Donderdag 19/05/2022

Weblog

Kerstinkopen in de Sarma en de Nopri

null Beeld dm
Beeld dm

Aubry Cornelis studeerde Communicatiewetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel. Woont (opnieuw) in datzelfde Brussel. Lag ooit vier dagen in coma. Won in 2012 een niet meer zo druk bekeken tv-quiz. Put uit al deze - en vele andere - ervaringen inspiratie.

Opinie

Sedert een korte passage in de wereld van de Public Relations herken ik in een oogwenk commerciële kak wanneer die aan de journalistieke marbel hangt. Vorig weekend zat met name het VTM-nieuws dik in de slag met een bedrijf.

Atos Worldonline mocht daar namelijk, bij monde van woordvoerder Bram Boriau, uitpakken met grafiekjes over gesneuvelde records in de wonderbaarlijke discipline van het elektronisch betalen. De modale Belg had er voor zijn kerstinkopen blijkbaar een flinke digitale duit tegenaan gegooid. Terwijl de nietsvermoedende kijker nog gauw een volstrekt overbodige infographic werd voorgeschoteld, gaf de nieuwslezer fijntjes mee dat Worldonline "de grootste speler op de markt" was.

Op dat ogenblik wist natuurlijk geen hond dat er zoiets bestond als een markt voor elektronische betalingen. Wat dondert dat ook? "Ik koop, dus ik ben" is het adagio van deze tijd. Hoe meer spullen over de toonbank gaan, hoe meer consumentenjunkiegeluk. Of daar nu harde munt of plooibaar plastic moet voor opgehoest worden, doet er niet toe. Laat staan wie het plastic doet gehoorzamen aan de wetten van vraag en aanbod.

Behalve dan deze week. Toen zweeg het betaaldoosje in alle windstreken van het land, om zo duizenden consumenten en winkeliers tot wanhoop te drijven. Muiterij hing in de welriekende lucht bij de Ici Paris XL. Een hysterische massa ging caissières met stiletto's te lijf in diverse Torfs-filialen. Bij jeansverpatser ZEB baden verkopers plots om de komst van een sperperiode. In de Nieuwstraat in Brussel stoven betogende Afghanen in paniek alle kanten uit, nu ze zagen welke proporties de autochtone volkswoede kon aannemen zo 'sans papiers'.
Bij Worldonline sneuvelden opnieuw records, bij de helpdesk deze keer.

Anderzijds, wie denkt dat shoppingcentra en seizoensgebonden koopwoede amuletten van de 21ste eeuw zijn, moet zijn historisch perspectief even opnieuw ijken. Dankzij dat geweldige elektronische archief van de stad Brussel komen we in een pincodevrije klik op de muis te weten hoe het er aan toeging in die gevreesde jaren '30 van de vorige eeuw - als de koning er niet over begint in zijn kersttoespraak, dan doen wij het maar.

De 'megastores' of 'flagships' deden in onze hoofstad al hun intrede in de tweede helft van de 19de eeuw, zo meldt ons het digitale geheugen van Brussel. Vier moderne grotten van Ali Baba deden dienst als de rattenvanger van Hamelen voor de opkomende consument: le Bon Marché, A l'Innovation, Les Grands magasins de la Bourse en le Grand Bazar - de GB zoals we ook wel plegen te zeggen. Vanaf 1928 dan plots een geduchte vijfde concurrent: de Sarma, of de - hou u vast aan de bretellen - Société anonyme pour la revente d'articles en masse. Tof toch, de woorden 'anoniem' en 'massa' verenigd door de commerie.

Een kleine uitstap naar Wikipedia, het warenhuis voor en door de vox populi samengestelde kennis (gratis!), leert ons wat meer over de Sarma. Opgericht door een of andere baron, en vooral populair onder de winkelende meute omwille van het gebruik van eenheids- of vaste prijzen. Diezelfde baron, Jean van Gysel de Meisse, stichtte enkele jaren later overigens ook de Nopri. Ik herinner me beide magasins nog, maar nu niet alsof het gisteren was. Ze prijkten nadrukkelijk in het Brusselse straatbeeld, en ook in Gent in de buurt van de Groentenmarkt als ik me niet vergis.

Mijn grootmoeder zaliger moest daar allemaal niet van weten, van die supermarkten. Groentjes en fruit van de markt, vlees van bij de slager om de hoek, 'damart'kes' voor mijn grootvader bij de Phildar, en daarmee basta. Ik hielp haar nog met boodschappen doen in de laatste jaren voor haar heengaan. Door het sluiten van vele van die typische buurtkruideniers moesten we op een bepaald ogenblik toch onze toevlucht zoeken tot de Delhaize. Aan de kassa hield ze haar portefeuille al klaar - de waarde van een euro had ze, als voormalig fabrieksarbeidster die ook magere jaren had gekend, wel gauw weten in te schatten. Maar ze staarde wel heel wantrouwig naar dat betaaldoosje dat klanten voor ons gebruikten. Alsof het de steen der alchemisten was.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234