Zaterdag 23/01/2021

Kernkabinet geeft De Clerck fiat voor grote hervorming Justitie

De top van de federale regering heeft een politiek akkoord afgesloten over de hervorming van het gerechtelijke landschap. Minister van Justitie Stefaan De Clerck (CD&V) gaat de komende maanden werk maken van vier belangrijke projecten. De hervorming zorgt voor een schaalvergroting, al komt De Clercks gedroomde ‘eenheidsrechtbank’ er niet.

Gerechtelijke arrondissementen herleid van 27 tot 16 en mét een eigen beheerstructuur

De wedergeboorte van het debat over de hervorming van Justitie is een feit, meent De Clerck.

Tot eind vorig jaar onderhandelde de meerderheid samen met de oppositie binnen het zogenaamde Atomiumoverleg over de modernisering van het departement, maar dat overleg viel stil. De minister kreeg bakken kritiek over zich heen en won her en der adviezen in, onder meer bij de Hoge Raad voor de Justitie (HRJ), die hard aan de alarmbel trok. Gisteren kondigde De Clerck aan dat er schot in de zaak komt. Het kernkabinet is het eensgeraakt over enkele belangrijke krijtlijnen.

De vier projecten die De Clerck op korte termijn wil aftrappen, zijn niet minnetjes: een hele reorganisatie van de gerechtelijke arrondissementen, die van 27 naar 16 stuks gereduceerd worden, het invoeren van eigen ‘beheerscolleges’ voor de arrondissementen onder leiding van een manager-magistraat, het moderniseren van het tuchtrecht en het invoeren van een ‘College van de Zetel’, een spreekbuis voor de hoven en rechtbanken.

De schaalgrootte van de gerechtelijke arrondissementen wordt aangepast: in de nieuwe structuur blijven er 16 van de 27 over. Zo worden in Vlaanderen Mechelen en Turnhout samengevoegd, fuseren Hasselt en Tongeren, Dendermonde en Oudenaarde, Brugge en Veurne, Kortrijk en Ieper. De grote arrondissementen, inclusief Leuven en Nijvel, blijven autonoom functioneren. De Clerck benadrukte dat nog overleg wordt gepleegd over de rechtsgebieden en dat de bestaande structuren maximaal behouden zullen worden. Wel is zeker dat er minder korpschefs en lichtere structuren zullen zijn.

Een en ander moet ervoor zorgen dat de arrondissementen makkelijker en beter het personeel, de gebouwen, de ICT, de logistiek enzovoort kunnen beheren. De Clerck: “Belangrijk is dat we geen rechtbanken gaan sluiten. Alle afdelingen blijven bestaan maar worden geïntegreerd in het arrondissementeel niveau van de rechtbank van eerste aanleg.”

Opmerkelijk: de arbeidsrechtbanken en de rechtbanken van koophandel doen niet mee op dat niveau. Zij blijven op arrondissementsniveau rechtspreken (en hebben ook een afgevaardigde in de beheersentiteit, zie hieronder), maar worden gegroepeerd op het niveau van de hoven: in Gent, Antwerpen, Brussel, Bergen en Luik. “Deze schaal waarborgt maximaal de specialiteit van deze rechtbanken”, meent de Justitieminister. “Met het oog op de toegankelijkheid zullen de werkzaamheden evenwel via de afdelingen op arrondissementeel niveau gebeuren.”

Elk arrondissement krijgt een eigen beheerscollege en een beheersentiteit die zal beschikken over eigen materiële, logistieke en vooral ook financiële middelen. Tot nog toe werden die dingen op federaal niveau geregeld, maar De Clerck wil het beheer van budgetten, gebouwen en personeel decentraliseren. De beheersentiteit moet geleid worden door een voorzitter-magistraat, met naast zich een professionele beheersdirecteur. In het college zullen ook afgevaardigden van alle rechtbanken binnen het arrondissement zetelen.

Daarnaast wil De Clerck ook het tuchtrecht hervormen. “Er is al veel over gezegd en geschreven, en nu wil ik er werk van maken”, zei de minister. “Enerzijds moet er meer flexibiliteit komen op het vlak van disciplinaire sancties, anderzijds wil ik meer afstand. Nu is het de rechtstreekse patron die tussenkomt als een magistraat een disciplinaire fout maakt. Ik wil iemand die er verder van af staat. Dat kan opgelost worden door het oprichten van een tuchtrechtbank, maar dat zal moeten gerealiseerd worden via nieuwe wetgeving.”

Ook een College van de zetel moet zo snel mogelijk geïnstalleerd worden, dat is althans de bedoeling. Naar analogie met het bestaande College van procureurs-generaal moet het orgaan een spreekbuis worden van de zetelende magistraten, opdat de zichtbaarheid en de vertegenwoordiging van de hoven en rechtbanken geoptimaliseerd wordt.

“Dit is een werk van jaren”, besluit De Clerck. “We moeten onze tijd nemen om de hervorming door te voeren, over de legislaturen heen. Eerste werk is nu om het overleg met de actoren van Justitie op te starten.”

Oppositiepartij N-VA reageert verbolgen op wat het een “onwerkbaar gedrocht van een akkoord” noemt. “Dit akkoord is niet meer dan een doekje voor het bloeden”, meent kamerlid Els De Rammelaere. “De vermindering van het aantal arrondissementen is een kleine stap in de goede richting, maar de voordelen ervan worden meteen weer tenietgedaan door de onwerkbare en ondoorzichtige organisatie die men nu voorstelt. De Clerck en Open Vld zijn bezweken onder druk van de PS.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234