Zondag 19/01/2020

Staking cipiers

Kernkabinet zet licht op groen voor masterplan gevangenissen

Minister van Justitie Koen Geens. Beeld dm

Het kernkabinet heeft het licht op groen gezet voor het masterplan Gevangenissen van Minister van Justitie Koen Geens (CD&V). Met het plan wil de regering de overbevolking in de gevangenissen terugdringen en de infrastructuur vernieuwen. Het is een ultieme poging om de cipiersstaking te breken. Om 14 uur zit de minister opnieuw rond de tafel met de vakbonden.

De bedoeling van het plan - het derde al in zijn soort - is de overbevolking in de gevangenissen aan te pakken. In de gevangenissen worden 1.432 plaatsen gebouwd of vernieuwd, terwijl er voor geïnterneerden 860 plaatsen bijkomen.

Hoe het kostenplaatje voor het masterplan er zal uitzien, valt nog af te wachten. De inspanning moet immers nog worden verdeeld over de komende jaren. Mocht de staat de bouw en renovatie zelf in één keer financieren zonder samenwerking met de private sector, dan zou ze 500 miljoen euro moeten lenen, legde minister Geens (CD&V) uit na afloop van de ministerraad.

Het plan voorziet in de bouw van een nieuwe gevangenis in Leopoldsburg en Vresse-sur-Semois. Het arresthuis in Lantin wordt vervangen door de heropbouw van de gevangenis van Verviers als strafhuis en door een nieuw arresthuis in de regio Luik. In Ieper komt er een uitbreiding van de bestaande gevangenis. De site in Merksplas wordt gerenoveerd tot een gevangenis voor 400 gedetineerden.

Daarnaast is sprake van transitiehuizen met in totaal 100 plaatsen. Het gaat daarbij om kleinschalige projecten waar bepaalde gedetineerden tegen het einde van hun straf de kans krijgen die periode door te brengen om te worden begeleid als voorbereiding op hun terugkeer in de maatschappij. Er komen twee inrichtingen met een lager beveiligingsniveau. Daarvoor worden de gevangenissen van Ruiselede en Jamioulx uitgebreid.

Wat de geïnterneerden betreft, komen er 120 plaatsen bij in Aalst en 240 plaatsen in bestaande forensische of reguliere zorginstellingen in Vlaanderen en Brussel. Daarnaast voorziet het masterplan 500 plaatsen in twee nieuw te bouwen inrichtingen: één in Waals-Brabant en één in Paifve. De bestaande inrichting in Paifve wordt een inrichting voor gedetineerden.

Nieuw overleg

Het akkoord komt er kort voordat minister van Justitie Koen Geens opnieuw rond de tafel gaat zitten met de vakbonden om een uitweg te zoeken voor de cipiersstaking in de Waalse en Brusselse gevangenissen. Die duurt al twee weken en de omstandigheden verslechteren met de dag. Vuilnisbakken die niet worden geleegd, gevangenen die met drie op hun krappe cel opgesloten blijven, bezoeken die niet kunnen doorgaan. Hoe lang kan dit nog duren?

Deze namiddag onderneemt justitieminister Koen Geens (CD&V) een nieuwe poging met de vakbonden om eindelijk uit de impasse te geraken. Hij krijgt van de regering extra onderhandelingsruimte. Tegelijk voert die de druk op. Zo drong zelfs premier Charles Michel (MR) in het parlement aan op een minimale dienstverlening. "Het stakingsrecht en de mensenrechten kunnen niet tegelijk absoluut zijn", beaamde Geens.

Voor N-VA-Kamerlid en justitiespecialiste Sophie De Wit gaat dat nog niet ver genoeg. Ze pleit ervoor dat cipiers bij politiebevel worden opgevorderd. Ze verwijst daarvoor naar het optreden van Gents burgemeester Daniël Termont (sp.a) bij de staking van vuilnisophaaldienst Ivago. Geens houdt de boot af. "We blijven kiezen voor het overleg."

Of de minimale dienstverlening op de cruciale vergadering aan bod zal komen, is onduidelijk. De bonden reageren gepikeerd. "Op deze manier is de regering het zichzelf onmogelijk aan het maken", waarschuwt Michel Jacobs van CGSP.

Investeringen

De kans dat Geens bij de onderhandelingen extra personeel in het vooruitzicht kan stellen, is onbestaande. Wel kan er gesproken worden over investeringen in de gebouwen. "Dat kan mogelijk een glijmiddel zijn om de onderhandelingen te doen lukken", klinkt het in regeringskringen. Er zijn zelfs al budgetten voorzien voor de bouw van een gevangenis in Haren bij Brussel.

Geens gaf zelf al een duidelijke voorzet in het parlement. "De gevangenissen in ons land zijn decennialang verwaarloosd", zei hij. "Hoe verklaar je dat een gevangenis gebouwd in de jaren 70 er nog hetzelfde uitziet anno 2016? Dit is een collectieve verantwoordelijkheid."

Tegelijk wil hij iets doen aan de overbevolking. "Enkele jaren geleden zaten er 12.000 mensen in onze gevangenissen. Dat aantal daalde al tot 11.000. Mijn vaste wil is dat verder terug te dringen. Tot onder de 10.000 op het einde van de legislatuur."

Daarmee haalt de minister twee elementen aan die tot nu toe niet op de onderhandelingstafel lagen. Hij sloot afgelopen vrijdag een akkoord met de bonden, waarin hij een aantal belangrijke toezeggingen deed op het vlak van personeel. De besparingen voor dit jaar werden bevroren en er zullen 405 extra mensen aangeworven worden. De achterban verwierp het voorstel echter ogenblikkelijk. "Mijn marge op die vlakken is opgebruikt", zegt Geens daarover. Vandaar de uitbreiding van zijn mandaat.

De overbevolking en vooral de lamentabele staat van de gevangenissen zijn immers nog belangrijke oorzaken voor de onvrede van de cipiers. "Aan Nederlandstalige kant waren we vooral bezorgd over het personeelstekort", zegt Frank Conings, van de christelijke vakbond ACV. "In Brussel en Wallonië ligt de bezorgdheid altijd al meer bij de infrastructuur."

Categorische njet

De uitgestoken hand van de regering betekent niet dat de oplossing van het complexe conflict binnen bereik ligt. In de nieuwe gevangenis van Marche-en-Famenne wordt bijvoorbeeld ook stevig gestaakt. Dat het leger nu wordt ingezet om stakende cipiers te vervangen, werkt als een rode lap op een stier.

De Franstalige cipiers zijn vooral kwaad over de nieuwe manier van werken die Geens wil invoeren. Daarbij zal het personeel efficiënter worden ingezet. "Zolang die hervorming niet wordt teruggedraaid, kan hij un njet catégorique krijgen", zegt Jacobs van CGSP. "Meer geld voor infrastructuur of niet."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234