. Veel dingen die op Breitbart te lezen vallen, zijn aangebrand, en meerdere auteurs daar zijn nog rechtser dan Bannon zelf. Het gaat allang niet meer over politieke incorrectheid zonder meer, het gaat echt over haattaal. Tegen de multiculturele samenleving, tegen de islam, tegen de joden. Het valt ook op dat Breitbart op dat laatste punt een koersverandering ondergaan heeft sinds Trumps overwinning: plots is de site pro-Israël. Er ís dus al invloed van het toekomstige Witte Huis. En ja, ook in Israël runt Breitbart een site."

Uit op weerwraak tegen een elite door wie hij zich van kindsbeen af veracht voelde: de drijfveer achter Bannons kruistocht is zonneklaar. Maar het beeld dat van hem verschijnt, is ook dat van een opportunist. Sinds jaren al schurkt hij tegen de rechtse populisten aan, azend op een kier waarlangs hij naar binnen kan.

Campagneleider Steve Bannon vergezelt Trump bij een bezoek in oktober aan het Gettysburg National Military Park. Beeld AP
Campagneleider Steve Bannon vergezelt Trump bij een bezoek in oktober aan het Gettysburg National Military Park.Beeld AP

Met Trump is het gelukt, en hoe! Terwijl de establishment-Republikein Reince Priebus stafchef van het Witte Huis wordt, mag Bannon zich diens 'equal partner' noemen - een nieuwigheid, omdat de hoofdadviseur van de president tot dusver altijd een trap lager stond dan de stafchef. Feitelijk wordt niet Priebus maar Bannon de machtigste man naast Trump.

Ku Klux Klan

Intussen schreeuwen Democratische politici, mensenrechtenactivisten, migrantengroepen, burgers en academici hun onrust, woede en verontwaardiging uit. "Mijn maag sloeg in een knoop toen ik het nieuws vernam", tweette Jon Lovett, een voormalige speechschrijver voor Barack Obama. "Je begrijpt zo waarom de Ku Klux Klan Trump als zijn kampioen beschouwt", zei een woordvoerder van Harry Reid, de Democratische leider van de Senaat.

Slaan die boodschappen nog aan? "Wij zijn eraan gewoon geraakt dat het meerderheidsdenken bij progressieven en liberalen zit, bij de klassieke partijen dus", zegt Camus. "Maar kijk, de voorbije weken verbleef ik vooral in Indiana en North Carolina. Ik ben er buiten de academische werksfeer getreden. Welnu, in die beide staten is dat meerderheidsdenken een minderheidsdenken geworden. Je ziet Breitbart niet in de krantenwinkel liggen, net zomin als Bannons geschriften in bibliotheken voorhanden zijn. Alles is op het internet gebeurd. En dat internet, met websites als Breitbart, heeft een gigantisch deel van de publieke opinie ingepalmd. Het klinkt bevreemdend, maar vandaag denken de meeste mensen in die regio's wat ook Bannon denkt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234