Dinsdag 10/12/2019

Kerstboom-verbranding steeds meer onder vuur

Driekoningen: die feestdag staat in veel Vlaamse steden en gemeenten in het teken van een kerstboomverbranding. Ook al troepten veel Vlamingen dit weekend weer samen voor zo'n vuurspektakel, toch is de traditie op de terugweg. 'Dit is absoluut niet goed voor de gezondheid.'

"De meeste mensen laten hun kerstbomen bij ons achter voor het gemak", zegt Robbe François, hoofdleider van KSA Laarne. "Dan zijn ze van de boom af en krijgen ze er nog een geweldige avond bij." Gisteren was de KSA uit Laarne een van de talloze Vlaamse verenigingen die een jaarlijkse kerstboomverbranding hebben gehouden. Hoelang de vereniging dat al doet, kan François niet echt zeggen. "Alleszins zolang ik me kan herinneren."

De boomverbrandingen zijn uiterst gezellig, dat wel. Jong en oud komen samen om met een glaasje erbij naar de vuurgloed in het duister te kijken. Maar de aloude traditie - de kerstboomverbranding zou terug te voeren zijn op het zonnewendefeest van de Germanen - komt steeds meer onder vuur te liggen. En daar zitten milieuoverwegingen voor veel tussen.

Het aantal gemeenten die nog een jaarlijkse kerstboomverbranding organiseren, neemt ook af. In West-Vlaanderen zou nu nog een op de vier gemeenten een verbranding hebben, terwijl dat er vorig jaar nog een op de twee was, zo heeft Radio 2 West-Vlaanderen bericht.

Fijn stof

Milieuorganisaties wijzen er namelijk op dat er veel schadelijke stoffen vrijkomen bij een kerstboomverbranding. En er worden nu eenmaal "redelijk wat" bomen verbrand. Dat zegt ook François, die het aantal exemplaren in Laarne op een goede honderd schat.

"Een kerstboomverbranding is absoluut niet gezond", zegt woordvoerster Katrien Smet van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). "Als je hout verbrandt - of het nu in je kachel is of in een veld - komt er altijd fijn stof vrij. Ook andere schadelijke stoffen worden zo geproduceerd, waarvan sommige kankerverwekkend zijn. Laat je de slingers in de bomen hangen, dan komen er nog een pak extra toxische chemicaliën bij."

Veel hangt ook af van de weersomstandigheden. Als er wind staat, of als het regent, wordt het fijn stof makkelijk meegevoerd. Maar op een koude, windstille dag blijft de rook langer hangen. "Als er een piek is van fijn stof, geven we een algemeen advies waarbij we aanraden om geen hout te stoken in kachels en open haarden", zegt Smet. "Maar dit weekend was dat dus niet het geval."

In Gent is overigens sinds kort een maatregel van kracht waarbij een boomverbranding niet meer mag plaatsvinden als er vanuit de VMM een negatief advies wordt gegeven omtrent de luchtkwaliteit. Het verbranden van hout in de open lucht is in Vlaanderen door de milieuwetgeving eigenlijk verboden. Voor de kerstboomverbranding wordt echter een uitzondering gemaakt "in het kader van folkloristische evenementen".

Bodembedekkers

Net omdat steeds meer gemeenten afstappen van het gebruik om de bomen gezellig te verbranden, is het misschien wel tijd om alternatieven te verkennen. "Verbranden is sowieso een slechte optie", zegt Jan Verheyen, woordvoerder van afvalmaatschappij OVAM. "Je kunt de bomen beter laten verhakselen en de houtsnippers gebruiken als bodembedekkers voor in de tuin."

Zo breng je de boom volgens Verheyen terug in een biologische kringloop. Ook een mogelijkheid is om enkel bomen met een wortelkluit te kopen. Nadat ze hun plicht tijdens de feestdagen hebben vervuld, kun je ze dan simpelweg in de tuin planten om ze het jaar erop weer te gebruiken.

In sommige gemeenten worden speciale projecten met oude kerstbomen opgezet. De leerlingen van het GO! Talent in het Oost-Vlaamse Zele hebben bijvoorbeeld een 'opvang' geopend. Een jaar lang zullen zij de bomen verzorgen, zodat de inwoners van Zele die volgend jaar bij hen in de school kunnen ophalen. En in Gent is er een klein kerstbomenbos aangelegd, waar je een boom kunt planten.

Nog een ander alternatief is om geen 'echte' kerstboom te gebruiken, zodat je die nadien niet hoeft te verbranden. Hoewel een plastic exemplaar zeker geen slecht idee is, moet je toch ook rekening houden met de ecologische voetafdruk daarvan, zegt Barbara Cremers van de Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren (Velt). Als je een nepkerstboom gebruikt, moet je die volgens haar zeker zeven tot negen jaar bijhouden eer de ecologische voetafdruk van het productieproces weer is weggewerkt in vergelijking met een echte kerstboom. "Eigenlijk kun je beter met afvalmateriaal zelf een kerstboom knutselen", zegt Cremers. "Met palletten zijn bijvoorbeeld erg mooie constructies te maken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234